V O L K S R E P U B L I E K   C H I N A

Opp.: 9.596.960 km² (315 x België)    Inwoners: 1.316 miljoen (2006)   (129 inw./km²)    Regeringsvorm: volksrepubliek    Hoofdstad: Peking  
Religie: boeddhisme, taoïsme, christendom, islam

China is qua inwoners het grootste land ter wereld (voor India) en komt qua oppervlakte op de derde plaats (na Rusland en Canada).
Het land heeft een kustlijn van 6400 km (Gele Zee, Oost-Chinese Zee en Zuid-Chinese Zee). In het oosten wordt China begrensd door Rusland en Noord-Korea, in het noorden door Rusland en Mongolië, in het westen door Tadzjikistan, Kirgizië, Kazachstan, Pakistan en Afghanistan, en in het zuiden door India, Nepal, Bhutan, Myanmar, Laos en Vietnam.
China kan in de volgende geografische gebieden worden onderverdeeld: het Tibetaans plateau (3660 m hoog), de Tarim- en Dzungariaanse bassins van Xinjiang, het Binnen-Mongoolse land, de oostelijke hooglanden, de centrale vlakte van Mantsjoerije en tenslotte hetgeen traditioneel China wordt genoemd, een gebied waar bijna vier vijfde van de bevolking woont.
China heeft een afwisselend klimaat, gaande van warm-gematigd klimaat in het zuiden tot specifieke gebergte- en woestijnklimaten in het noorden en oosten. Het noorden is algemeen droger dan het midden en het zuiden.

Politiek
China is een van de vroegste centra van beschaving en werd vrij vroeg in de wereldgeschiedenis een groot verenigd land met een geavanceerde cultuur op het vlak van kunst en wetenschap.
Juist op het ogenblik dat in Europa de aandacht voor Aziatische culturen toenam, stagneerde de cultuurgroei in China. Europa begon Azië te beconcurreren op het vlak van wetenschap en technologie. Uiteindelijk dwong het imperialisme van Europa China in een defensieve positie.
Het einde van de Tweede Wereldoorlog bracht geen vrede in China: het land verviel in de Chinese burgeroorlog tussen communisten en de Kwomintang. Deze burgeroorlog werd in 1949 door de communisten gewonnen. Sindsdien is China een communistische staat.
China is inderdaad een éénpartijstaat en de absolute macht ligt bij de Communistische Partij. De wetgevende macht is het Nationaal Volkscongres, bestaande uit afgevaardigden die voor termijnen van vijf jaar worden gekozen. Het congres beslist over de nationale economische strategie en kan de grondwet van China veranderen. Het volgt normaal gesproken de richtlijnen van de Communistische partij.
China heeft een premier, die regeringshoofd is, en een president, die staatshoofd is.
In de jaren '70 begonnen de Chinezen met de uitwerking van een modern rechtssysteem.

Het Hemelse Plein van de Vrede
De beelden van de gebeurtenissen van 4 juni 1989 in China staan velen waarschijnlijk nog op het netvlies gebrand. Duizenden studenten, die in de loop van hun wekenlange protesten de steun kregen van de andere inwoners van Bejing, weigerden het Hemelse Plein van de Vrede (Tian'anmen) te verlaten. In de nacht van 3 op 4 juni 1989 rolden de tanks van het Volksbevrijdingsleger het plein op. Heel de wereld was via televisiebeelden getuige van het bloedbad dat een onbekend aantal slachtoffers maakte. Tien jaar na de roep om meer democratie is het terug naar af voor de mensenrechten in China.
De Chinese regering bestempelt de protestbeweging van 1989 nog steeds als een "contrarevolutionaire rel". Zo spreekt ze in een rapport van begin april 1999 over "moordenaars" die soldaten doodden en met granaten gooiden. De eisen van de demonstranten kun je evenwel moeilijk contrarevolutionair noemen. Ze vroegen meer democratie en politieke hervormingen en hekelden tegelijkertijd de corruptie en het nepotisme. Bovendien gebeurde dit op een vreedzame manier.
Door met de term contrarevolutionair te zwaaien, verantwoordde de Chinese regering de opsluiting van talloze mensen uit de protesterende massa. In de Chinese gevangenissen zitten sinds het neerslaan van de protestbeweging duizenden politieke gevangenen. Er is, zovele jaren na datum, nog steeds geen officiële verantwoording van de Chinese autoriteiten over de doden, gewonden of gearresteerden.
De Chinese autoriteiten ontkennen trouwens dat er politieke gevangenen zijn in China. Vóór 1997 sprak men van "contrarevolutionaire misdadigers", een eufemisme voor politieke gevangenen. Tijdens haar jaarlijkse bijeenkomst in maart 1997 besliste het Nationaal Volkscongres misdaden van contrarevolutionaire aard uit het Wetboek van Strafrecht te schrappen. Dit bracht echter geen groter respect voor de rechtsstaat mee. De term "contrarevolutionair" werd vervangen door "misdrijven tegen de nationale veiligheid", een rekbaar begrip dat de mogelijkheden van de staat om protest te onderdrukken nog vergrootte. Er kwam geen herziening van de rechtzaken van gevangenen die wegens contrarevolutionaire misdrijven veroordeeld waren. Onder hen vele gewetensgevangenen die een lange straf uitzitten wegens hun aandeel in de democratiseringsbeweging van 1989. Niemand heeft trouwens een idee over het exact aantal politieke gevangenen in China.
De Communistische Partij heeft nooit een geheim gemaakt van haar visie op godsdienst. De autoriteiten zijn ervan overtuigd dat het voorlopig beter is om godsdiensten minimaal te laten gedijen binnen officiële kerken en ze niet ondergronds te drijven. De Chinese grondwet garandeert godsdienstvrijheid. Dat weerhoudt de autoriteiten evenwel niet om regelmatig diezelfde vrijheid te ondergraven. Alle officieel erkende godsdiensten (boeddhisme, katholicisme, protestantisme, taoïsme en islam) hebben in China met repressie af te rekenen, maar dit geldt vooral voor katholieken en protestanten. De snelle groei van beide kerken zit daar waarschijnlijk voor iets tussen. Bovendien zijn het katholieken en protestanten die lid zijn van ondergrondse congregaties en dat is onwettig.

Negen op de tien DOODSTRAFFEN worden hier ook effectief uitgevoerd!
Elke dag sterven tien mensen ergens ter wereld op een schavot of in een hypergesofisticeerde gevangenis. In 2004 werd de doodstraf wereldwijd ongeveer 3.800 maal voltrokken, het hoogste aantal in bijna tien jaar tijd. 120 landen passen de doodstraf niet meer toe, 76 landen doen dat nog wel. Opmerkelijk is dat niet meer dan vier landen verantwoordelijk waren voor 97 procent van die doodstraffen. China laat met minstens 3.400 executies de rest van de wereld lichtjaren achter zich. Verder blijven vooral Iran (160), Vietnam (60) en de VS (60) geloven in het afschrikkend effect van de doodstraf.
Maar in werkelijkheid ligt het dodental een pak hoger, omdat veel regimes in het geheim blijven executeren. Dat geldt zeker voor China, waar men er uiteraard niet aan denkt cijfers vrij te geven. Een dialoog met China op dit punt is zo goed als onmogelijk: de Chinezen doen de zaak steevast af als een binnenlandse kwestie!
Vele terechtstellingen gebeuren na een bedenkelijk proces. De doodstraf wordt niet alleen voor moorden uitgesproken, maar ook voor drugsmokkel en corruptie. Enkele jaren geleden werd iemand zelfs ter dood veroordeeld voor het stelen van een fiets. Ook politieke motieven spelen soms mee, al is dat vaak moeilijk te achterhalen omdat de zaak dan handig wordt ingekleed. Iemand die te openlijk zijn Tibetaanse sympathieën promoot bijvoorbeeld, zal nooit officieel om die reden veroordeeld worden.
Omdat ze de doodstraf riskeerde voor drugsmokkel, moest de Chinese Ma Weihua in februari 2004 eerst een abortus ondergaan in gevangenschap. De Chinese strafwet verbiedt immers de executie van zwangere vrouwen. Haar proces werd toen in augustus opgeschort nadat haar advocaat de verplichte abortus op de rechtbank ter sprake had gebracht.

Phuntsog Nyidron werd samen met vijf andere nonnen gearresteerd op 14 oktober 1989 voor het houden van een vreedzame demonstratie. Zij zongen liederen en marcheerden in Lhasa gedurende slechts enkele minuten, vooraleer ze door de politie werden opgepakt. Phuntsog Nyidron werd veroordeeld tot negen jaar in de Drapchi-gevangenis, omdat ze haar recht op vrije meningsuiting uitoefende. Op 8 oktober 1993 werd haar straf verlengd tot zeventien jaar. Waarom? Omdat zij en dertien andere nonnen onafhankelijkheidsliederen opnamen in de gevangenis. Hiervoor was een taperecorder de gevangenis binnengesmokkeld. Kopies van het bandje gingen in het geheim Tibet rond. Op het bandje noemden de veertien nonnen hun namen en droegen een liedje of gedicht op aan vrienden en sympathisanten.
In 1995 won Phuntsog Nyidron de jaarlijkse "Reebok Human Rights Award". De motivatie van Reebok was dat zij "een symbool is van vrijheid van mening, een uitzonderlijke vrouw die op een geweldloze manier de zaak van de mensenrechten blijft steunen ten koste van haar eigen vrijheid en veiligheid".
Maart 2006: bijna twee jaar na haar vrijlating uit de Drapchi-gevangenis, arriveerde Phuntsog Nyidron, op de leeftijd van 34 jaar en in slechte gezondheid als gevolg van martelingen, in San Francisco. Op het vliegveld werd ze ontvangen door haar vroegere celgenote Ngawang Sangdrol, die ook al in de VS woonde.
De vrijlating leek een gebaar te zijn voorafgaand aan het bezoek van China's president Hu Jintao aan president Bush in Washington DC op 19 en 20 april. Het gebeurde ook vlak na de vijfde gespreksronde tussen afgezanten van de Dalai Lama en Beijing.
Tsering Jampa, directeur van International Campaign for Tibet Europe, zei: "Dit is fantastisch voor Phuntsog Nyidron en haar voormalige medegevangenen, maar er is de laatste jaren weinig of geen vooruitgang gemaakt op het gebied van fundamentele mensenrechten in Tibet. Tibetanen als Phuntsog Nyidron blijven lijden onder martelingen en gevangenneming enkel en alleen voor het vreedzaam uiten van hun mening."

Eind goed, (bijna) al goed!
Amnesty International neemt geen standpunt in over de officiële politiek van geboortecontrole in China. De organisatie is echter bezorgd over de schendingen van de mensenrechten die met de toepassing van deze politiek gepaard gaan en die vooral vrouwen treffen. Amnesty maakt zich zorgen over rapporten dat vrouwen worden verplicht tot abortus en sterilisatie in opdracht van officiële ambtenaren. Dit is een wrede, onmenselijke en vernederende behandeling die neerkomt op marteling.
Gewetensgevangene Chen Guangcheng is veroordeeld tot vier jaar en drie maanden gevangenisstraf. Deze mensenrechtenactivist werd in juni 2006 beschuldigd van "het beschadigen van openbaar bezit en het bijeenbrengen van mensen met het oog op het blokkeren van het verkeer". Vóór de uitspraak op 24 augustus zat hij drie maanden incommunicado gevangen.
De veroordeling gebeurde tijdens een proces dat minder dan twee uren duurde. Zijn advocaten werden op alle vlakken tegengewerkt. Ze hadden problemen bij het verzamelen van bewijsmateriaal en mochten hem niet vertegenwoordigen in de rechtbank. Tijdens zijn proces bakende de lokale politie een zone af rond het gerechtsgebouw zodat zijn aanhangers niet dichterbij konden komen. Drie broers van Chen Guangcheng mochten binnen, maar tien politieagenten verhinderden dat zijn vrouw haar huis kon verlaten. Omdat zijn eigen advocaten niet binnen mochten, werd hij op het proces vertegenwoordigd door twee hem door het hof toegewezen advocaten.
Het proces volgde na maanden van afranselingen en willekeurige detentie. Ook zijn familieleden en advocaten werden lastiggevallen, geïntimideerd en geslagen. De blinde Chen Guangcheng had ook nog dorpelingen geholpen bij het starten van een rechtszaak tegen de lokale autoriteiten in Linyi, provincie Shandong. Die zouden een onwettige politiek gevoerd hebben van gedwongen abortussen en sterilisatie, die duizenden lokale vrouwen had getroffen.
Ondertussen werd de veroordeling in beroep afgewezen en komt er een nieuw proces, wat kan gezien worden als een gunstig teken. Maar of dit proces uiteindelijk wel eerlijk zal verlopen blijft een groot vraagteken. Hopelijk kan de heer Guangcheng vrij zijn advocaat kiezen.

