|
|
C U B A |
|
|
Cuba is een land in het Caribisch Gebied, bestaande uit de eilanden Cuba en Isla de la Juventud, plus een groot aantal zeer kleine eilandjes daaromheen. Cuba wordt aan het noorden begrensd door de Golf van Mexico en de Atlantische Oceaan, in het oosten door de Windward Passage, in het zuiden door de Caribische Zee en in het westen door de Straat van Yucatán.
Alleen in het zuiden bevindt zich een gebergte, de Sierra Maestra, waarin de Pico Turquino met 1974 meter het hoogste punt van het land is. Het klimaat is overwegend tropisch, hoewel het gematigd wordt door de wind.
Politiek
Nadat Batista in 1952 voor de tweede keer dictator van het land wordt, begint de revolutionair Fidel Castro een opstand. Deze mislukt en Castro moet vluchten. In 1956 keert hij echter met een kleine groep getrouwen terug. Dit keer is hij meer succesvol en op 1 januari 1959 neemt hij de macht over.
Castro ontpopt zich tot communist, waardoor zijn land in aanvaring komt met de Verenigde Staten: in 1960 wordt een embargo tegen Cuba ingesteld. Een jaar later vindt de mislukte invasie in de Varkensbaai plaats, waarbij tegenstanders van Castro met Amerikaanse steun de regering uit het zadel proberen te lichten. Cuba zoekt hierop toenadering tot de Sovjet-Unie, wat in 1962 leidt tot de Cubacrisis, wanneer er Sovjet-raketten op Cuba geplaatst worden. Op het laatste moment bereiken de Sovjet-Unie en de Verenigde Staten een akkoord, waardoor de Sovjetraketten van het eiland worden verwijderd. Als tegenprestatie moeten de Verenigde Staten hun atoomraketten uit Turkije verwijderen.
Drie jaar later richt Castro de Communistische Partij van Cuba (PCC) op, die de enig toegestane partij wordt. Na de val van de Sovjet-Unie, Cuba's belangrijkste handelspartner, stort de Cubaanse economie ineen, wat zeker nog versterkt wordt door het aanhoudende Amerikaanse embargo. Pas in het begin van de 21ste eeuw breekt Cuba uit zijn relatieve isolement, wanneer het goede banden aanknoopt met de verschillende linkse regeringen in Latijns-Amerika, met name het Venezuela van Hugo Chávez.
In de praktijk blijft Cuba een eenpartijstaat. De staatspartij is de Communistische Partij van Cuba, waarvan de rol in de grondwet is vastgelegd. Er bestaan enige kleine legale oppositiepartijen, die echter geen enkele macht bezitten.
Cuba is sinds 1959 officieel een socialistische republiek en wordt sinds 2008 bestuurd door Raul Castro.
De Cubaanse overheid wordt regelmatig bekritiseerd vanwege het schenden van de mensenrechten. Mensenrechtenorganisaties rapporteren willekeurige gevangenname, marteling, gewetensgevangenen en oneerlijke procesgang. Dissidenten worden door de overheid lastiggevallen.
Hoewel de Cubaanse regering in 2001 een moratorium op de doodstraf heeft ingesteld, werd een uitzondering gemaakt voor schuldigen aan moord tijdens een gewapende kaping in 2003. En hoewel de Cubaanse grondwet vrijheid van meningsuiting kent, worden wetten ter bescherming van nationale veiligheid of het verbieden van "vijandelijke propaganda" misbruikt om dissidenten achter de tralies te krijgen. Amnesty International en Human Rights Watch maken melding van gewetensgevangenen.
De uittocht uit Cuba, die hoofdzakelijk is gebaseerd op ontevredenheid met de politieke gang van zaken op het eiland, heeft meer dan een halve eeuw geduurd. Meer dan een miljoen Cubanen van alle sociale klassen zijn naar de Verenigde Staten vertrokken. Anderen zijn naar Spanje, Canada, Mexico, Zweden en andere landen gegaan. Het is nog steeds standaard dat van de meeste vluchtelingen alle eigendommen door de Cubaanse overheid in beslag worden genomen.
