|
|
A R G E N T I N I E |
|
|
Argentinië is een Spaanstalig land in het zuiden van Zuid-Amerika, tussen de Andes en Atlantische Oceaan. Het grenst aan Uruguay, Brazilië, Paraguay, Bolivia en Chili.
Argentinië is het achtste land ter wereld naar oppervlakte en het grootste van de Spaanstalige landen.
Er zijn ruwweg drie delen: de vruchtbare vlaktes van de pampa's in de noordelijke helft van het land, de bron van de Argentijnse agrarische rijkdom; het licht geaccidenteerde plateau van Patagonië in de zuidelijke helft tot aan Vuurland; en tenslotte het rotsachtige Andesgebergte langs de westelijke grens met Chili, met de Aconcagua als hoogste punt van heel Zuid-Amerika (6962 m). Het laagste punt in het land ligt in de provincie Santa Cruz: 105 meter onder de zeespiegel.
Belangrijke rivieren zijn de Paraguay, de Bermejo, de Colorado, de Uruguay en de langste rivier, de Paraná. De laatste twee komen samen in de Río de la Plata voordat ze in de Atlantische Oceaan uitmonden.
Het klimaat is overwegend gematigd, droog in het westen, subtropisch in het noorden, koel en guur tot sub-Antarctisch in het zuiden. De temperatuur bedraagt gemiddeld 22 graden met in de zomer pieken tot 33 graden of meer.
Politiek
De naam is afgeleid van het Latijnse woord argentum (zilver), een edelmetaal dat een belangrijke rol speelde in de opkomst van het Europese kolonialisme. Argentinië is onafhankelijk sinds 1816, daarvoor was het gedurende drie eeuwen een Spaanse kolonie.
Argentinië claimt ook de archipels de Falklandeilanden en Zuid-Georgia en de Zuidelijke Sandwicheilanden, die beide onder gezag staan van het Verenigd Koninkrijk, plus een deel van Antarctica.
Tussen 1880 en 1920 was Argentinië een van de rijkste landen ter wereld. Na een korte opleving rond de Tweede Wereldoorlog zakte het land echter definitief terug.
Vervolgens werd Argentinië gekenmerkt door terugkerende politieke conflicten tussen conservatieven en liberalen en tussen burgers en militairen. Na de Tweede Wereldoorlog kwam het populistische peronisme, wat de verhouding op scherp zette. Tot 1983 werden steeds bloediger optredende militaire junta's afgewisseld met autoritaire democratische regeringen, wat leidde tot oplopende economische problemen, corruptie, algemene afkeer van de politiek en de nederlaag in de Falklandoorlog (zie verder). De nederlaag tegen Groot-Brittannië betekende een gezichtsverlies dat de junta niet meer te boven kwam.
Hierna maakten vier vrije verkiezingen duidelijk dat de democratie voet aan de grond kreeg. Eind jaren 80 begon de regering een nieuwe economische politiek, die leidde tot hoge groeicijfers in de jaren 90. En toch stortte de economie in 2001 volledig in. De koppeling van de peso aan de dollar bleek niet houdbaar, waardoor de munt enorm in waarde daalde. Woedende Argentijnen verzamelden zich voor de banken, die echter door de regering gedwongen waren de spaarsaldi te bevriezen. Dit leidde tot sociale en politieke instabiliteit.
In de jaren daarna, tijdens het bewind van president Néstor Kirchner (2003-2007), kwam aan deze economische crisis geleidelijk een eind. Kirchner werd in 2007 opgevolgd door zijn vrouw Cristina Fernández de Kirchner, de tweede vrouwelijke president. In 2015 was zij niet meer herkiesbaar, waarna Mauricio Macri aan de macht kwam. Hij werd in 2019 niet herkozen en opgevolgd door Alberto Fernández.
Verdwenen na arrestatie en dood teruggevonden!
De 22-jarige Facundo Astudillo Castro verdween op 30 april 2020. Hij werd die dag gearresteerd omdat hij zich niet hield aan de coronamaatregelen. Ruim vier maanden later, op 16 augustus, werd zijn lichaam gevonden. Het is nog niet bekend wat de doodsoorzaak is.
Tegenstrijdige verklaringen van de politie en van getuigen doen vermoeden dat de politie betrokken was bij zijn verdwijning.