Falun Gong is een uit China afkomstige cultivatiemethode die waarachtigheid, mededogen en verdraagzaamheid als basisprincipes heeft. Falun Gong werd in 1992 geïntroduceerd aan het Chinese publiek door haar grondlegger Li Hongzhi. Beoefenaars van Falun Dafa streven naar het verfijnen van lichaam en geest.
De methode bestaat uit een reeks van vijf oefeningen (die gelijken op die van Tai Chi maar eenvoudiger zijn), inclusief een zittende meditatie. Er is tevens een theoretisch gedeelte. Doordat de nadruk gelegd wordt op het morele aspect wordt Falun Gong door velen als een nieuwe religieuze beweging beschouwd.
Falun Gong kende een massale populariteit in China tot de Chinese overheid de praktijk in 1999 verbood en een grootschalige vervolging lanceerde die tot op heden aanhoudt. Deze "religie" wordt momenteel vrij beoefend in een 80-tal landen.
Bu Dongwei is veroordeeld tot twee en een half jaar "heropvoeding door arbeid" vanwege zijn geloofsovertuiging. In augustus 2000 kreeg hij al een gelijkaardige straf van tien maanden. Hij zei toen dat hij geslagen was en dat men hem belet had te slapen en gedwongen had een hele dag op een klein stoeltje te zitten.
Tienduizenden Falung Gong-beoefenaars zitten in China gevangen sinds de organisatie verboden werd. Ze worden opgepakt en krijgen geen beschuldiging te horen, geen proces of wat dan ook. Sommigen zitten zelfs in psychiatrische instellingen.

Tien procent van de totale Chinese bevolking bestaat uit zo'n 55 etnisch verschillende volkeren. Toenemende onrust bij die nationale minderheden heeft tot meer repressie geleid.
Vooral de Oeigoeren, moslims uit de autonome regio Xinjiang, zijn door hun toenemende separatistische activiteiten een geliefd doelwit (zie verder). Hier begon de Chinese overheid in 1996 haar "Yan da"-campagne (campagne van de harde aanpak). Die campagne was niet enkel gericht op gewone misdadigers, maar ook op etnische separatisten en zogenaamde onwettige religieuze krachten. De campagne resulteerde in vele duizenden arrestaties en standrechtelijke executies. Nog steeds worden Oeigoeren willekeurig opgepakt en gefolterd. Ook in Binnen-Mongolië worden Mongolen die hun ideeën vreedzaam uiten, vaak samen met hun familieleden vervolgd.
In juni van dit jaar vielen er 156 doden, toen demonstranten slaags raakten met de oproerpolitie. Amnesty International riep de autoriteiten in Urumqi, in het westen van China, op om onmiddellijk een onafhankelijk onderzoek in te stellen.
"De Chinese autoriteiten moeten volledige verantwoording afleggen voor alle mensen die zijn gedood of gevangen zijn gezet. Alle mensen die gevangen zijn genomen alleen omdat ze hun mening vreedzaam verkondigden of gebruik maakten van hun recht op vereniging en vergadering, moeten gelijk worden vrijgelaten. Een eerlijk en diepgravend onderzoek is nodig. Dit moet leiden tot eerlijke rechtszaken die overeenkomen met internationale standaarden", aldus Roseann Rife, hoofd van het Azië-programma bij Amnesty International.
Verder zouden zowel binnen- als buitenlandse journalisten vrije toegang moeten krijgen tot het gebied om de gebeurtenissen ongestoord en onafhankelijk te verslaan.

In China worden dus nog steeds honderden, wellicht duizenden demonstranten en vermeende tegenstanders van de regering gedetineerd. Duizenden politieke gevangenen die in voorgaande jaren waren opgesloten, blijven in de gevangenis. Velen zijn gewetensgevangenen. Sommigen zijn na oneerlijke processen veroordeeld, anderen zitten nog steeds zonder aanklacht of proces in hechtenis. Politieke processen voldoen nog steeds niet aan de internationale normen voor eerlijke berechting. Er wordt nog altijd op grote schaal gemarteld en mishandeld.

De Chinese Nobelprijswinnaar Dr Liu Xiaobo werd eind 2009 tot 11 jaar gevangenisstraf veroordeeld wegens 'het ondermijnen van het staatsgezag'. Hij was een van de samenstellers van Charta 08, een manifest dat oproept tot een nieuwe grondwet die de bescherming van de mensenrechten garandeert. De verklaring werd door meer dan tienduizend mensen ondertekend.
Liu Xiaobo wordt in de Jinzhou-gevangenis vastgehouden, in de Noord-Chinese provincie Liaoning. Na het uitzitten van zijn straf worden hem zijn politieke rechten voor twee jaar ontzegd.
Zijn vrouw, dichteres en kunstenares Liu Xia, werd in oktober 2010 onder huisarrest geplaatst, toen bekend werd dat Liu Xiaobo de Nobelprijs had gewonnen. In februari 2011 werd voor het laatst iets van haar vernomen. Ze gaf aan zich ellendig te voelen. Ze mag niet naar buiten en de hele familie wordt in huis vastgehouden. Volgens niet-officiële berichten hebben Liu Xiaobo en Liu Xia elkaar twee keer mogen ontmoeten dit jaar.

Mao Hengfeng
De Chinese mensenrechtenverdedigster en gewetensgevangene Mao Hengfeng strijdt voor de reproductieve rechten van vrouwen en slachtoffers van gedwongen uithuiszettingen in China. Ze werd hiervoor al meermaals gefolterd en opgesloten.
Toen Mao op 30 september 2012 in Beijing een festival bezocht, werd ze gevolgd door twintig mannen in burger. Ze probeerde zich in een openbaar toilet te verstoppen, maar een aantal mannen trokken haar naar buiten. Ze sloegen en schopten haar.
Een maand later werd ze tot 18 maanden 'heropvoeding door dwangarbeid' veroordeeld, omdat ze eerder dat jaar had deelgenomen aan een herdenkingsbijeenkomst voor de overleden activist Teng Jingdi. Ze werd in eenzame opsluiting in een donkere cel zonder ramen vastgehouden en had geen toegang tot warm water waardoor haar gezondheid verslechterde.
Mao Hengfeng werd op 8 februari 2013 vrijgelaten. De Chinese autoriteiten staan haar toe de rest van haar straf thuis uit te zitten.

Tiananmen 25 jaar later
In aanloop naar de herdenking van het bloedbad van Tiananmen in 1989 werden heel wat activisten 'preventief' opgepakt!
In de nacht van 3 op 4 juni 1989 werd op het Tiananmenplein in Peking een pro-democratische betoging van studenten hardhandig uit elkaar geslagen. Er vielen honderden en misschien wel duizenden doden.
25 jaar later is het bloedbad van Tiananmen nog steeds niet onafhankelijk onderzocht. De Chinese overheid blijft elke verantwoordelijkheid van zich afschuiven. Nabestaanden en activisten die het aandurven vragen te stellen bij het militaire optreden van toen of mensen die slachtoffers willen herdenken, worden opgepakt en vervolgd. Er wordt gevreesd dat de onderdrukking nog zal toenemen naarmate de 25ste verjaardag nadert.
De politie pakte op 4 mei mensenrechtenadvocaat Pu Zhiqiang op voor ondervraging. De dag ervoor was hij naar een bijeenkomst gegaan waar werd opgeroepen om het neerslaan van het protest in 1989 te onderzoeken.
Pu werd even vrijgelaten op 5 mei, maar vervolgens opnieuw opgepakt voor verhoor op 6 mei. Ook de geleerden Hao Jian en Xu Youyu, de politiek activist Liu Di en schrijver Hu Shigen werden gearresteerd na het bijwonen van dezelfde bijeenkomst. Alle vijf werden opgepakt op verdenking van het stoken van onrust.

Oeigoeren
De Oeigoeren zijn een Turks volk uit de Chinese autonome regio Xinjiang. Met bijna 9 miljoen personen vormen ze er 45% van de bevolking. Hun taal, het Oeigoers, behoort tot de Turkse talen. Het gebied waar de Oeigoeren wonen, is cultureel en historisch geen deel van China. De Chinese Muur begint pas ten oosten van het gebied en de Chinese controle over het gebied was niet continu en diende voornamelijk ter bescherming van de Zijderoute. In het midden van de 18de eeuw werden de Oeigoeren echter onderworpen door de Mantsjoes, een niet-Chinese dynastie, die toen ook over China regeerde. Vanaf toen kwam het gebied in sterkere mate onder Chinese invloed.
Door de uitbreidingen van het Russische Rijk kwam het gebied via centraal-Azië ook steeds meer onder invloed van Rusland en later de Sovjet-Unie te staan. Met steun van de Sovjet-Unie wisten de Oeigoeren hun onafhankelijkheid uit te roepen in 1933 en later van 1944 tot 1949, tijdens de chaos die op dat moment heerste in China.
De invloed van China werd terug groter toen in 1949 de communisten aan de macht kwamen. In dat jaar werd de onafhankelijke staat door Mao's Volksbevrijdingsleger veroverd, één jaar voor de inname van Tibet door datzelfde leger.
In 1955 stelde de Chinese overheid de 'Xinjiang Oeigoerse autonome provincie' in en stimuleerde vanaf dat moment etnische Han-Chinezen om naar deze gebieden te verhuizen -of omgekeerd. Ook investeerde de Chinese overheid veel in de economie van Xinjiang en Tibet omwille van hun grote rijkdom aan grondstoffen, zoals aardolie en aardgas
Naast de sinificatie (verchinezing) van het gebied wordt ook de cultuur van de Oeigoeren onderdrukt, vergelijkbaar met wat gebeurt in Tibet. Zo mag geen Oeigoers meer worden onderwezen aan kinderen en worden er tempels, moskeeën en islamitische scholen gesloten. Het behoud van de traditionele Oeigoerse cultuur komt onder druk te staan, hoewel de Volksrepubliek China als beleid heeft om de culturen van erkende etnische minderheden te beschermen en te stimuleren.
De druk tot culturele assimilatie leidde soms tot verzet, maar daarover is in de buitenwereld relatief weinig bekend. De 'Oost-Turkestaanse onafhankelijkheidsbeweging' wordt door China en de Verenigde Staten als een islamitische terreurorganisatie gezien. Volgens Human Rights Watch gebruikt China echter sinds 11 september 2001 de strijd tegen terreur als dekmantel voor de onderdrukking van de Oeigoeren.
Een belangrijke voorvechtster van de culturele en maatschappelijke autonomie der Oeigoeren is Rebiya Kadeer, die tegenwoordig in de Verenigde Staten woont.
In 2009 braken hevige rellen uit tussen Oeigoeren en Han-Chinezen waarbij zo'n 200 mensen omkwamen. De rellen waren een reactie op de moord op ten minste twee Oeigoerse arbeiders in een speelgoedfabriek in de stad Kanton in het zuidoosten van China, waarvan al snel beelden op YouTube waren gezet. De moorden vonden plaats na valse beschuldigingen dat Oeigoeren een Han-Chinees meisje zouden hebben verkracht. De Turkse president Gül, die vlak voor de rellen als eerste Turkse president de Turkssprekende Chinese provincie had aangedaan, sprak van een genocide en zijn Minister van Buitenlandse Zaken riep Turken wereldwijd op om Chinese producten te boycotten. Intussen betichtten de Chinese overheid en het Oeigoerse Wereldcongres elkaar van het opdrijven van het geweld.