In 1994 kwamen Cuba en de Verenigde Staten overeen dat de emigratie naar de VS beperkt zou worden. Volgens deze overeenkomst verstrekt de VS een vast aantal (20.000 sinds 1994) visums aan Cubanen die willen emigreren. Cubaanse bootvluchtelingen die op zee worden opgepikt, worden teruggestuurd.
In de loop der tijd hebben duizenden Cubanen getracht om via de Straat van Florida de Verenigde Staten te bereiken. Een groot aantal is dat gelukt, maar er zijn schattingen dat er tussen de 30.000 en 40.000 Cubanen bij hun pogingen omgekomen zijn.
In februari 1999 voerde de Nationale Vergadering van Cuba Wet 88 in. Deze harde wet voorziet in gevangenisstraffen van zeven tot vijftien jaar voor het doorgeven aan de Verenigde Staten van informatie die anti-Cubaanse maatregelen zoals de Amerikaanse economische blokkade zouden kunnen steunen. Als de informatie op slinkse wijze werd ingewonnen, kan de gevangenisstraf oplopen tot 20 jaar. De Wetgeving verbiedt ook het bezit, verspreiding of reproductie van "subversief materiaal" van de Amerikaanse regering en legt gevangenisstraffen tot vijf jaar op voor collaboratie met de media. Dit wordt ook als steun aan het Amerikaanse beleid gezien. Vóór de recente processen naar aanleiding van het harde optreden in maart is niemand ooit onder deze wetgeving gestraft.
Na de val van de Sovjet-Unie, Cuba's belangrijkste handelspartner, was de Cubaanse economie ineengestort, wat versterkt werd door het aanhoudende Amerikaanse embargo. In het begin van de 21ste eeuw brak Cuba uit zijn relatieve isolement, toen het goede banden aanknoopte met de verschillende linkse regeringen in Latijns-Amerika, met name het Venezuela van Hugo Chávez.
Sinds 24 februari 2008 is de jongere broer van Fidel Castro, Raúl Castro president. Fidel Castro had problemen met zijn gezondheid waardoor hij zijn leiderschap niet kon voortzetten.
|
Uit het jaarrapport 2010 van Amnesty International (2009) Doodstraf: wordt gehandhaafd. Levensverwachting: 78,5 jaar. Sterftecijfer onder 5 jaar (m/v): 9/6 per 1000. Alfabetisme onder volwassenen: 99,8 %. Burgerrechten en politieke rechten werden zwaar aan banden gelegd door de autoriteiten. Regeringscritici werden gevangengezet en velen onder hen zouden bij hun arrestatie zijn gemolesteerd. De vrijheid van meningsuiting werd stelselmatig beperkt, evenals de vrijheid van vereniging en vergadering. Het Amerikaanse embargo bleef van kracht, ofschoon het binnen en buiten de VS op steeds meer weerstand stuitte. |
Is Cuba kleurenblind?
Je zou het haast gaan geloven, als je posters, e.d. ziet: alle afgebeelde personen blijken ... blank te zijn. Zijn zwarten dan onzichtbaar?
Inderdaad hebben blanke Cubanen de representatieve functies. Het onzichtbare werkt wordt gedaan door zwarten. Met haar Alianza Unidad Racial (Alliantie voor Rassengelijkheid) geeft activiste-fotografe Abreu rechtsbijstand aan zwarte Cubanen die op het werk zijn gediscrimineerd. In 2013 is hierover een artikel in de wet opgenomen, maar uit angst om hun baan te verliezen, geven mensen discriminatie vaak niet aan.
De ongelijkheid beperkt zich niet tot de toeristenindustrie, maar omdat het toerisme in Cuba nu zo aantrekt, springen de verschillen in die sector in het oog. Cuba is hot sinds het land eind 2014 de banden aantrok met de Verenigde Staten. In 2016 trok het land 3,5 miljoen toeristen, 17 procent meer dan het jaar daarvoor. Spijtig genoeg zullen de inkomsten uit het toerisme de kloof tussen arm (veelal zwart) en rijk (gewoonlijk blank) waarschijnlijk nog vergroten. Na de revolutie van 1959 vluchtten veel rijke witte Cubanen naar Florida. De meeste zwarten ontbrak het aan geld en contacten om hetzelfde te doen. De geëmigreerde Cubanen stuurden geld naar familie op het eiland, die er hun magere staatssalarissen van zo'n 20 euro per maand mee aanvulden.