2020
Het eerste ambtsjaar van president Alberto Fernández was uiterst complex, met een diepe recessie en meer armoede tijdens de COVID-19-pandemie. De herstructurering van de handelsschuld door de overheid leverde een adempauze op, maar de publieke schuld blijft op lange termijn onhoudbaar. Een devaluatie om de val van de peso en de deviezenreserves te stoppen, leek steeds waarschijnlijker.
De Argentijnse politieke situatie blijft dus geplaagd door onzekerheid. Toen Alberto Fernández president werd, bracht hij te midden van een economische recessie de Peronistische partijen weer aan de macht. Vervolgens werd het coronavirus al snel de grootste prioriteit van de nieuwe regering. Sinds maart kende Argentinië een van de langste en strengste lockdowns ter wereld. De inperkingsmaatregelen versoepelden geleidelijk aan, hoewel het aantal dagelijkse nieuwe gevallen eind september nog altijd steeg. Dit jaar stortte de economie verder in en bleef Argentinië voor de negende maal in gebreke op zijn commerciële overheidsschuld, tot de particuliere obligatiehouders akkoord gingen met een grootschalige herstructurering van de overheidsschuld en bijkomende kapitaalcontroles werden ingevoerd. De heronderhandeling over de schuld van 44,9 miljard USD aan het IMF werd de volgende uitdagende stap voor de regering in de komende maanden. De COVID-19-crisis had de beleidsvorming nog moeilijker gemaakt dan een jaar geleden, vooral omdat de uitgebreide lockdownmaatregelen de populariteit van president Fernández snel deden afnemen.
Met tussentijdse verkiezingen in oktober 2021 in het vooruitzicht zou de president invloed kunnen verliezen in de regeringscoalitie, ten voordele van vicepresident Cristina Fernández de Kirchner -die eerder tegen een akkoord met het IMF is- terwijl de Peronistische coalitie steun bij de bevolking zou kunnen verliezen. De recessie zou een terugkeer naar een onorthodox en populistisch beleid in de hand kunnen werken, met meer staatsinterventie en strengere deviezencontroles. Dat zou de onderhandelingen met het IMF in het gedrang kunnen brengen, aangezien een regering die met dreigende sociale onrust wordt geconfronteerd onmogelijk voorwaarden zoals de beperking van het begrotingstekort via besparingen en pensioenhervormingen kan aanvaarden. Naar de toekomst toe dreigen de gezondheids- en economische crisis, de toenemende sociale protesten, stakingen en verstoringen van de bedrijfswereld, samen met een hoge werkloosheid en armoede en een mogelijk populistisch macro-economisch beleid het broze economische herstel in 2021 en de volgende jaren ernstig te ondermijnen.
De Dwaze (Groot)moeders
De Dwaze (Groot)moeders (Asociación Madres/Abuelas de Plaza de Mayo, Vereniging van (Groot)moeders van het Meiplein) is een groepering van Argentijnse moeders van personen die verdwenen onder de dictatuur van de militaire junta, die het land van 1976 tot 1983 bestuurde. Volgens verschillende mensenrechtenorganisaties zou het gaan om 30.000 mensen.
Deze beweging is spontaan ontstaan toen een groep moeders opheldering ging vragen aan de autoriteiten over hun vermiste kinderen. Ze werden niet ontvangen en gingen toen maar zwijgend over het plein lopen. De volgende week kwamen ze terug, en zo elke week, bijna dertig jaar lang.
Initiatiefnemer van de Dwaze Moeders was Azucena Villaflor. In 1977 verdween zij met negen andere vrouwen spoorloos. De leiding van de groep werd overgenomen door Hebe de Bonafini (1928-2022).
De Dwaze Moeders kregen internationaal veel aandacht en steun. In Nederland bijv. werd Steun Aan Argentijnse Moeders opgericht.
Doordat vele moeders zich na een tijdje niet meer vertegenwoordigd voelden door Hebe de Bonafini richtten ze hun eigen organisatie op, genaamd Linea Fundadora. En ook deze organisatie interpelleert regelmatig de Argentijnse regering.
In 1992 ontvingen de Dwaze Moeders de Sacharovprijs voor de Vrijheid van Denken van het Europees Parlement. De Sacharovprijs is bestemd voor personen en organisaties die zich wijden aan de bescherming van de rechten en fundamentele vrijheden van de mens. In 1999 volgde de UNESCO-prijs voor Vredeseducatie.