De Oeigoerse Buzainafu Abudourexiti studeerde twee jaar in Egypte. In 2015 keerde ze terug naar China en in maart 2017 werd ze opgepakt en tot zeven jaar cel veroordeeld. De aanklachten tegen haar zijn nooit bekend gemaakt.
Buzainafu was van plan om bij haar man in Australië te gaan wonen. De politie in de Oeigoerse Xinjiangregio had al medewerking verleend om een visum aan te vragen. Toen ze in maart werd gearresteerd was ze zwanger. Haar familie weet niet of ze in goede gezondheid verkeert. Ze mogen geen contact met haar hebben en vrezen voor haar veiligheid.
Sinds mei 2017 dwingen de Chinese autoriteiten Oeigoerse studenten in het buitenland terug te keren naar China. Begin juli werden in Egypte meer dan tweehonderd studenten opgepakt. Tweeëntwintig studenten moesten gedwongen terug naar China. Van hen ontbreekt ieder spoor.

Internet
China houdt meer dan 1 miljoen Oeigoeren vast in interneringskampen, dat is helaas al enkele jaren bekend. Maar de Volksrepubliek gebruikt ook digitale technologieën om deze moslimminderheid te onderdrukken. Internet blijkt immers een ideale manier voor de Communistische Partij om “extremistisch gedrag” op te sporen -ook bij Oeigoeren die ver buiten China wonen. Inderdaad worden ze niet alleen vervolgd in Xinjiang: ook de wereldwijde diaspora is een doelwit. Zeker al in 28 landen lopen Oeigoeren vandaag het risico te worden bespioneerd en bedreigd en zelfs aan China te worden uitgeleverd: meer dan 1500 Oeigoeren zijn hiervan al het slachtoffer geworden.
De strategie moet kritische Oeigoerse stemmen in de kiem smoren. De meeste Oeigoeren, ook die in het buitenland, zwijgen uit angst voor wat hun familie kan overkomen. Contact met mensen in het buitenland kan leiden tot langdurige gevangenisstraffen onder mom van “separatisme” en “terrorisme”.
Volgens het World Uyghur Congress, een in Duitsland geregistreerde federatie van Oeigoerse gemeenschappen in ballingschap, wonen er meer dan 1,5 miljoen Oeigoeren buiten China -een aanzienlijk deel daarvan in Centraal-Aziatische landen zoals Kazachstan, Kirgizië en Oezbekistan. Kleinere gemeenschappen leven in andere landen, waaronder Afghanistan, Turkije, Australië en ook België.
De meeste Oeigoeren ontvluchtten Xinjian na 2009 door toenemende repressie en discriminatie. In dat jaar braken er in Urumqi, de hoofdstad van Xinjiang, dodelijke rellen uit tussen Oeigoeren en Han-Chinezen, de dominante etnische groep in China. Sommige Oeigoeren vertrokken als student, anderen om werk te zoeken, en nog anderen vroegen asiel aan.
Na de rellen in 2009 sloot de Communistische Partij de internettoegang in de regio Xinjiang voor bijna een jaar af, daar men meende dat de rellen opgezet werden via het internet, telefoongesprekken en sms-berichten.
Maar vandaag lijkt China de omgekeerde strategie te hanteren. De partij ziet het internet vandaag net als een kans om “extremistisch gedrag” op te sporen, in lijn met de westerse 'war on terror'. Wie onvindbaar en offline wil blijven, wordt niet alleen als verdacht maar ook als extremist beschouwd! Het voldoet als “bewijs” om verdachten naar zogenaamde heropvoedingskampen te sturen.
De Chinese autoriteiten hebben ook een databank opgezet, het Integrated Joint Operation Platform, waarin ze enorme hoeveelheden persoonlijke informatie over de Oeigoeren opslaan. Die gegevens worden verzameld bij controleposten en huisbezoeken. Oeigoeren zouden ook verplicht worden een bepaalde app te installeren op hun smartphones, die persoonlijke gegevens opslaat. De meeste aandacht gaat uit naar 36 specifieke ”types” Oeigoeren die uit de databank worden gefilterd, zo toonde een studie van Human Rights Watch aan. Onder de verdachte types worden bijvoorbeeld mensen bedoeld die hun mobiele telefoon herhaaldelijk uitschakelen. En helemaal geen internet gebruiken is een criminele daad voor Oeigoeren in Xinjian.
Andere voorbeelden van onbetrouwbaar gedrag zijn volgens China wanneer je niet omgaat met de buren en de voordeur vaak mijdt, of wanneer je doneert aan religieuze organisaties. Nog verdacht: huishoudens die redelijk veel elektriciteit verbruiken en personen die gebruikmaken van “verdachte internetinstrumenten”, zoals WhatsApp, Skype en VPN-verbindingen (die je toelaten om anoniem te surfen op het internet).
Sinds 2017 is de intimidate drastisch toegenomen, ook in Xinjiang zelf. Daar installeerde China ongeziene surveillancesystemen op basis van een gigantisch cameranetwerk. En ondertussen werkt de Volksrepubliek aan een nieuw wereldwijd infrastructuurproject, het Belt and Road Initiative (ook bekend als de Nieuwe Zijderoute). In feite dus aan ongekende mogelijkheden voor grensoverschrijdende repressie.
Veel jonge Oeigoeren in het buitenland kunnen gelokaliseerd worden aan de hand van hun studiebeurzen. Alle studenten met de Chinese nationaliteit zijn in het buitenland namelijk verplicht om zich regelmatig te melden bij de Chinese ambassade. Wanneer die laat weten dat ze hun paspoort enkel kunnen vernieuwen als ze terugreizen naar Xinjiang, groeit de angst.
De Chinese repressie buiten de eigen grenzen beperkt zich ook niet enkel tot Oeigoeren, zo blijkt uit een rapport van de Spaanse mensenrechtenorganisatie Safeguard Defenders. Officiële gegevens uit China suggereren dat sinds 2014 bijna 10.000 voortvluchtingen in het buitenland zijn teruggebracht naar China. Het zou gaan om onder andere 'economische misdadigers' en 'corrupte ambtenaren'.
De afgelopen jaren waren er verschillende incidenten waarbij Oeigoeren onder dwang teruggestuurd werden naar China terwijl dat in strijd is met het internationaal recht. Deze deportaties vinden vooral plaats in landen waar de mensenrechten met de voeten getreden worden. Zo o.m. hield Egypte volgens Human Rights Watch 62 Oeigoeren vast in juli 2017, waarvan er minstens 12 naar China gedeporteerd werden. En in augustus 2015 stuurde Thailand 220 Oeigoeren onder dwang terug. China heeft zich a.h.w. ontpopt als een vitale economische partner van landen waar de repressie van Oeigoeren toeneemt: de massale investeringen van China in deze landen, zoals het aanleggen van wegen en de bouw van ziekenhuizen, zetten de respectievelijke regeringen onder druk om Oeigoeren te repatriëren.
Dat politieke en economische banden steeds meer aan belang winnen, blijkt ook uit de samenwerking tussen de Taliban en het Chinese regime. In Afghanistan wonen maar liefst 2000 etnische Oeigoeren, en sommigen zijn er ook geboren. China heeft plannen voor massale investeringen voor Afghanistan, maar wil die enkel doen op voorwaarde dat de Taliban meewerken aan de bestrijding van Oeigoerse militanten die zich aansloten bij de extremistische Turkistan Islamitsche Partij. De Taliban zouden de Chinese autoriteiten gerustgesteld hebben met de boodschap dat zij nooit zouden toestaan dat een strijdmacht het Afghaanse grondgebied gebruikt voor 'handelingen ten nadele van China'.
Ook België raakte betrokken bij de deportatie van Oeigoeren. De Belgische ambassade leverde zo in 2019 in Bejing een Oeigoerse familie uit aan de Chinese politie. Een Oeigoerse vrouw, Wureyetiguli Abula, was in het geheim met haar vier kinderen naar de Belgische ambassade gereisd, om er papieren voor een gezinshereniging in orde te brengen. Haar echtgenoot, Ablimit Tursun, was twee jaar eerder op zakenreis naar Turkije vertrokken toen hij plots het nieuws kreeg dat zijn broer opgesloten was in een heropvoedingskamp. Hij kreeg te horen dat hij best niet kon terugkeren naar Xinjiang en werd in België erkend als politiek vluchteling.
De Belgische ambassade in Bejing had het gezin gerustgesteld: de vrouw van Ablimit zou makkelijk aan een diplomatiek paspoort raken om naar België af te reizen. Maar het gezin werd in Bejing meteen gearresteerd, nog voor ze de ambassade bereikten, en de vrouw werd de hele nacht ondervraagd. Uiteindelijk werd ze vrijgelaten en slaagde ze erin om de Belgische ambassade binnen te stappen. Maar daar kreeg ze te horen dat het nog drie maanden zou duren voor ze de nodige documenten zou krijgen. Ze moest de ambassade verlaten maar weigerde, waarop de Chinese politie werd verwittigd. De familie werd teruggestuurd naar Xinjiang. Daar worden ze vandaag nog steeds nauwlettend in de gaten gehouden. Het onverantwoorde handelen van de Belgische ambassade kreeg kritiek in de buitenlandse media én in het federale parlement.
De repressie van de Oeigoeren kwam China al regelmatig op sancties te staan, maar het westen worstelt om een gemeenschappelijk standpunt te formuleren over de schendingen van de mensenrechten door China en zwijgt in alle talen over de Oeigoerse kwestie.

Oeigoerse opnieuw in afzondering geplaatst!
Mahira Yakub is een Oeigoerse die wordt vastgehouden in het detentiecentrum Yining. Ze mag haar familie niet zien en heeft geen toegang tot een advocaat van haar keuze.
Ze verdween een eerste keer in april 2019 en werd in januari 2020 in beschuldiging gesteld voor “het voorzien van materiële steun aan terroristische activiteiten” omdat ze geld had overgemaakt naar haar ouders in Australië.
Op 4 september 2020 kwam ze tijdelijk vrij en werd ze opgenomen in het ziekenhuis om een onbekende reden. Amnesty maakt zich ernstig zorgen over haar gezondheid, gezien ze leverschade opliep tijdens haar detentie.
In november 2020 werd Mahira teruggestuurd naar Yining. Haar familie heeft nog steeds niets van haar gehoord.