Castro's revolutie diende als de grote gelijkmaker: arme Cubanen kregen gratis onderwijs en huisvesting, ongeacht hun huidskleur. Het maakte veel zwarte Cubanen tot trouwe aanhangers van de president. Maar de werkelijkheid is toch een beetje anders. Als een blanke en een zwarte hetzelfde opleidingsniveau hebben, krijgt de blanke meestal de baan. En in het ziekenhuis krijgen mensen met een lichte huid voorrang.
Cuba wilde in feite doen geloven dat racisme een typisch Amerikaans, kapitalistisch probleem is. Maar er is wel degelijk een rassenkwestie. Natuurlijk, in dit land zijn nooit zwarten gelyncht. Maar de Amerikanen kregen in 2008 wel een zwarte president, terwijl bijvoorbeeld het Zwarte Broederschap door de overheid niet eens als organisatie wordt erkend.
Een maatschappelijk debat over rassenongelijkheid begint met de juiste cijfers. Bij een volkstelling in 2014 noemde 9 procent van de Cubanen zich zwart. In werkelijkheid zeggen heel veel zwarten dat ze mesties zijn: inderdaad is doorgaan voor wit een typisch Caribisch verschijnsel. Het gaat terug tot de slavernij, toen gold: hoe witter je huid, des te beter je werk!
Momenteel staat een nieuwe generatie activisten op. Zwarte Cubanen moeten op zoek naar een gemeenschappelijk doel. Ze weten immers niet goed wat hen bindt. Zijn ze een groep mensen die conga spelen? Of naar hiphop luisteren? En zijn ze nu mesties of ... zwart?
Orkaan Matthew!
Op 4 oktober 2016 sloeg de orkaan Matthew toe in de Caraïben. In Haïti vielen zeker 900 doden en waarschijnlijk meer, in Cuba geen enkele! Toeval of zijn de Cubanen beter voorbereid op natuurrampen? Inderdaad kan men de impact van een ramp beperken door bijvoorbeeld afvoerkanalen en overstromingsgebieden aan te leggen, stevigere daken en huizen te bouwen of ver van overstromingsgebieden te bouwen. Disaster Risk Reduction (DRR), preventie om het risico op rampen te verminderen, wordt gepromoot door Oxfam in verschillende landen die het risico lopen op natuurrampen, zoals Laos of El Salvador.
Cuba bewijst dat de methode werkt. Cuba wordt regelmatig geteisterd door droogte, vulkanen en aardbevingen. Wereldwijd wordt het land geprezen om zijn goede organisatie bij dit soort natuurrampen. De Cubaanse overheid investeert veel in het sensibiliseren van de bevolking, o.a. op school. Elk jaar wordt een simulatie georganiseerd waaraan de hele bevolking moet deelnemen. Ook bestaat er een risicokaart, om zo in elke wijk de personen en zones aan te duiden die het meeste risico lopen. De verantwoordelijke van een bepaald deel van een wijk in Havana weet bijvoorbeeld dat in dat huis een vrouw in een rolstoel woont die geholpen moet worden bij het evacueren . Er zijn ook veilige opvangcentra voorzien, met voedsel, water en geneesmiddelen.
En wanneer de orkaan is gepasseerd, wordt de hele bevolking betrokken bij de wederopbouw. Oxfam ondersteunt al meer dan 20 jaar de inspanningen die de Cubaanse provincies doen rond rampenpreventie. Momenteel werkt men aan het versterken van de capaciteit, zeker met betrekking tot droogte, orkanen en aardbevingen. Dit gebeurt in het kader van projecten die o.a. gefinancierd worden door de Europese Unie.