Na 44 jaar werd onlangs een eertijds geroofde baby teruggevonden in Argentinië zelf: het betreft de zoon van Lucía Nadín en Aldo Hugo Quevedo, beiden lid van de linkse guerilla-organisatie PRT-ERP. Ze werden in september en oktober van 1977 opgepakt door het militaire regime. Nadín was op dat moment drie maanden zwanger. Men vermoedt dat het kind werd geboren in de ESMA, een voormalig clandestien concentratiekamp in het noorden van Buenos Aires. De plek is tegenwoordig een gedenkplaats en museum van waaruit de Grootmoeders werken.
Dit is de 131ste persoon die dankzij de Grootmoeders zijn oorspronkelijke identiteit terugkrijgt.
"Alsof dit eindejaar al onze wensen wil vervullen," schreven de Grootmoeders in een persbericht, verwijzend naar het recente wereldkampioenschap van de Argentijnen. Na bijna drie jaar konden ze opnieuw de ontdekking van een kleinzoon vieren.
Cecilia Strzyzowski!
De 28-jarige Cecilia Strzyzowski wordt sinds 1 juni 2023 vermist. Ze werd voor het laatst gezien met haar echtgenoot César Sena in Resistencia, hoofdstad van de noordelijk gelegen provincie Chaco. Haar verdwijning wordt onderzocht als een vrouwenmoord. In het kader van het onderzoek werden César Sena en zijn ouders aangehouden.
Amnesty eist dat er meteen een effectief, onpartijdig, onafhankelijk en gendergevoelig onderzoek ingelast wordt om de waarheid over de verdwijning en mogelijke vrouwenmoord van Cecilia Strzyzowski vast te stellen.
Op 27 juni werden volgens experten van het Forensich Medisch Instituut van Chaco resten van een menselijk skelet gevonden bij een zoektocht rond de Tragadero rivier, naast de boerderij van de ouders van César. Daarenboven vonden duikers een hanger, mogelijk van Cecilia, in een zak.
César Sena en zijn ouders, machtige lokale leiders en kandidaat bij de recente provinciale verkiezingen, zijn aangehouden en worden aangeklaagd voor de moord op Cecilia. Alle drie wordt hen de zwaarst mogelijke aanklacht voor moord ten laste gelegd: César als uitvoerder en zijn ouders als mededaders die handelden met voorbedachte rade. Vier andere mensen zijn aangeklaagd op verdenking van betrokkenheid bij de moord of het verbergen van het lichaam.
In Argentinië werd in 2022 om de 35 uur een vrouwenmoord geregistreerd. 167 van de 252 overlijdens gebeurden in de context van geweld in de huiselijke sfeer.
Nahuel Morandini, Roque Villegas en Lucía González!
Nahuel Morandini, Roque Villegas en Lucía González worden vervolgd omdat ze op sociale media ironische meningen over een publiek figuur hebben gepost. Morandini en Villegas zaten 54 dagen gevangen en riskeren nog steeds een proces wegens hun berichten op X en Facebook. De aanklacht tegen González is dan weer gebaseerd op een opmerking die ze heeft gemaakt in een besloten WhatsApp-groep.
Amnesty wil dat de aanklachten tegen alle drie worden ingetrokken.
Op 4 januari 2024 werd Nahuel Morandini gearresteerd door de politie van de provincie Jujuy. Er was een klacht ingediend tegen hem door de vrouw van de voormalige provinciegouverneur. Morandini had een bericht geplaatst op X waarin hij verwees naar de vermeende ontrouw van de vrouw. De autoriteiten van Jujuy openden een onderzoek en vroegen meteen ook de arrestatie van Roque Villegas en Lucía González, die over hetzelfde onderwerp een bericht hadden gedeeld. De strafzaak is gebaseerd op vermeend 'psychisch letsel', verergerd door gendergeweld en het misdrijf van 'het in twijfel trekken van de identiteit' van een minderjarige (de dochter van de gouverneur en zijn vrouw). De drie riskeren een celstraf van acht jaar. Morandini en Villegas maakten ook melding van onmenselijke en vernederende behandelingen tijdens de eerste dagen van hun detentie.