Wordt de gele reus een groene koploper?
Achter het beeld van China als wereldkampioen milieuvervuiling doemt een ander beeld op: dat van China als groene koploper. De regering wil het land zelfs ontwikkelen tot een ecologische beschaving. Luchtspiegeling of werkelijkheid?
Nog niet zo lang geleden kwam China in het nieuws toen de concentratie fijn stof in de lucht van Beijing nogmaals alarmfase rood haalde en de scholen om die reden enkele dagen moesten sluiten. Ook horrorverhalen over vergiftigde rivieren of uitgeroeide bijen bereikten ons de voorbije jaren heel geregeld. In 2006 was China trouwens nog 's werelds grootste uitstoter van broeikasgassen -een kwart van het wereldtotaal.
Op 25 april 2015 verscheen Centraal Document nummer 12: Opinies van het Centraal Comité van de Communistische Partij en de Staatsraad over de verdere ontwikkeling van de ecologische samenleving (shengtai). De tekst bevat concrete doelen tegen 2020, zoals: niet meer dan 670 miljard kubieke meter water consumeren, het bosareaal uitbreiden tot 23 procent van de totale oppervlakte, het aandeel niet-fossiele energie opkrikken tot vijftien procent van het totale energieverbruik. Ook bevat hij een reeks beleidsmaatregelen om die te bereiken: financiering van de transitie, fiscale stimulering van groene producten, innovatie, onderwijs, enz. En kijk, daar waar bijvoorbeeld het Amerikaanse Congres de klimaatverandering ontkent, zetten de Chinese topleiders een heus groen beleid op de rails, niet uit goedheid of bevlogenheid, maar uit bittere noodzaak -hoewel de ontwikkeling van groene technogie ook als een belangrijke economische kans wordt gezien.
Dat ze met dat laatste al ernstig bezig zijn, bleek meer dan ooit in 2015. Vier vijfde van alle zonnepanelen wordt door Chinese bedrijven geproduceerd. De mondiale top-10 van producenten van fotovoltaïsche panelen is Chinees. En die opgang voltrok zich in niet veel meer dan tien jaar. De verklaring voor dit succes ligt in het vermogen van Chinese bedrijven om de kosten te drukken: geen luxe in de hoofdkwartieren of de kantoren en zeer goede mensen die zeer hard werken.
Ook de Chinese producenten van windmolens zijn succesvol, zij het dat de Chinese dominantie hier niet zo groot is als in de zonnepanelensector. Ongetwijfeld speelt mee dat de windturbines moeilijker te transporteren en dus te exporteren zijn, maar dat verandert snel: in 2014 was de Chinese export al met zestig procent gestegen. Toen voerde Goldwind, China's grootste producent, tientallen windturbines uit naar Roemenië.
Maar China produceert niet alleen zonnepanelen en windturbines, het installeert ze zelf ook op reusachtige schaal. China was in 2014 veruit de grootste installateur van zowel nieuwe windturbines als nieuwe zonnepanelen. Prognoses gaan ervan uit dat in beide sectoren wereldwijd zo'n 50 gigawatt werd geïnstalleerd en in beide gevallen was China goed voor minstens een derde daarvan. Duitsland had een streefcijfer van 2,5 gigawatt voor zonne-energie, maar realiseerde uiteindelijk 1 gigawatt. Heel Europa was goed voor 7 gigawatt, minder dan de helft van China, dat wellicht op 18 gigawatt afklokte. Daarmee kwam het land boven de 40 gigawatt capaciteit en heeft het dus het grootste zonnepark ter wereld.
De cijfers voor wind liggen nog hoger: China installeerde 20 gigawatt aan windturbines en heeft daarmee nu een windpark van meer dan 100 gigawatt, veruit het grootste van de wereld. Wel is de aansluiting op het net een probleem: men schat dat gemiddeld tien procent van de windparken niet is aangesloten.
Persbureau Bloomberg berekende dat China in 2015 met 110 miljard euro een derde van de wereldwijde investeringen in hernieuwbare energie voor zijn rekening nam.
Lin Li, directeur van het Wereldnatuurfonds in Bejing, is ervan overtuigd dat de top van de centrale regering doordrongen is van de noodzaak van een milieuvriendelijke economie. De grote vraag is of de regering erin zal slagen die ommekeer op het lokale niveau te bewerkstellingen. In het Westen speelde de milieubeweging een belangrijke rol in de ontwikkeling van het milieubeleid. Ook in China is dit het geval.

Zonneboilers
Op het Chinese platteland is de zonneboiler niet meer weg te denken. Eindelijk hebben bewoners warm water uit eigen kraan.
Op de daken van de meeste flatgebouwen in het dorpje Xuan, in de centraal gelegen Chinese provincie Anhui, staan verschillende cilinders opgesteld. Daarin wordt het water door de zon verwarmd voordat het doorstroomt naar de douche of de keukenkraan. In de zomer kan de temperatuur van het water oplopen tot 80° Celsius.
De zon is een populaire energiebron op het platteland. Eind 2013 was 2,3 miljard m² van China bedekt met zonnecollectoren. Het leverde 1876 megawatt aan energie op. Niet zo gek dat het apparaat zo populair is: de warmte van de zon is gratis en het apparaat kost inmiddels niet veel.
Chinese fabrieken produceren veel meer zonnecellen dan er wereldwijd vraag naar is. Die overproductie heeft geleid tot kritiek uit Europa: China zou zonnepanelen voor veel te lage prijzen op de Europese markt dumpen. Maar die overproductie heeft er ook toe geleid dat zonneboilers zo goedkoop zijn geworden.
In 2012 kostte een boiler ongeveer 1000 yuan (110€) en besloten 21 provincies dat alle nieuwe gebouwen moesten uitgerust zijn met zonneboilers. Wie er een aanschafte, kreeg 100 tot 550 yuan terug van de centrale Chinese regering.
China is steeds meer gaan inzetten op duurzame energie door de subsidies die energieproducenten krijgen op zonne-energie. Het resultaat is dat er maar liefst 175% meer zonne-energie wordt opgewekt die wordt omgezet in elektriciteit dan fossiele energie. De regering in Bejing moet wel, want vooral in de steden wordt geklaagd over de vervuilde lucht, met als grote boosdoeners de kolencentrales.
De investeringen in duurzame energiebronnen verdubbelden tussen 2008 en 2015. Tot 2020 zet de Chinese regering er 2500 miljard yuan (343 miljard euro) voor opzij.
Het gemak van de zonneboiler is evident. Maar wat als de zon niet schijnt, in de winter of tijdens het regenseizoen in het voorjaar? Als er langer dan drie dagen geen zon op de collectoren schijnt, dan koelt het water af en moet gas gestookt worden om het te verwarmen.
De regering bezint zich nog op een manier om de zonneboilers even populair te maken in de stad. Hoewel de lucht juist daar heel vies is, slaan de boilers minder goed aan. Stadsbewoners zijn kritischer en verwachten meer service dan mensen op het platteland.

Huang Qi
Eind november 2016 vielen veiligheidsambtenaren het huis van activist Huang Qi in Chendu binnen en namen hem mee. Volgens de autoriteiten zou hij staatsgeheimen hebben gelekt.
Huang Qi was na zijn arrestatie ruim twee weken spoorloos. Hij heeft nog altijd geen toegang tot een advocaat. Ook lijdt hij aan een nieraandoening waarvoor hij dagelijks medicatie nodig heeft.
Huang Qi is de oprichter van een website met informatie over mensenrechtenschendingen en demonstraties. De medewerkers van de website worden geregeld lastiggevallen door de autoriteiten. Zelf zat Huang Qi al twee keer eerder gevangen. Zo moest hij drie jaar de gevangenis in nadat hij publiceerde dat veel scholen die in 2008 in de provincie Sichuan door een aardbeving ingestort waren, niet voldeden aan de bouw- en veiligheidseisen in China.

Su Changlan
Activiste Su Changlan is veroordeeld tot drie jaar cel omdat ze op sociale media haar steun betuigde aan demonstranten in Hong Kong. Die kwamen in september 2014 massaal de straten op voor meer democratie in Hong Kong. De Chinese autoriteiten pakten haar kort daarna op.
De rechter veroordeelde Su op 31 maart 2017 voor het verspreiden op sociale media en internationale websites van valse informatie over de communistische partij en de regering in Peking. Ze vroeg online aandacht voor vrouwenrechten, geheime gevangenissen en democratische verkiezingen.
Su Changlan ontving twee weken voor haar veroordeling nog een toonaangevende prijs uit handen van Chinese mensenrechtenactivisten voor haar mensenrechtenwerk in China.

Liu Xiaobo
Liu Xiaobo, schrijver en winnaar van de Nobelprijs voor de Vrede in 2010, zat sinds december 2009 in de cel. Zijn vrouw Liu Xia, dichteres en kunstenares, werd onder huisarrest geplaatst in Peking. Beiden zijn mensenrechtenactivisten en gewetensgevangenen.
In december 2009 werd Liu Xiaobo, na een proces van twee uur, veroordeeld tot elf jaar gevangenisstraf wegens‘ondermijning van de staat’. Reden hiervoor was het manifest charter 08 en zes artikelen die hij had geschreven waarin hij de corruptie, de censuur en het eenpartijstelsel in China had bekritiseerd.
Liu heeft altijd volgehouden dat hij onschuldig is aan enig misdrijf en beroepte zich op zijn recht op vrije meningsuiting dat in de Chinese grondwet wordt gewaarborgd. In februari 2010 werd zijn straf in hoger beroep bevestigd.
Op 8 oktober 2010, de dag waarop Liu Xiaobo de Nobelprijs kreeg, werd ook zijn vrouw Liu Xia onder huisarrest geplaatst. Ze mocht geen bezoek ontvangen en had het uiteraard heel zwaar.
Liu Xiaobo werd een week voor zijn overlijden vrijgelaten uit de gevangenis en naar een ziekenhuis in het noorden overgebracht. Daar overleed hij aan leverkanker. Dat het communistische regime in Peking weigerde om hem eerder vrij te laten of in het buitenland medische hulp te krijgen, werd onmiddellijk overal ter wereld op kritiek onthaald, onder meer door het Nobelprijscomité. "Peking draagt een zware verantwoordelijkheid voor de vroege dood van Liu Xiaobo omdat die niet de nodige medische zorg heeft gekregen," reageerde het comité. "Wij zijn bijzonder verstoord omdat Liu niet werd overgebracht naar een instelling waar hij op een goede manier verzorgd had kunnen worden vooraleer zijn ziekte in een terminale fase geraakte. In ieder geval zal Liu Xiaobo een symbool blijven voor allen die vechten voor vrijheid, democratie en een betere wereld bij miljoenen mensen overal ter wereld, zelfs in China. Zijn ideeën kunnen niet worden opgesloten en sterven nooit."
De presidente van Taiwan (Republiek China), Tsai Ing-wen, is iets milder: "We hopen dat China nu meer zelfvertrouwen heeft en vooruitgang kan maken met politieke hervormingen."
De Hoge Commissaris voor de Mensenrechten van de Verenigde Naties, Zayid Ra'ad Al Hussein, zegt dat "de beweging voor de mensenrechten in China en in de wereld in Liu een kampioen van principes verloren hebben, die zich vreedzaam inzette voor democratische waarden en daarvoor in de gevangenis is beland". Hij vraagt nu dat China Liu Xia vrijheid van beweging geeft en haar toelaat om het land te verlaten als ze dat wenst.
De Amerikaanse ambassadeur in Peking, Terry Branstad, roept China op om alle gewetensgevangenen vrij te laten.
Zonder hem bij naam te noemen, lijken de boze reacties op het overlijden van de Nobelprijswinnaar het imago van de Chinese president Xi Jinping aan te tasten. Die was net internationaal prestige aan het winnen door zijn belofte om zich ook zonder de Verenigde Staten aan het Klimaatplan van Parijs te houden en wou zich profileren als kampioen van vrije handel tegen het nieuwe protectionisme van Donald Trump.
Toch zijn de burgerrechten in China zeker niet verbeterd sinds Xi in 2012 de nieuwe sterke man is geworden, integendeel. De greep van de overheid op de media, ook die in Hongkong, is vergroot en religies en critici worden sterker dan voorheen de mond gesnoerd.
Kortom, de dood van Liu Xiaobo herinnert er de buitenwereld aan dat China nog altijd een erg autoritair regime kent dat geen kritiek duldt en desnoods hard optreedt.

Taiwanese activist gearresteerd!
De Chinese autoriteiten pakten de Taiwanese mensenrechtenactivist Lee Ming-cheh op 19 maart 2017 op in China. Hij zou een gevaar betekenen voor de nationale veiligheid.
Lee Ming-cheh leidt in Taipei een non-gouvernementele organisaties die al jaren maatschappelijke organisaties en activisten in China ondersteunt. Volgens de Chinese autoriteiten was Lee in China om een illegale organisatie op te richten. Hij mag geen contact hebben met zijn familie en advocaat.
Lee Ming-cheh is de eerste ngo-medewerker die wordt vastgehouden onder een nieuwe wet voor buitenlandse ngo’s. De wet ging 1 januari van dit jaar in. Volgens die wet mogen buitenlandse ngo’s de staatsveiligheid en ‘etnische eenheid’ van China niet in gevaar brengen. De kans is groot dat mensenrechtenverdedigers en ngo-medewerkers vanwege de aard van hun werk onder de wet gemakkelijk kunnen worden lastiggevallen en vervolgd.