In 2015 werd Cuba geconfronteerd met de ergste droogte in een eeuw tijd. Meer dan één miljoen mensen waren slachtoffer. Om de gevolgen te beperken zet Oxam in de eerste plaats in om toegang tot water te garanderen door regenputten te installeren en door de bevolking op te leiden om aan beter waterbeheer te doen. Oxfam werkt ook samen met de overheid en lokale afdelingen om zo in de toekomst de kans op droogte beter te voorspellen en te analyseren, en vervolgens te verhelpen aan de hand van studies en analyses.
Omdat Cuba ook getroffen werd door een aardbeving helpt Oxfam in samenwerking met de Cubaanse overheid bij de preventie van het risico op aardbevingen. Dat is vooral mogelijk dankzij de versterking van het netwerk van seismometers en de opleidingen over risicobeheer voor lokale technische teams, het Cubaanse Rode Kruis en de bevolking. Als het noodlot toeslaat, staat Oxfam klaar met humanitaire hulp en zo dus ook met orkaan Matthew, die veel huizen verwoestte en in sommige steden het dagelijks leven lamlegde. Welnu, terwijl de overheid voor elektriciteit, toegankelijkheid en voedselbedeling zorgde, deelde Oxfam noodhulppakketten uit aan 2.000 gezinnen (8.000 mensen) met daarin ondermeer dekzeilen, hygiënekits en waterzuiveringstabletten. Later werden daken geïnstalleerd die orkanen kunnen weerstaan en systemen die de opslag en het transport van water garanderen in noodgevallen (regenputten, jerrycans en zo meer). Ook kwamen er sensibilisatiecampagnes.
Oppositieleider aangehouden!
Op 1 oktober 2019 hebben de Cubaanse autoriteiten José Daniel Ferrer García, leider van de niet-erkende politieke oppositiegroep UNPACU (Unión Patriótica de Cuba), aangehouden. Ferrer is één van de meest kritische stemmen in Cuba.
Hij werd 72 uur incommunicado vastgehouden en blijft in detentie zonder enige aanklacht. José heeft een zwakke gezondheid en krijgt geen toegang tot medische zorg.
Arrestaties omwille van vreedzaam protest!
Op 11 juli braken er in Cuba protesten uit omwille van de economische situatie, het gebrek aan medicijnen en de langdurige inperking van de vrijheid van meningsuiting.
Er zitten vermoedelijk honderden manifestanten gevangen en velen daarvan worden beschuldigd van ‘verstoring van de openbare orde’ of van andere ‘misdrijven’ die doorgaans worden gebruikt om afwijkende meningen in het land het zwijgen op te leggen.
Sommige familieleden getuigden hoe ze dagenlang in het ongewisse waren over waar hun gevangengenomen naasten zich bevonden.
Amnesty International riep op 11 augustus, exact 1 maand na de aanvang van de protesten, 6 mensen uit tot gewetensgevangenen. Deze zes staan symbool voor de honderden mensen die vastzitten omdat ze op vreedzame wijze hun mening uitten en samenkwamen.
Luis Manuel Otero Alcántara!
Op 11 juli 2021 zette Luis Manuel uit Havana een filmpje online. Daarin zei hij dat hij van plan was om mee te doen aan demonstraties. Nog voor hij er kon geraken werd hij gearresteerd en kreeg hij 5 jaar.
Luis Manuel Otero Alcántara is een zwarte Cubaanse kunstenaar. Hij houdt van schilderen en dansen en draagt graag felroze pakken. Waar hij niet van houdt, is Decreet 349: een Cubaanse wet die kritische kunstenaars het zwijgen wil opleggen. Luis Manuel is een van de leiders van een groep kunstenaars, journalisten en activisten die opkomen voor het recht op vrije meningsuiting. Leden van deze groep worden door de overheid in de gaten gehouden, geïntimideerd en gevangengezet. Zijn gezondheid gaat achteruit in de gevangenis. Hij heeft passende medische zorg nodig.