Amnesty International uitte eerder al zijn bezorgdheid over mensenrechtenschendingen in de provincie Jujuy. In 2023 kregen inwoners te maken met gewelddadige repressie door de politie toen gedemonstreerd werd tegen een grondwetshervorming. Amnesty documenteerde willekeurige aanhoudingen, buitensporig geweld door politieagenten en andere vormen van schendingen van het recht op vrijheid, persoonlijke integriteit, vreedzaam protest en vrijheid van meningsuiting. Amnesty constateerde ook een grote laksheid van de autoriteiten om de beschuldigingen van mensenrechtenschendingen door de politie te onderzoeken.
Huidige status (2026): begin februari heeft de rechtbank in Jujuy verzoeken om overplaatsing naar de rechtbank én het verzoek om seponering van de zaak afgewezen, waardoor de zaak in een juridisch ongewisse status verkeert.
Joel Paredes
Joel Paredes is een 29-jarige keramist en vader van twee kinderen uit de provincie Jujuy. Die provincie is rijk aan lithium, dat wordt gebruikt voor het maken van batterijen. Van de ene dag op de andere veranderde de Jujuyse overheid de provinciale wetgeving, waardoor er veel meer lithium kan uitgevoerd worden. Dat gaat ten koste van de natuur en de landrechten van de inheemse bevolking.
Joel deed daarom op 30 juni 2023 mee met een vreedzame demonstratie. De politie schoot met rubberen kogels op de demonstranten en ook Joel werd geraakt. Hij is nu blind aan zijn rechteroog.
De dader gaat nog steeds vrijuit.
Falklandoorlog
In de Atlantische Oceaan, op 500 kilometer van de Argentijnse kust, liggen de Falklandeilanden (las Malvinas). Zo'n 3.000 mensen wonen er vandaag, voornamelijk van Britse afkomst.
In 1982 was deze dunbevolkte archipel de aanleiding voor een bloedige oorlog tussen Argentinië en Engeland, dat er 200 jaar eerder een nederzetting had gesticht. De Argentijnen wilden de eilandengroep opeisen, toenmalig Brits premier Margaret Thatcher stuurde op haar beurt een grote militaire vloot.
649 Argentijnse soldaten, 255 Engelsen plus nog eens 3 eilandbewoners lieten uiteindelijk het leven. En de eilanden kwamen na 72 dagen vechten weer onder Brits bewind. Tot vandaag eist Argentinië de Falklands op. En blijft het dus een bijzonder gevoelig thema tussen beide landen.
De Argentijnen claimen de eilanden nog steeds, terwijl de bewoners zich Brits voelen. Bij een internationaal waargenomen referendum in 2013 sprak 99,8% van de kiezers zich uit voor het behoud van de politieke status als Brits territorium.
"Las Malvinas son argentinas" (de Falklandeilanden zijn Argentijns), met die politieke boodschap op een spandoek vierden de Argentijnse spelers de overwinning op Engeland in de halve finales van het WK voetbal (juli 2026). Daarmee riskeerde Argentinië disciplinaire maatregelen van de FIFA, de wereldvoetbalbond, want volgens hen is een dergelijk spandoek in strijd met hun regels omtrent politieke uitingen.
Al in 2014 legde de FIFA de Argentijnse voetbalbond een boete van ruim 20.000 euro op nadat spelers voorafgaand aan een oefenwedstrijd tegen Slovenië een spandoek met dezelfde boodschap hadden getoond.
Het conflict laat dus nog altijd zijn sporen na. Zo plaatste ook de Argentijnse vicepresident Victoria Villarruel een bericht op X: "No era un partido más!" (Niet zomaar een wedstrijdje meer!) Eronder plaatste ze een video uit de tijd van de Falklandoorlog, waarin Argentijnse militairen te zien zijn.
Na de Amerikaanse twijfel over haar steun aan de Britse soevereiniteit over de Falklandeilanden, waren de spanningen al eerder dit jaar opgelopen. Villarruel riep toen de inwoners op om 'terug te keren' naar Engeland. En president Javier Milei zei dat zijn regering er 'alles aan doet wat menselijk mogelijk is' om de eilanden terug te krijgen. Een gevaarlijke situatie die nog gevolgen kan hebben voor andere Britse overzeese gebieden.
Washington zou nu zijn steun heroverwegen, als vergelding voor het uitblijven van NAVO-steun voor de Amerikaanse bombardementen in Iran. Argentinië zou zelf militaire stappen kunnen ondernemen, maar daarvoor hebben ze gelukkig te weinig daadkracht.