Bekende advocaat heeft dringend medische zorg nodig!
De bekende mensenrechtenadvocaat Jiang Tianyong werd in november 2017 tot twee jaar cel veroordeeld.
Zijn zus bezocht hem in februari in de gevangenis. Ze schrok van zijn slechte gezondheid. Hij heeft geheugenverlies en zag er zwak en opgezwollen uit. Andere advocaten en activisten die vastzaten, meldden dat ze in de gevangenis werden gedrogeerd. De familie van Jiang Tianyong vreest dat dit bij hem ook het geval is. Hij heeft dringend medische zorg nodig.
In 2009 verboden de autoriteiten Jiang Tianyong nog langer als advocaat zijn werk te doen. Hij bleef zich inzetten voor de mensenrechten, ondanks voortdurende pesterijen, opsluiting en mishandeling. In december 2016 pakten de autoriteiten Jiang Tianyong op voor onder meer het ‘illegaal bezitten van geheime documenten’ en het ‘samenspannen met buitenlandse organisaties’. Hij bekende omdat de autoriteiten hem beloofden dat hij dan eind augustus 2018 vrij zou komen. Maar de staatsadvocaat weigert de uiteindelijke veroordeling met Jiang Tianyongs eigen advocaat en familie te delen.

Advocaat in de cel!
Het gaat erg slecht met de gezondheid van de bekende Chines mensenrechtenadvocaat Jiang Tianyong. Hij lijdt aan geheugenverlies en moet tweemaal per dag onbekende pillen innemen. Toen zijn vader hem bezocht zat hij met handen en voeten vastgeketend aan een ijzeren stoel.
Eind 2016 pakten de autoriteiten Jiang Tianyong op voor onder meer het ‘samenspannen met buitenlandse organisaties’. Hij bekende omdat de autoriteiten hem beloofden dat hij dan eind augustus 2018 vrij zou komen. Dat is niet gebeurd. Zijn advocaat en familie hebben de veroordeling nog altijd niet mogen inzien. Een rechter bepaalde eerder dat Jiang Tianyong tot 28 februari 2019 in de gevangenis moet zitten.
Jiang Tianyong werkte aan zeer bekende en gevoelige zaken. Ook steunde hij mensenrechtenverdedigers die vastzaten of werden geïntimideerd. In 2014 werd hij opgepakt omdat hij onderzoek deed naar een onofficiële gevangenis. Hij werd tijdens zijn detentie geslagen en liep acht gebroken ribben op.

Mogelijk levenslang voor activisten!
Drie Chinese mensenrechtenverdedigers, Cheng Yuan, Liu Yongze en Wu Geijianxiong werden op 22 juli 2019 opgepakt voor het ‘ondermijnen van de staatsmacht’. Ze kunnen veroordeeld worden tot levenslang.
De reden van hun arrestatie is niet duidelijk. Cheng, Liu en Wu werken bij Changsha Funeng, een ngo die Cheng in 2016 oprichtte. De organisatie komt op voor achtergestelde groepen onder wie mensen met een handicap. Ook bestrijden ze discriminatie op de arbeidsmarkt voor mensen met hiv en hepatitis B. Cheng, Liu en Wu mogen hun familie en advocaat niet zien. Grote zorgen dat ze worden gemarteld.
De families van de drie activisten worden continu lastiggevallen door de politie. Zo mogen ze niets online delen over de arrestaties. Cheng Yuans vrouw werd ook ondervraagd op 22 juli. Als ze niet zou meewerken, zouden de agenten haar 3-jarige dochter iets aandoen.

4 jaar cel voor activist Xu Zhiyong!
De prominente Chinese mensenrechtenactivist Xu Zhiyong is veroordeeld tot vier jaar cel. Amnesty International vindt het vonnis beschamend en eist zijn onmiddellijke vrijlating.
Een rechtbank in Peking heeft de 40-jarige jurist, oprichter van de beweging Nieuwe Burgers, veroordeeld omdat hij 'groepen mensen zou hebben aangezet tot het verstoren van de openbare orde'.
Xu werd in juli 2013 opgepakt. Zijn beweging ijvert voor een transparante overheid en strijdt tegen corruptie en ander machtsmisbruik. Twee andere activisten stonden eerder al voor het gerecht, drie collega's gingen hen in december 2013 voor en maandag 3 februari 2014 volgden er nog vier. Er kunnen celstraffen tot meer dan tien jaar worden opgelegd.
"Dit is een beschamend maar voorspelbaar oordeel", aldus Roseann Rife van Amnesty International. China laat opnieuw de angst regeren in plaats van de wet. De Communistische Partij van president Xi Jinping heeft het monopolie over het politieke proces en treedt streng op tegen iedereen die zich ertegen uitspreekt. De vervolging van activisten laat zien hoe bang de regering is voor een roep tot verandering.

Domineert China de Aziatische eeuw?
Het zwaartepunt van de internationale orde van de toekomst ligt in Azië, daarover bestaat nauwelijks discussie. De Indiase wetenschappers Samir Saran en Akhil Deo schreven een boek waarin ze onderzoeken of die Aziatische eeuw ook een Pax Sinica wordt: een wereldorde onder leiding van China. Ze wijzen op vijf belangrijke verhalen die de ambitie van de Chinese president Xi Jinping onderlijnen.

1. Op het 19de Nationaal Congres van de Communistische Partij in 2019 bevestigde Xi Jinping zijn positie als de machtigste Chinese leider sinds Voorzitter Mao. Daarmee doorbrak hij ook het principe van collectief leiderschap dat het land op het goede spoor hield. Hetzelfde partijcongres zette China op weg naar een "nieuw tijdperk” waarin het land een mondiale leider moet worden op het vlak van nationale kracht en internationale invloed tegen het midden van deze eeuw. Het model dat China de wereld biedt is een mix van politiek autoritarisme en staatskapitalisme: het Socialisme met Chinese Karakteristieken voor een Nieuw Tijdperk.

2. Technologiereus Huawei is een belangrijk verhaal, een voorbeeld van de nieuwe geopolitieke spanningen over beleid, handel en economie. De techsector is daardoor de vooruitgeschoven post. Want zowel in Washington als in Bejing wordt de controle over de nieuwe technologieën gezien als bepalend voor de toekomstige wereldorde. Met de aanval op Huawei maakte de Amerikaanse regering ook duidelijk dat ze een lijn in het zand getrokken heeft.

3. In 2019 vonden de grootste Chinees-Russische militaire oefeningen ooit plaats. Het was voorheen ondenkbaar dat Rusland het Volksbevrijdingsleger zou uitnodigen. De Vostok-manoeuvres ontstonden in 2010 zelfs als reactie op het opkomende China. Maar vandaag gaat de militaire samenwerking tussen beide grootmachten steeds verder. De lijm die hen samenhoudt, is hun verzet tegen een door het Westen gedomineerde wereldorde. Maar terwijl Rusland de alliantie met China ziet als een tegengewicht voor westerse dominantie, verwacht China vooral dat de samenwerking de veiligheid van zijn nieuwe zijderoutes helpt verzekeren.

4. Italië heeft zich ingeschreven in dat Belt and Road Initiative en is zo het eerste G7-land dat deel wordt van de Nieuwe Zijderoute-projecten van China. De Chinese invloed begon met het "16+1"-initiatief met landen uit Oost-Europa. Het toont dat de massale Chinese investeringen zelfs in Europa de bestaande regionale verhoudingen en instellingen kunnen ondergraven. Xi rekent erop dat de 21ste eeuw bepaald zal worden door de integratie van Azië en Europa. Daarom wil hij nu al verzekeren dat de politieke, economische en veiligheidsdynamieken van dat proces gedicteerd worden door Bejing.

5. China botst met India over de gemeenschappelijke grens in de Himalaya. Eerst was er de confrontatie in Doklamh, Bhoetan. In de zomer van 2020 escaleerde een grensdispuut tot een dodelijk treffen. De gebeurtenissen tonen dat topontmoetingen, handelsovereenkomsten of conferenties niet langer volstaan om structurele verschillen tussen de twee Aziatische grootmachten uit te vlakken. Het Chinese optreden in de Oost- en Zuid-Chinese Zee, in Hongkong, Taiwan en Zuidoost-Azië herinneren iedereen eraan hoe China de nieuwe Aziatische hiërarchie ziet. De gevolgen voor de internationale orde zijn enorm.

Geen vrijdenken meer?
Het is een klein zaaltje, weggestoken op de eerste etage van een kroeg, waarvoor nauwelijks reclame wordt gemaakt. Maar toch zit dit arthousebioscoopje in Beijing bij elke voorstelling zó vol dat toeschouwers bijna bij elkaar op schoot zitten. En dat allemaal voor kritische, sociaal geëngageerde documentaires die in China eigenlijk niet vertoond mogen worden.
Het was het afgelopen jaar geen pretje om in dit land als correspondent te wonen en te werken. Het nieuws uit China was nooit erg positief, maar bereikte in 2020 een nieuw dieptepunt. Sinds de uitbraak van het coronavirus in Wuhan zijn de spanningen met het Westen nog groter geworden, is de politieke lijn nog autocratischer en nationalistischer, en de repressie nog heftiger. Goed nieuws uit China is tegenwoordig een zeldzaamheid.
En al lijkt het van een afstand soms alsof heel China diezelfde, naargeestige kant opgaat, van dichtbij gezien zijn er nog tal van tegenbewegingen. Zoals in dat bioscoopje, waar ongeautoriseerde films draaien over armoede, sociaal onrecht, milieuvervuiling of lhbti+-discriminatie. Waar soms documentairemakers komen praten en de veelal jonge toeschouwers dan honderduit vragen stellen. Makkelijk is het niet: sinds de uitbater een jaar geleden een waarschuwing kreeg van de lokale politie over zijn online filmagenda, beperkt hij zich tot mond-tot-mondreclame.
Het Chinese vrijdenken is onder de radar gedoken, maar het is niet weg. Zo is er in Chongqing een fotograaf die een tentoonstelling heeft gemaakt over een verouderd pretpark, dat een vrijhaven is geworden voor kunstenaars, hippies en iedereen die zich bekneld voelt in de geldbeluste Chinese maatschappij. In de beslotenheid van de exporuimte kon de fotograaf zijn maatschappijkritiek explicieter formuleren dan in het openbaar.
In Beijing proberen twee vrouwelijke televisiemakers progressieve onderwerpen op het scherm te brengen -de vraag of jonge vrouwen beter ongetrouwd en kinderloos kunnen blijven, bijvoorbeeld. Ze moeten daarbij van hun zender voortdurend onderwerpen afzwakken en gasten weer afzeggen, uit angst voor censuur. Maar ook dat proces beschrijven ze openhartig -voorheen op een blog, tegenwoordig veiligheidshalve in e-mails naar een selecte groep ontvangers.
Ze zijn voorzichtig geworden, net als iedereen in China. Maar ze zijn er nog, en dat is beter dan niets.

Hongkong
Hongkong is een Speciale bestuurlijke regio van de Volksrepubliek China (net als Macau). Het gebied bestaat uit 236 eilanden met een totale oppervlakte van 1.104 km² en grenst aan de Zuid-Chinese Zee. Aantal inwoners: 7.249.907 (2020).
De naam Hongkong is afgeleid van de uitspraak van het gebied in het plaatselijke Kantonese dialect. Oorspronkelijk was dit enkel de naam van een nederzetting op de plek van de huidige wijk Aberdeen. De herkomst ervan is onbekend, hoewel historici suggereren dat de naam is afgeleid van de handel in geurige wierook die in Hongkong plaatsvond.
Hongkong is een voor Aziatische begrippen 'jonge' metropool en een grote moderne stad. De stad is inmiddels vastgegroeid aan en onderdeel van de agglomeratie rondom Guangzhou: de Parelrivierdelta -met 62 miljoen inwoners de grootste metropoolregio ter wereld.
Sinds 2017 staat Carrie Lam Yuet-ngor als Chief Executive aan het hoofd van de uitvoerende macht in Hongkong.

