Albinisme in Afrika

Albinisme!

Albinisme komt over de hele wereld voor. Toch is het een kenmerkend verschijnsel onder Afrikanen en Afro-Amerikanen en vooral dan in Malawi, Mali, Senegal en Tanzania. De genetische mutaties die albinisme veroorzaken komen bij hen opvallend vaker voor dan bij de rest van de wereldbevolking. Door de constante aanwezigheid van UV-straling heeft dit grote gevolgen voor de huid.
Veel Afrikanen zijn er niet van op de hoogte dat albinisme wordt veroorzaakt door een genetische afwijking en door die onwetendheid heersen er heel wat taboes. Het ontstaan van albinisme wordt door hen op verschillende manieren verklaard: het gebruiken van anticonceptie tijdens menstruatie (cultureel niet geaccepteerd), een straf van God vanwege verkeerd gedrag van één van de voorvaderen of een albinobaby die behekst of vervloekt zou zijn.
De taboes zijn voornamelijk terug te leiden tot Oost-Afrika. Vooreerst is er de zogenaamde Mythe van de Dood, waarbij wordt geloofd dat albino's geen natuurlijke dood sterven, maar de bossen ingaan en gewoon verdwijnen. Verder wordt er geloofd dat in hun lichaamsdelen magische krachten aanwezig zijn. Hierdoor lopen ze het gevaar om ontvoerd, verminkt of vermoord te worden. De afgehakte lichaamsdelen worden vervolgens gebruikt in drankjes, hekserijmedicijnen en amuletten, om rituelen krachtiger te maken of om een bedrijf welvaart te beloven. In het laatste geval wordt een lichaamsdeel daarvoor onder de grond van het bedrijf begraven! Tevens is er een periode geweest, met name in Tanzania, waarin albinovrouwen werden verkracht. De reden hiervoor zou zijn geweest dat seks met een vrouw die aan albinisme lijdt, aids zou genezen.
De taboes zorgen er bovendien voor dat ze worden buitengesloten, eerder van school worden gestuurd, moeilijker een baan vinden of zelfs een geschikte huwelijkskandidaat en bijna overal vijandig en respectloos worden behandeld, met als gevolg dat ze dikwijls emotioneel minder stabiel zijn en een minder assertieve persoonlijkheid hebben.
Omdat er in Afrika een tropisch klimaat heerst, treden huidaandoeningen snel en in ernstige mate op. Er kan onderscheid worden gemaakt in acute huidproblemen en huidafwijkingen die optreden op lange termijn. Zonverbranding, blaren en een droge, gescheurde huid zijn de acuut optredende huidproblemen. De huidafwijkingen die als gevolg hiervan optreden op lange termijn zijn zonlichtbeschadiging, vervroegde huidveroudering en oppervlakkige zweren. Bovendien lopen deze mensen over het algemeen meer risico op huidkanker vanwege het verhinderen van pigmentvorming in de huid, wat resulteert in een hoger sterftecijfer voor jonge Afrikaanse albino's. Omdat men er niet altijd de mogelijkheid heeft om de juiste gezondheidszorg te bereiken of te betalen, wordt soms de verkeerde zorg aangeboden of gaat men te laat naar de dokter.
In heel Afrika zijn er zogenaamde Albino Associations, landelijke of lokale organisaties die opkomen voor albino's in het desbetreffende land. Dit doen zij door het geven van onderwijs rondom albinisme, door vooroordelen aan te vechten, door albinisme als een handicap kenbaar te maken waardoor er rekening met hen wordt gehouden en door de zorg te verbeteren.

Josephat Torner, activist
Het is een wonder dat hij nog leeft. Albino Josephat Torner had moeten worden gedood bij zijn geboorte. Later overleefde hij twee aanslagen, eentje in 2012. Wie de opdracht gaf hem te vermoorden weet hij nog steeds niet. Zakenmensen, medicijnmannen, politici, mijnwerkers, vissers? Inderdaad, heel wat verdachten. Zo geloven mensen in de goudmijnen dat bloed van een albino de kans op een rijke ader groter maakt en menen vissers dat ze meer vis vangen als ze albinohaar in hun netten knopen! Ook voor medicijnmannen zijn albino's van grote waarde: van de botten maken ze geluksamuletten of bedeltjes. De mannen die hem ontvoerden, kregen alvast 18 jaar cel.
"Als kind leerde ik snel dat ik anders was," zegt hij. "Ze lachten me uit of noemden me witte geit. Of ze bespotten me omdat ik een geest zou zijn. Volwassenen wilden me zelden helpen. Ze dachten dat albinisme besmettelijk was. Op een dag vroeg ik het aan mijn moeder. Waarom konden andere kinderen in de zon lopen en kreeg ik brandwonden als ik dat deed? Ze veegde mijn tranen weg en vertelde dat zij en mijn vader door de vroedvrouw waren opgedragen me dood te maken na de geboorte. Mijn moeder verzette zich. Ze heeft me altijd beschermd. Ik weet dat er veel kinderen wel worden gedood na de geboorte. Er zijn ook families die hun kind verkopen.'' Pas nog hoorde hij het verhaal van een moeder in Malawi die zelf geen albino was, maar werd verminkt door ontvoerders omdat ze haar kind wilde beschermen. Dat meisje werd later zonder ledematen teruggevonden.
Omdat ze afwijken, trekken ze de aandacht van medicijnmannen en traditionele genezers. Albino's zouden uit de geestenwereld komen en geluk brengen. Stukjes albino worden verhandeld. Albinokinderen zijn het meeste waard vanwege hun onschuld en omdat ze makkelijker te pakken zijn dan volwassenen. Er bestaan richtprijzen voor hun lichaamsdelen. Zoals de hoorn van een neushoorn voor ongeveer 80.000 euro per kilo wordt verhandeld, zo is een albino kinderarm of been rond 2700 euro waard. Een "compleet albinokind" levert 65.000 euro op! Het liefst levende kinderen, maar ook kerkhoven zijn niet meer veilig.

Bonface Massah, sinds 2009 voorzitter van de Vereniging voor Mensen met Albinisme in Malawi
Bonface Massah (1983) werd met albinisme geboren, net zoals twee van zijn zussen. Zijn ouders hebben nooit onderscheid gemaakt en voedden al hun kinderen op dezelfde manier op. Die ingesteldheid en hun moed om af te wijken van de gangbare en discriminerende houding gaf hem de kracht om op te komen voor de rechten van mensen met albinisme.
In Malawi werden sinds 2014 wel 18 mensen met albinisme vermoord, maar lijkt de golf van geweldplegingen over zijn hoogtepunt heen -ook al werden op 16 september 2016 van een vrouw nog beide armen afgehakt.
Politieonderzoek wees uit dat sommige daders geld krijgen in ruil voor lichaamsdelen of botten! Maar voorlopig is van de echte (hooggeplaatste) opdrachtgevers nog geen spoor...