Luis Manuel is een van de vele honderden gewetensgevangenen in Cuba. Hij werd dus aangeklaagd in het kader van de historische protesten van 11 juli 2021, toen duizenden mensen overal op het eiland de straat op gingen. Ze beoefenden hun recht op vrije meningsuiting en vreedzame samenkomst. Het was al tientallen jaren geleden dat er zulke grote protesten hadden plaatsgevonden in Cuba.
Goed nieuws: Luis Manuel Otero Alcántara is vrij na vijf jaar gevangenschap! In juli 2026 kwam hij aan in de Verenigde Staten waar hij in ballingschap zal leven.
José Daniel Ferrer García!
José Daniel Ferrer García, leider van de "Patriottische Unie van Cuba", een niet-officiële politieke oppositiegroep, werd op 11 juli 2021 gearresteerd in het kader van wijdverspreide protesten over heel Cuba. Volgens zijn familie zit hij sinds 14 augustus 2021 in eenzame opsluiting. Sinds 17 maart 2023 is hij incommunicado en al voor die datum was zijn gezondheid slecht.
José Daniel is een gewetensgevangene en moet onmiddellijk en onvoorwaardelijk worden vrijgelaten.
Op 11 juli 2021 was José Daniel van plan om naar de demonstraties te gaan in Santiago de Cuba. Ook in andere steden braken er die dag protesten uit. Toen hij zijn huis had verlaten, werd hij samen met zijn zoon gearresteerd. Sindsdien zit hij vast. In al die tijd lieten de autoriteiten zijn familie maar zelden toe met hem te communiceren. Hij werd beschuldigd van "verstoring van de openbare orde", maar het proces tegen hem is nog niet van start gegaan.
In 2020 werd José Daniel Ferrer García, na een ander proces dat werd gekenmerkt door onregelmatigheden, veroordeeld tot vier en een half jaar huisarrest. Volgens documenten die Amnesty International kon inkijken, heeft de provinciale rechtbank van Santiago, omwille van de nieuwe aanklacht van "verstoring van de openbare orde", zijn huisarrest in augustus 2021 ingetrokken en bevolen dat hij die straf in de gevangenis moet uitzitten.
Maykel Castillo Pérez!
Maykel Castillo Pérez, ook bekend onder de naam "Maykel Osorbo", is een Cubaans muzikant en gewetensgevangene die meermaals geïntimideerd en willekeurig opgesloten werd. Hij was één van de twee schrijvers van het nummer “Patria y Vida” (Vaderland en Leven). Deze song won twee Latino Grammy’s en werd een protestlied, omdat er kritiek in wordt geuit op de Cubaanse regering.
Op 18 mei 2021 werd hij thuis gearresteerd door agenten van de staatsveiligheid. Tien dagen lang weigerden de autoriteiten vrij te geven waar hij zich bevond.
In januari 2022 stelde de VN-werkgroep inzake willekeurige detentie vast dat hij zonder reden was opgesloten en dat de Cubaanse regering hem meteen vrij moest laten. In juni 2022 werd hij niettemin door een rechtbank in Havanna veroordeeld tot een gevangenisstraf van 9 jaar.
Sinds april 2023 komen er berichten naar buiten dat hij wordt bedreigd door medegevangenen terwijl de Cubaanse autoriteiten niets doen om zijn veiligheid te garanderen.
De Cubaanse autoriteiten moeten Maykel Castillo Pérez onmiddellijk en onvoorwaardelijk vrijlaten. Tot die tijd moeten ze de nodige maatregelen nemen om hem te beschermen.
Laat gewetensgevangenen vrij!
José Daniel Ferrer en Félix Navarro, twee Cubaanse oppositieleiders en gewetensgevangenen, werden op 29 april 2025 onder onduidelijke en willekeurige omstandigheden opnieuw opgepakt. Beiden waren eerder in januari 2025 vrijgelaten onder voorwaarden waarmee ze zelf niet instemden, na onderhandelingen waarbij het Vaticaan en de Verenigde Staten betrokken waren. Jose Daniel Ferrer is het slachtoffer van gedwongen verdwijning en geïsoleerde afzondering, zonder toegang tot zijn familie of juridische bijstand.