Hongkong was vroeger lange tijd een Britse Kroonkolonie. Bij verdrag werd het gebied in 1898 voor een periode van 99 jaar verpacht aan het Verenigd Koninkrijk.
Na 1945 groeide de bevolking van Hongkong sterk door vluchtelingen uit China. Economisch kreeg de kroonkolonie de wind mee door de gunstige ligging ten opzichte van China en Zuidoost-Azië, met name Japan.
China gaf te kennen de in 1898 verleende pacht niet te willen verlengen. Op 19 december 1984 werd een overeenkomst gesloten die voorzag in het overdragen van het volledige gebied van Hongkong aan de Volksrepubliek. De laatste gouverneur van de kolonie, Chris Patten, voerde een zekere democratisering in.
Op 1 juli 1997 droeg het Verenigd Koninkrijk Hongkong over. Hongkong werd hierbij een Speciale Bestuurlijke Regio, waarin gedurende 50 jaar niet dezelfde wetten zouden gelden als in het communistische China. Maar de laatste jaren is China bezig haar macht steeds meer uit te breiden in Hongkong. Zo zijn er verschillende wetten aangenomen die de democratie beperken en worden de burgers van Hongkong in de gaten gehouden door camera's van de Chinese overheid.
Het blijft erg roerig in Hongkong. In 2014 braken protesten uit nadat een door China ingestelde nominatiecommissie de kandidaten voor de verkiezingen van de Chief Executive of Hong Kong in 2017 bekendgemaakt had. En in 2019-2020 braken maandenlang heftige protesten uit tegen de door de regering van Hongkong voorgestelde uitleveringswet van 2019. Het Verenigd Koninkrijk biedt aan meer dan 3 miljoen inwoners aan om ze op te nemen als de huidige regels niet worden aangepast en als de Chinese overheid nog meer greep wil op Hongkong.

De nationale veiligheidspolitie van Hongkong arresteerde op 29 december 2021 zes mensen die banden hadden met de online nieuwspublicatie Stand News. De krant South China Morning Post beschreef Stand News als een "populaire uitlaatklep onder activisten van de oppositie in Hongkong".
De politie zei in een verklaring "zes hogere stafleden of voormalige hogere stafleden van een online mediabedrijf te hebben gearresteerd wegens samenzwering om opruiende publicaties te publiceren". De agenten hadden een huiszoekingsbevel verkregen om "relevant journalistiek materiaal" in beslag te nemen op grond van de nationale veiligheidswet, een controversiële wet die medio 2020 door Beijing aan Hongkong is opgelegd. Die veiligheidswet richt zich op de pro-democratische oppositie en bestrijdt activiteiten die de regering in Beijing als subversief, separatistisch, terroristisch of samenzweerderig beschouwt. Meer dan honderd activisten zijn al gearresteerd op grond van de wet, waarvan tientallen nog gevangen zitten.
Reeds in juni werd Apple Daily, de pro-democratische krant van Hongkong, gesloten op basis van de veiligheidswet.

Nog in Hongkong: een sprietje leefbaarheid tussen de woontorens
We zijn politieke en sociale wezens, maar we zijn ook levende wezens. Ons voorbestaan hangt af van de natuurlijke systemen. We hebben een design nodig waarin natuur, stad en cultuur elkaar ontmoeten. Dichtbevolkt Honkong experimenteert daar volop mee.
Ruimte en natuur zijn een kostbaar goed in onze nieuwe anderhalvemetercultuur. Maar net die twee zaken zijn uitermate schaars geworden in een wereld van bijna 8 miljard mensen, waarvan meer dan de helft in steden woont. Een van de dichtst bevolkte plekken is dus Hongkong, met een gemiddelde van 6700 inwoners per vierkante kilometer.
Misschien net daarom dat de Hongkongers, die vaak wonen en werken in torens, zo snakken naar groen en grond. De autonome regio bruist van de initatieven voor stadsmoestuinen.
De Franse fotograaf Martin Bertrand trok naar Hongkong en bezocht vijf projecten van bloeiende kavels tussen en op de kantoor- en woontorens. Hij maakte beelden van tuinierende Hongkongers op het Hysan Place-gebouw, het eerste groene gebouw van Hongkong (sinds 2012). Het dak van de 204 meter hoge toren werd voorzien van moestuinen en ook de rest van het gebouw kreeg een ecologisch design, met maximale lichtinval en planten die het afvalwater zuiveren. Ook een prestigieuze zogeheten gated community (afgesloten gemeenschap) zoals Paradise Palace heeft, naast eigen winkels, restaurants en zwembaden, een dertigtal percelen voor moestuinen. Het inwonende huispersoneel kan er voor eigen gebruik groente, fruit en kruiden verbouwen. En op een perceel in de Urban Oasis-tuin op het Kowloon-schiereiland is plaats voor 350 tuintjes, te huur voor telkens zes maanden.
Meestal gaat het om gemeenschapsprojecten waar mensen voor een aantal maanden perceeltje kunnen huren. De bedoeling is opnieuw voeling te krijgen met de natuur, met de herkomst van onze voeding en met elkaar. Dankzij de moestuinen leren kinderen dat sla en tomaten niet enkel uit de suppermarkt komen.
Hongkong mag dan een hub van internationale handel en financiële diensten zijn, tijdens de pandemie zijn de moestuinen in de eerste plaats een plek waar mensen elkaar in kleine groepjes ontmoeten en de handen vuil kunnen maken. Rendement is niet de eerste prioriteit van deze stadstuintjes, maar ze leveren wel een wezenlijke bijdragen aan duurzaamheid in de steden.
In de jaren '50 produceerde Hongkong zelf nog genoeg voedsel om in het eigen onderhoud te voorzien. Vandaag besteedt de autonome regio 5,26 procent van zijn bruto nationaal product aan het aanvoeren van eten voor zijn bewoners. Vers voedsel komt vooral uit China, maar groenten en fruit worden ook geïmporteerd uit andere Aziatische landen. Diepvriesproducten komen uit Brazilië, Australië en de Verenigde Staten, diepgevroren vis uit Noorwegen.
COVID-19 is een catastrofe, maar het is ook een kans om een radicale omslag te maken in de manier waarop we denken over een goed leven. Kleine initatieven die tonen hoe we een nieuw leven kunnen opbouwen via onze voedselproductie en bevoorrading, doen ons inzien dat elke persoonlijke actie helpt om meer veerkrachtige systemen te maken.

Eenkindpolitiek
De eenkindpolitiek of de campagne "One Child Nation" was het in de Volksrepubliek China geldende bevolkingsbeheersingbeleid waarbij ieder koppel slechts een kind mocht krijgen; het krijgen van een tweede kind was strafbaar. Doel van dit beleid was de bevolkingsgroei af te remmen. Het werd ingevoerd in 1979.
Sinds 2015 geldt in China een tweekindpolitiek en sinds 2021 een driekindpoltitiek.
De eenkindpolitiek kende per regio bepaalde uitzonderingen. Zo mochten boeren op het platteland twee kinderen hebben als het eerste kind een meisje was. Ook werd vaak een tweede kind toegestaan wanneer beide ouders uit een eenkindgezin afkomstig waren. Een koppel kreeg ook geen sanctie opgelegd wanneer onverhoopt een meerling werd geboren.
Verder gold de eenkindpolitiek per koppel en niet per persoon. Een Chinees kon dus zonder sanctie een kind krijgen wanneer hij of zij al een kind bij een eerdere partner had.
De regel gold alleen voor Han-Chinezen. Chinese minderheden, buitenlanders, en ook koppels waarin een van de partners buitenlander was of uit een minderheidsgroepering kwam, mochten meer dan een kind hebben zonder boetes.

20 jaar voor gepensioneerde Oeigoerse arts!
De gepensioneerde Oeigoerse arts Gulshan Abbas werd tijdens een geheim proces in maart 2019 veroordeeld tot 20 jaar celstraf.
Ze werd veroordeeld voor “deelname aan georganiseerd terrorisme”, “ondersteuning van terroristische activiteiten” en “ernstige verstoring van de openbare orde”.
Haar familie kreeg het nieuws over haar veroordeling pas 21 maanden later (in december 2020) te horen van een betrouwbare bron. Zij geloven dat deze zware veroordeling te maken heeft met het activisme van haar familieleden in de VS voor de rechten van Oeigoeren.

Regisseur Chen Pinlin!
De Chinese regisseur Chen Pinlin werd eind november 2023 gearresteerd en op 5 januari 2024 officieel beschuldigd van ‘het uitlokken van ruzies en het veroorzaken van problemen’. De reden? Hij maakte een documentaire (‘Urumqi Middle Road’) over de Beweging van het Witte Blad, een reeks vreedzame protestacties die in 2022 begonnen tegen de vele covid-lockdowns en het strenge censuur- en toezichtbeleid van China. Als hij wordt veroordeeld, riskeert hij tot vijf jaar gevangenisstraf. Zijn familie wordt sinds zijn arrestatie lastiggevallen en bedreigd door de autoriteiten.
Amnesty International eist de vrijlating van Chen Pinlin. In tussentijd moeten de Chinese autoriteiten ervoor zorgen dat hij niet gefolterd wordt tijdens zijn detentie en dat er een einde komt aan de bedreigingen tegen zijn familie.
Tijdens de protestacties van de Beweging van het Witte Blad maakten Chen Pinlin en zijn vrienden videobeelden in de omgeving van Urumqi Middle Road in Shanghai, waar grote demonstraties plaatsvonden. Chen maakte van de beelden een documentaire en plaatste die in november 2023, rond de eerste verjaardag van de beweging, online.
Chen Pinlin is niet de enige die werd gearresteerd omdat hij informatie deelde over de Beweging van het Witte Blad. Ook de Oeigoerse student Kamile Wayit werd opgepakt. Amnesty International is ervan overtuigd dat er in werkelijkheid nog veel meer arrestaties zijn geweest die gelinkt kunnen worden aan de protestacties. Chen Pinlin zit momenteel vast in het detentiecentrum van Baoshan, in Shanghai.

Journalist Zhang Zhan!
De Chinese autoriteiten hielden burgerjournalist Zhang Zhan, die eerder al een celstraf uitzat voor het rapporteren over COVID in China, vast in het nieuwe districtsdetentiecentrum van Pudong, Shanghai op beschuldiging van “ruzie stoken en overlast veroorzaken”. Na haar vrijlating op 13 mei 2024 werd ze dus opnieuw geviseerd voor haar inzet voor de mensenrechten. Ook haar familie werd bedreigd door de overheid. De advocaat die ze onder de arm wilden nemen werd door de politie meerdere uren vastgehouden.
Amnesty wou dat de Chinese autoriteiten Zhang Zhan onmiddellijk en onvoorwaardelijk vrijlieten. In afwachting van haar vrijlating moest ze toegang krijgen tot haar familie en een advocaat van haar keuze. De autoriteiten moesten er ook voor zorgen dat ze niet gefolterd of mishandeld wordt.
Zhang Zhan is een Chinese burgerjournaliste die voor haar verslaggeving over de begindagen van de Covid-19-uitbraak in Wuhan opgesloten werd. Voordien was ze advocaat. In februari 2020 reisde ze naar Wuhan om er verslag uit te brengen over de gebeurtenissen. Op sociale media postte ze berichten over overheidsfunctionarissen die onafhankelijke reporters oppakten en familie van Covid-19-patiënten intimideerden. In mei 2020 verdween ze van de radar. Later werd duidelijk dat ze door de Chinese autoriteiten opgepakt was en werd vastgehouden in Shanghai. Zij werd er na een schijnproces veroordeeld voor “ruzie stoken en overlast veroorzaken”.
Na vier jaar cel werd Zhang Zhan dus op 13 mei 2024 vrijgelaten. Ze bleef wel onder strikte surveillance en ze werd continu geïntimideerd door de politie. Toch zette ze haar mensenrechtenwerk onvermoeid verder. Eind augustus reisde ze van Shanghai naar de noordwestelijke provincie Gansu voor een solidariteitsactie met andere mensenrechtenverdedigers. Kort daarna werd bekend dat de politie van Shanghai haar had gearresteerd, opnieuw op beschuldiging van “ruzie stoken en overlast veroorzaken”.
En weer kreeg Zhan vier jaar gevangenisstraf, opnieuw alleen omdat ze gebruik maakte van het recht op vrijheid van meningsuiting.
Zhan’s gezondheid is op dit moment (eind mei 2026) in groot gevaar. Ze heeft ernstige maagproblemen, is sterk vermagerd en extreem verzwakt. Daarnaast zijn er grote zorgen over of ze wel goede medische zorg krijgt. De autoriteiten verbieden Zhan ook om haar advocaten te spreken. Hierdoor is het moeilijk voor hen om in beroep te gaan en om in de gaten te houden hoe het met haar gaat.

Oeigoerse liedjesschrijver en muzikant Yashar!
De 26-jarige Yashar zit een gevangenisstraf van drie jaar uit voor het schrijven en spelen van muziek en het bezit van boeken in het Oeigoers. Er is grote bezorgdheid over zijn gezondheid want hij lijdt aan bronchitis en heeft regelmatig medicatie nodig, maar het is niet duidelijk of hij die krijgt in de gevangenis.
Amnesty eist zijn onmiddellijke en onvoorwaardelijke vrijlating. In afwachting van zijn vrijlating moet hij de nodige medische zorgen krijgen en moeten de autoriteiten ervoor zorgen dat hij niet gefolterd wordt.
Yashar werd op 11 augustus 2023 opgepakt voor ‘bevordering van extremisme’ en ‘het illegale bezit van extremistisch materiaal’. In de praktijk gaat het om zijn muziek die hij online deelde en zijn boeken in de Oeigoerse taal. Veel van die boeken zijn klassieke literatuur, volgens een groot deel van de Oeigoeren belangrijke werken voor de overdracht van hun cultuur en geschiedenis. Yashar werd op 20 juni 2024 veroordeeld tot drie jaar cel.
De Oeigoeren zijn een Turks volk uit de Xinjiang-regio in China. De Chinese autoriteiten begaan al jaren grootschalige en systematische mensenrechtenschendingen tegen deze etnische minderheid in het land. Ze doen dat onder het mom van een campagne tegen terrorisme en religieus extremisme. Maar de definitie van extremisme is erg vaag in China, waardoor op grote schaal Oeigoeren kunnen vervolgd worden.

Zhang Yadi!
De 22-jarige Chinese mensenrechtenactiviste Zhang Yadi (ook bekend als Tara) zou na haar studies in Parijs een master antropologie aan de University of London beginnen.
Voor ze naar Engeland trok, ging ze in juli eerst nog terug naar haar thuisland China. Daar verdween ze op 31 juli 2025 in de provincie Yunnan. Naar verluidt werd ze meegenomen door functionarissen van de staatsveiligheid en wordt ze incommunicado vastgehouden op verdenking van “aanzetten tot separatisme”, omdat ze tijdens haar studies in Frankrijk als activist opkwam voor de mensenrechten.
Amnesty International eist de onmiddellijke en onvoorwaardelijke vrijlating van Zhang Yadi.
Het is zeer verontrustend dat Tara’s activisme wordt aangehaald als bewijs van criminele activiteiten en dat ze beschuldigd wordt van vage aanklachten zoals “separatisme” of “aanzetten tot separatisme”. Toch is dit geen op zichzelf staand incident. Tara's zaak maakt deel uit van een breder patroon van schendingen gericht tegen mensenrechtenactivisten, zowel in als buiten China.
Amnesty International heeft talloze gevallen gedocumenteerd in het rapport "On my campus, I am afraid" van 2024, waarin gedetailleerd wordt beschreven hoe de Chinese autoriteiten systematisch jeugdactivisten en hun families in het buitenland hebben lastiggevallen en aangepakt.
Bij een veroordeling kan ze tot vijf jaar gevangenisstraf krijgen en zelfs langer als ze als “aanstichter” wordt beschouwd of als het misdrijf als “ernstig” wordt omschreven. Intussen wordt ze al maandenlang in afzondering gehouden, zonder contact met de buitenwereld.

Chow Hang-tung!
De gevangengenomen activisten advocaat Chow Hang-tung, mediamagnaat Jimmy Lai en vakbondsleider Lee Cheuk-yan behoren tot de vele gedetineerden in Hongkong die weken, maanden of in extreme gevallen zelfs jaren in eenzame opsluiting hebben gezeten of nog steeds zitten.
Eenzame opsluiting wordt in Hongkong geregeld als straf opgelegd, en willekeurig en zonder voldoende rechtvaardiging toegepast. Dit is in strijd met de internationale mensenrechtennormen. Langdurige of ongerechtvaardigde eenzame opsluiting kan beschouwd worden als foltering of als een andere vorm van mishandeling.
De autoriteiten van Hong Kong moeten de activisten vrijlaten en stoppen met het gebruik van eenzame opsluiting tegen deze en andere activisten.
Het gevangenisreglement van Hongkong voorziet in twee vormen van eenzame opsluiting, die beide in strijd zijn met de internationale normen. Regel 63 staat eenzame opsluiting toe van maximaal 28 dagen als strafmaatregel voor disciplinaire overtredingen. Regel 68B maakt administratieve eenzame opsluiting mogelijk, aanvankelijk voor 72 uur en vervolgens voor een periode van maximaal één maand, voor vage, niet-bestraffende doeleinden.
In Hongkong worden de mensenrechten serieus ingeperkt door verschillende wetten. De Nationale Veiligheidswet trad in 2020 in werking. Door de vage formulering, de hoge drempel voor borgtocht en het systeem van speciaal aangestelde rechters bleek de wet zeer open te staan voor politiek gemotiveerde en willekeurige interpretaties door de autoriteiten. In 2024 nam de regering een andere nationale veiligheidswetgeving aan, die bekend staat als Artikel 23 en de mensenrechten verder heeft ingeperkt.

Chow Hang-tung was de vice-voorzitter van het ondertussen ontbonden Hong Kong Alliance. Ze werd aangeklaagd volgens de nationale veiligheidswet voor "het aanzetten tot het omvergooien van de staat". Lees: samen met de HK Alliance had ze vreedzaam de doden op het Tienanmenplein herdacht!
Daarvoor zit ze al jaren in voorarrest. In januari 2026 ging het proces van start. Ze riskeert tien jaar cel, terwijl ze er geen dag had mogen doorbrengen. Amnesty eist dan ook dat de autoriteiten Chow Hang-tung onmiddellijk en onvoorwaardelijke vrijlaten.
De Hongkongse alliantie voor patriottische en democratische bewegingen in China herdenkt al drie decennia de slachtoffers van het bloedbad op het Tiananmenplein in 1989, waarbij Chinese troepen honderden vreedzame demonstranten doodden. Deze jaarlijkse herdenkingen gingen jarenlang door, tot de autoriteiten ze onder het mom van COVID in 2020 verboden.
De nationale veiligheidswet werd rechtstreeks opgelegd door de Chinese regering. Het parlement van Hongkong werd buitenspel gezet. De wet trad in werking op 30 juni 2020.
De tekst is vaag. Er is weinig kans op voorwaardelijke vrijlating en rechters worden speciaal aangewezen. Er is teveel ruimte voor interpretatie, iets waar de autoriteiten gretig misbruik van maken.
In 2024 werd artikel 23 toegevoegd aan de wet, met nog meer beperkingen van mensenrechten. Onderzoek van Amnesty International toont een duidelijk patroon. Meer dan 80% van de veroordelingen onder de veiligheidswet zijn onterecht. Ze hadden nooit aangeklaagd mogen worden.

China of toch Tibet?
In 1965 creeërde China de Tibetaanse autonome regio (TAR). Die omvat maar een deel van het historische Tibet en zelfs dat gebied is niet echt autonoom. De belangrijke beslissingen worden nog altijd genomen door Chinezen in het belang van China.
In Tibet voert de Chinese regering een meedogenloze campagne tegen elke vorm van zogenaamd anders denken op politiek vlak. Gezien politiek en geloof in Tibet erg nauw met elkaar verbonden zijn, is de Chinese onderdrukking toegespitst op boeddhistische priesters, monniken en nonnen.
Jigme Sangpo, voormalig leraar in een basisschool, zat een van de langste gevangenisstraffen uit die aan een Tibetaanse gewetensgevangene ooit gegeven werd. Alles bij elkaar zat hij 32 jaar vast, in drie verschillende werkkampen.
In 1983 werd hij gearresteerd, omdat hij een nationalistisch lied had gecomponeerd en de tekst ervan op posters gezet had in de buurt van hoofdstad Lhasa. Hij kreeg vijftien jaar cel vanwege "contra-revolutionaire propaganda". In 1988 kreeg Jigme een bijkomende gevangenisstraf van 5 jaar, omdat hij onafhankelijkheidsslogans riep in de gevangenis. In december 1991 kreeg hij slagen voor het roepen van slogans tijdens een bezoek van de Zwitserse ambassadeur aan de beruchte Drapchi-gevangenis nabij Lhasa, met voornamelijk Tibetaanse gewetensgevangenen. Zes weken bracht hij door in een isoleercel. Opnieuw werd zijn straf verlengd, deze keer met acht jaar.
In 2002, na 30 jaar gevangenisstraf, werd Jigme Sangpo eindelijk vrijgelaten, op medische gronden. Hij kreeg asiel in Zwitserland en stierf daar in het bejaardentehuis in 2020.
China is echt van plan om het 'reïncarnatieproces' voor de nieuwe dalai lama in handen te nemen. De huidige dalai lama is intussen al 90 jaar oud. Vorige zomer bevestigde hij dat er na zijn dood een opvolger komt. De dalai lama is niet alleen de spirituele leider van het Tibetaans boeddhisme maar ook de voormalige politieke leider van Tibet, de autonome regio binnen China. De verkiezing is een scenario voor een van de vreemdste internationale controverses van de toekomst.
Tenzin Gyatso, de 14de dalai lama, werd op 6 juli 1935 geboren in een boerengezin in Tibet. Op tweejarige leeftijd werd hij erkend als de reïncarnatie of wedergeboorte van zijn voorganger. Toen de Tibetanen in 1959 in opstand kwamen tegen de Chinese bezetting vluchtte hij over de Himalaya naar India. Daar leeft hij nu al meer dan 60 jaar in Dharamsala, de winterhoofdstad van de staat Himachal Pradesh, samen met tienduizenden gevluchte Tibetanen en hun nakomelingen.
"Hoewel hij sindsdien nooit meer terugkeerde naar zijn moederland, heeft hij er nog altijd veel invloed," zegt Rigzin Genkhang, de vertegenwoordiger van de dalai lama en de Tibetaanse regering in ballingschap in ons land. "Zelfs meer dan 70 jaar na de Chinese machtsovername in Tibet, voelen de 6 miljoen Tibetanen in Tibet zich nog altijd meer verbonden met de dalai lama en de Tibetaanse regering in ballingschap dan met de Chinese regering."
Hoewel die Tibetaanse regering in ballingschap geen enkele jurisdictie heeft, behalve over bijvoorbeeld onderwijs voor de Tibetaanse gemeenschap, en de dalai lama al zijn politieke taken heeft neergelegd, heeft ze wel nog buitenlandse vertegenwoordigers, onder andere dus in Brussel.
Voor de Chinese regering is de dalai lama een luis in hun pels. In 1989 kreeg hij de Nobelprijs voor de Vrede voor zijn vredevolle verzet tegen de bezetting van Tibet. Nog altijd trekt hij volle zalen, ook in Europa. Door zijn charisma en wereldwijde invloed blijft er internationaal aandacht bestaan voor de situatie in Tibet.
Volgens de traditie binnen het Tibetaans boeddhisme wordt de persoonlijkheid van de overleden dalai lama gereïncarneerd in een jong kind. De huidige dalai lama is de 14de in een ononderbroken lijn die 600 jaar teruggaat. Eerder liet hij verstaan dat de 15e dalai lama zal geboren worden in de "vrije wereld" en dus buiten de grenzen -en de controle- van China. Het deed een zucht van opluchting opstijgen binnen de Tibetaanse gemeenschap en aanhangers van het boeddhisme.
De zoektocht naar de jongen in wie men tekenen ziet van de overleden dalai lama, gebeurt door een klein team. Wanneer die zeker zijn dat het juiste kind gevonden is, erkennen ze hem als de nieuwe dalai lama. Het ultieme bewijs is wanneer een kind herhaaldelijk en spontaan de objecten herkent die toebehoorden aan de vorige dalai lama. Uiteindelijk is het de Gaden Phodrang Trust (het kantoor van de dalai lama) dat de keuze moet bekrachtigen.
Meteen na de aankondiging van de dalai lama stuurde de Chinese regering een mededeling de wereld in. Dat China zich bemoeit met een religieuze kwestie, lijkt paradoxaal voor een athe&ium;stische staat. Maar Tibet is voor Peking veel meer dan religie. Het gebied is immers rijk aan grondstoffen als lithium en kobalt, plus het bevat grote reserves aan drinkbaar water. Bovendien is er een omstreden grens met India. Dus omwille van verschillende strategische redenen is Tibet zeer belangrijk.
En zo heeft de communistische partij vertegenwoordigers binnen de muren van alle kloosters. Gerespecteerde boeddhistische leraars uit het buitenland mogen niet meer op bezoek komen. Privé-scholen waar Tibetaans werd onderwezen zijn gesloten. En miljoenen kinderen van het platteland worden verplicht naar internaten gestuurd waar ze alleen in het Chinees les krijgen. Op die manier verdwijnen de Tibetaanse taal en cultuur aan een snel tempo.
Zoals het er nu naar uitziet, zullen er na de dood van de huidige dalai lama wellicht 2 opvolgers verkozen worden. China is daarmee trouwens niet aan zijn proefstuk toe. In 1995 wees de Dalai Lama een zesjarige jongen aan als de nieuwe panchen lama, de op één na belangrijkste spirituele leider in het Tibetaans boeddhisme. Enkele dagen later verdween het kind samen met zijn familie. China installeerde vervolgens een eigen panchen lama, die een opleiding kreeg in China. Niemand heeft de jongen die de dalai lama had uitgekozen, de afgelopen 30 jaar nog gezien.
India, waar de huidige dalai lama woont, heeft al gezegd dat alleen het bureau van de dalai lama het recht heeft om de nieuwe spirituele leider te verkiezen. Ook in Mongolië, waar veel boeddhisten wonen, wordt met argwaan gekeken naar de Chinese bemoeienissen.
Tijdens Trumps eerste ambtstermijn werd de Tibet Policy and Support Act ondertekend: dat is een wet die stelt dat alleen Tibetanen het recht hebben om de volgende dalai lama te kiezen, en die sancties voorziet tegen Chinese functionarissen die zich met dat proces bemoeien. Maar het afgelopen jaar schrapte de Amerikaanse regering dan weer miljoenen dollar aan jaarlijkse steun voor Tibet.
In ons land wonen naar schatting 5000 mensen van Tibetaanse afkomst. Tibetanen die intussen Belg werden kunnen sinds kort naar China reizen zonder visum. Maar klaarblijkelijk worden sommigen er bij de douane in China uitgepikt op basis van hun naam. En als er op hun telefoon een Tibetaanse vlag wordt gevonden of een foto van de dalai lama worden ze meteen teruggestuurd. Ook mensen die hier in Europa bijvoorbeeld Tibetaanse les geven, lopen het risico aan de grens gedeporteerd te worden. Of hun paspoort wordt in beslag genomen terwijl ze in Tibet verblijven. Wat dus wil zeggen dat China hier in Europa de Tibetanen in het oog houdt.
Zelfs zwaaien met een Tibetaanse vlag is al strafbaar (zie foto).