We roepen de Cubaanse autoriteiten op om José Daniel Ferrer en Félix Navarro onmiddellijk vrij te laten en een einde te maken aan het gebruik van voorwaardelijke invrijheidstelling als controlemiddel op de vrije meningsuiting.
José Daniel Ferrer, leider van de onofficiële groep UNPACU (Patriotische Unie van Cuba), werd voor het eerst gearresteerd in juli 2021 omdat hij probeerde deel te nemen aan protesten. Hij werd beschuldigd van "openbare ordeverstoring", maar werd nooit berecht en zijn eerder opgelegde huisarrest werd ingetrokken. Sindsdien wordt hij voortdurend lastiggevallen. Félix Navarro, een 71-jarige dissident en oprichter van de Pedro Luis Boitel-Partij voor Democratie, strijdt al meer dan drie decennia voor vreedzame politieke hervormingen. Hij werd in juli 2021 gearresteerd terwijl hij de zaak bepleitte van gedetineerde collega's en werd veroordeeld tot negen jaar gevangenisstraf.
Voorwaardelijke invrijheidstelling wordt gebruikt als een controlemiddel. Tientallen activisten lopen het risico om, ondanks hun vrijlating, opnieuw te worden gearresteerd. Ze worden ook slachtoffer van bedreigingen en pesterijen voor hun politieke activisme, hun veroordeling van de mensenrechtenschendingen in Cuba en voor hun humanitair werk.
Amerikaanse dreiging!
Donald Trump windt er sinds februari 2026 geen doekjes om: Cuba lijkt zijn volgende doelwit te zijn. Maar hoe kijken de Cubanen naar de Amerikaanse dreiging?
Een einde aan de oorlog in het Midden-Oosten is nog lang niet in zicht, maar toch richt Trump zijn pijlen alweer op een volgend land. "Ik geloof dat ik de eer heb het in te nemen", zei hij tegen de verslaggevers in het Witte Huis. "Ik denk dat ik er alles mee kan doen wat ik wil!"
Het huidige regime van Cuba, in 1959 gesticht door Fidel Castro, hield zich 67 jaar lang staande tegen Amerikaans verzet. Maar de huidige president Miguel Díaz-Canel geeft toe dat zijn regering contact heeft met de regering van Trump, wat de VS al maanden geleden meldde. Alleszins wil Trump dat hij zo vlug mogelijk opstapt, liefst nog voordat de onderhandelingen echt belangrijk worden.
Ondertussen groeit het schaarse verzet onder de Cubanen tegen de eigen regering. Demonstranten vielen het hoofdkantoor van de communistische partij aan -een zeldzame uiting van protest. De Cubanen zijn immers boos over de stroomuitval en het voedseltekort. Dat is al maanden zo: dagelijkse stroomuitvallen die uren duren en voedsel dat maar moeilijk te krijgen is. Sinds Trump in februari een strikte blokkade afkondigde voor olieschepen die richting Cuba varen, zijn de problemen in het land alleen maar toegenomen.
Inderdaad, het wegvallen van olie-brandstoffen heeft een sneeuwbaleffect: vuilnis wordt niet opgehaald, vaak is er geen water omdat er geen elektriciteit is. Mensen zitten soms 3 dagen in het donker 's avonds. Openbaar vervoer ligt stil, universiteiten en scholen kunnen niet draaien. Dus eigenlijk staat het land stil.
De wanhoop onder de bevolking is groot. Ingrijpen door de Amerikaanse regering zou door de huidige diepe crisis niet per se slecht zijn voor de economie. Als het Cubaanse regime concessies wil doen door bijvoorbeeld het toestaan van handel of het oprichten van eigen ondernemingen, dan zou dat kunnen betekenen dat de economie gaat draaien en de greep op de samenleving minder wordt.
Maar dat wil niet zeggen dat het land er dan ook beter op wordt. Het heeft er alles mee te maken of het Cubaanse regime zelf ook gaat veranderen. Er zouden machtsveranderingen moeten komen.