Choktrul Dorje Ten Rinpoche: locatie onbekend!
Choktrul Dorje Ten Rinpoche, een Tibetaanse religieuze leider, is sinds december 2025 vermist. Hij werd naar verluidt opgepakt door de autoriteiten in de provincie Qinghai. Sindsdien is er amper informatie over wat er met hem is gebeurd of waar hij verblijft.
De autoriteiten moeten laten weten waar hij zich bevindt, garanderen dat zijn rechten gerespecteerd worden en hem vrijlaten, tenzij er geloofwaardig bewijs is van een erkend strafrechtelijk misdrijf.
Choktrul Dorje Ten Rinpoche stichtte en leidde een klooster in Jiuzhi en richtte in 2010 een school op die onderwijs verstrekte in de Tibetaanse taal en cultuur.
De laatste jaren hebben autoriteiten in Tibetaanse gebieden -ondanks hun op papier “autonome” status- onderwijs- en religieuze activiteiten in het Tibetaans gestaag beperkt. Educatieve en culturele initiatieven die de Tibetaanse taal en identiteit promoten, worden meer gecontroleerd en onderzocht. Religieuze leiders en onderwijzers worden geconfronteerd met toezicht, restricties en in sommige gevallen aanhouding.
Sinds zijn vermoedelijke aanhouding in december 2025 is er geen nieuws over zijn situatie, uitgezonderd mondelinge berichten dat hij “onderzocht” wordt. In China wordt deze term vaak gebruikt voor een aanhouding in de fase van het strafonderzoek voordat het Openbaar Ministerie de strafrechtelijke aanhouding goedkeurt of een procedure opstart. De toegang tot informatie uit door Tibetanen bewoonde gebieden blijft bijzonder beperkt, in het bijzonder voor journalisten, onderzoekers en mensenrechten­organisaties.
Lees zeker ook het hoofdstuk hierboven: "China of toch Tibet?"

Owen Chow
Avontuurlijk en filosofisch, zo omschrijven zijn vrienden Owen Chow. Hij studeerde verpleegkunde en is een praktiserend Tibetaans boeddhist.
Op zijn vijftiende nam Owen deel aan zijn eerste prodemo­cratiebetoging. Hij wilde zich inzetten voor mensen met minder kansen en meebouwen aan een rechtvaardigere samenleving. Maar in Hongkong is het gevaarlijk geworden om je uit te spreken.
In 2020 legde de Chinese regering een verregaande ‘Nationale Veiligheidswet’ op. Sindsdien wordt politieke oppositie hardhandig onderdrukt, onafhankelijke media het zwijgen opgelegd en worden organisaties uit het maatschappelijk middenveld gedwongen te sluiten.
Ondanks de risico’s nam Owen op zijn 23ste moedig deel aan onofficiële ‘voorverkiezingen’ om kandidaten te selecteren voor de aankomende verkiezingen in Hongkong.
Als reactie hierop beschuldigden de autoriteiten Owen en 46 anderen van ‘poging tot ondermijning van de staat’.
In 2021 werd Owen gearresteerd, en in 2024 veroordeeld tot meer dan twaalf jaar cel. Hij komt mogelijk pas vrij in 2032 en bracht al minstens drie jaar door in isolatie.
Owens verhaal is een van de vele in Hongkong. Een stad die ooit bekend stond om haar open debatcultuur, wordt nu beheerst door angst. Mensen die vroeger vrije meningsuiting als vanzelfsprekend ervaarden, voelen zich nu niet meer vrij om zich uit te spreken.

Onze schrijfactie voor november: laat Kazachse schrijver vrij!
Zhengis Reskhan, een bekende schrijver uit Kazachtstan, zit sinds maart 2026 vast zonder formele aanklacht, terwijl zijn familie geen duidelijkheid krijgt over zijn detentie en te maken krijgt met intimidatie door de autoriteiten. WIE? Zhengis Reskhan, een vooraanstaand Kazachs schrijver uit de Oeigoerse Autonome Regio Xinjiang. WAT IS ER AAN DE HAND? Zhengis Reskhan zit al sinds 19 maart 2026 opgesloten, dit na maanden van herhaalde ondervragingen door de politie. Nadat hij was opgepakt kreeg zijn familie geen officiële melding van zijn detentie, zijn rechtspositie of de redenen van zijn detentie en konden ze geen contact met hem opnemen. Volgens zijn zoon beschuldigen de autoriteiten hem van “het verspreiden van extremistische denkbeelden” en “het bezitten van extremistische denkbeelden”. De autoriteiten formuleerden geen formele aanklachten en legden geen juridische documenten voor. Zijn familie, zowel in China als in het buitenland, werd tevens onder toezicht geplaatst en geïntimideerd. WAT WIL AMNESTY? Tenzij er voldoende geloofwaardig en geldig bewijs is dat Zhengis Reskhan een internationaal erkend misdrijf heeft gepleegd, moet hij onmiddellijk vrijgelaten worden. ACHTERGROND Bekende schrijver Zhengis Reskhan is een vooraanstaand etnisch Kazachs schrijver. Als lid van de schrijversverenigingen van China en Xinjiang trad Zhengis Reskhan op als voorzitter van de Regionale Schrijversvereniging in Hami. Hij publiceerde 13 literaire werken, waarvan meerdere officieel werden vertaald van het Kazachs naar het Chinees. Mensenrechtenschendingen in Xinjiang Amnesty International heeft wijdverbreide en systematische mensenrechten­schendingen gedocumenteerd tegen Oeigoeren, Kazachen en andere hoofdzakelijk islamitische etnische groepen in de Oeigoerse Autonome Regio Xinjiang. In zijn rapport van 2021 “Alsof wij vijanden zijn in een oorlog” kwam Amnesty International tot het besluit dat de Chinese autoriteiten naar schatting een miljoen mensen hebben onderworpen aan willekeurige detentie, foltering, mishandeling, politieke indoctrinatie en vervolging op basis van etniciteit en godsdienst.

Stuur een brief naar:
Minister Wang Xiaohong
Ministry of Public Security
4 Dongchangan Avenue
Dongcheng District
Beijing, 100741
People’s Republic of China

Ook naar de ambassade van China kun je een brief sturen:
Ambassadeur Shengchao Fei
Tervurenlaan 443
1150 Sint-Pieters-Woluwe

email: chinaemb_bel@mfa.gov.cn

(Boom, ... November 2026)

Dear Minister Wang,

I am writing to express my deep concern about the detention of Zhengis Reskhan, a prominent Kazakh writer from the Xinjiang Uyghur Autonomous Region. I find it distressing that, since taking him into custody on 19 March 2026 following months of repeated interrogations, the authorities have not officially disclosed his legal status or provided his family with any written notification concerning his detention. I am also alarmed by reports that his family members in China and abroad have been subjected to surveillance and intimidation for seeking information about his case. It is unacceptable for family members to be threatened if they publicly voice their concerns about their loved ones. I urge you to: • Unless there is sufficient credible and admissible evidence that he has committed an internationally recognized criminal offence, release him immediately and unconditionally; • Pending his release, ensure that he has prompt and regular access to a lawyer of his own choosing, his family, and any medical care he may require, and that he is protected from torture and other ill-treatment; • End all intimidation, surveillance and reprisals against Zhengis Reskhan's family members, wherever they may reside, for seeking information about his case or peacefully exercising their human rights.

Yours sincerely,

(Naam, adres en handtekening)

Mijnheer de Minister,

Op 9 oktober 2025 zat Jonathan Rasolofoharimalala (aka Jonathan Malagasy) vast aan de kraamkliniek van Befelatanana in Antananarivo, samen met nog een groep manifestanten. De veiligheidsagenten hebben toen zonder wettelijke grond met hagel geschoten. Een der projectielen vloog door zijn rechterwang en een tweede bleef in zijn schouder steken. Nu, bijna een jaar later, heeft hij nog steeds geen enkele medische zorg gekregen, ook al heeft hij die dringend nodig.

Daarom, Mijnheer de President, wil ik u vragen de nodige maatregelen te treffen opdat Jonathan Malagasy en alle andere mensen die gewond geraakten bij de manifestaties van Gen-Z alle zorgen zouden krijgen die ze nodig hebben en echt eerherstel krijgen voor het geweld dat ze hebben moeten doorstaan.

Ik roep de autoriteiten op om een onafhankelijk, onpartijdig en afdoend onderzoek te organiseren naar het onwettelijke karakter van het geweld dat werd gebruikt bij die manifestaties -wat trouwens al maanden van hen verwacht wordt. Zij die schuldig worden bevonden zouden voor het gerecht moeten gedaagd worden en eenieder die de overheid rekenschapt vraagt, dient beschermd te worden tegen intimidaties en andere vormen van geweldpleging.

Hoogachtend,