|
Dokters van de Wereld is een internationale medische ontwikkelingsorganisatie die hulp verleent aan kwetsbare groepen overal ter wereld, dus ook in België, door het bevorderen van de toegang tot en het recht op gezondheidszorg.
Elke dag verzorgen hun vrijwilligers hulpbehoevende mensen: slachtoffers van natuurrampen, ziektes en gewapende conflicten, vluchtelingen, minderheden, straatkinderen en al wie verstoken blijft van gezondheidszorg. De organisatie doet echter meer dan alleen gezondheidszorg leveren. Op basis van haar medische ervaring op het terrein getuigt ze van elke schending van het recht op gezondheidszorg, van de schending van de mensenrechten in het algemeen en van elke aantasting van de menselijke waardigheid. Vaak wordt er gepraat met politieke verantwoordelijken om de situatie van de betrokken slachtoffers te verbeteren. Dokters van de Wereld bestrijdt onrecht in al zijn vormen. Overal ter wereld. De kaart toont hoezeer we hier in het Westen bevoordeeld zijn op het gebied van medische zorgverlening. De lijst hieronder gaat van het land waar dokters het best vertegenwoordigd zijn per aantal inwoners naar die landen waar de nood aan dokters bijna schrijnend is. 
|
Onze Internationale strijd tegen COVID-19
Sinds de epidemie startte, raakten 85 miljoen mensen wereldwijd besmet met COVID-19. Het dodenaantal: 1,8 miljoen levens. De mate waarin het virus toesloeg varieerde: terwijl Europa en (Zuid)-Amerika ongemeen hard werden getroffen, deden vele landen in Afrika het veel beter dan verwacht. In deze onzekere en complexe context rolde het Internationale netwerk van Dokters van de Wereld in 53 landen speciale projecten uit. Daarnaast werden ook de gewone projecten voor vluchtelingen, straatkinderen en slachoffers van seksueel geweld of oorlog verdergezet.
Bosnië
De grens van Bosnië is de afgelopen jaren een hotspot geworden voor vluchtelingen die Europa willen bereiken via Kroatië. Maar omdat de overtocht illegaal is en Kroatië de vluchtelingen vaak met extreem (politie)geweld terugjaagt, zitten duizenden vluchtelingen vast aan de grens in overvolle kampen. De pandemie verergerde de al aanwezige mentale problemen bij de vluchtelingen aanzienlijk. De teams van Dokters van de Wereld bleven daarom actief in de kampen met individuele gesprekstherapie en groepstherapie.
De angst voor COVID-19 in de vluchtelingenkampen is groot en verergert de mentale problemen bij de kampbewoners. Veel vluchtelingen zijn bang dat ze besmet zullen raken en verstoken zullen blijven van zorg. Er is een opmerkelijke toename van angst, depressieve gevoelens en slapeloosheid. Ook de angst voor stigmatisering zit er diep in, en terecht: toen de eerste gevallen van COVID-19 in Bosnië een feit waren, zag men overal bordjes verschijnen met 'migranten niet toegelaten'.
Het virus heeft iedereen geraakt, maar voor de vluchtelingen hier is het extra zwaar. Het is nu totaal verboden om naar buiten te gaan. Vrijheid werd radicaal afgenomen”.
Kroatië
Dokters van de Wereld is sinds 2016 dé zorgverlener voor asielzoekers in het land. Elke dag zijn de teams actief in het grootste asielcentrum met medische hulp, pediaters, psychologen en gynaecologen. Tijdens de pandemie werden alle zeilen bijgehesen.
De COVID-19-epidemie stelde de organisatie voor een gigantische uitdaging omdat Kroatië al voor de epidemie kampte met een persooneelstekort en zorgsaturatie. Toch kon met beperkte middelen een efficiënt plan uitgerold worden: elke dag werden alle bewoners van het asielcentrum op corona gescreend, er kwam een quarantainezone voor nieuwe bewoners, er werden desinfectiepunten geïnstalleerd en maskers uitgedeeld. Tegelijk werden de 'gewone' medische zorgen gewoon verder verleend.
Griekenland
Op 8 september werd het oude Moriakamp op Lesbos in de as gelegd. Sindsdien werd een nieuw kamp opgebouwd op een oude militaire schietbaan, vlakbij de zee. Daar gingen na een tijdje 10.000 mensen wonen, in alweer lamentabele omstandigheden.
Kinderen, zwangere vrouwen, positieve COVID-19-gevallen, gehandicapten en bejaarden leven er in gammele, doorweekte tenten zonder degelijke toegang tot water of electriciteit. Van zodra het stormt, regent of waait staan de tenten onder water of begeven ze het.
Zijn dit de omstandigheden waarin we deze mensen willen onderbrengen, in het midden van een pandemie?
Dokters van de Wereld is 7 dagen op 7 actief met medische hulp in 2 zones in het kamp. Er zijn teams met dokters, vroedvrouwen en gynaecologen, er worden vaccinaties uitgevoerd bij de kinderen en er wordt gezorgd voor labotests bij mensen met bijvoorbeeld diabetes, hoge bloeddruk of hartaandoeningen. Daarnaast is er de begeleiding voor ernstig zieke mensen naar ziekenhuizen en krijgen mensen de nodige medicatie. Tenslotte is er de bedeling van hygiëne- en COVID-19-beschermingskits aan de kampbewoners. Op anderhalve maand verleenden de teams medische hulp aan 1649 mensen en werden 5000 kits uitgedeeld.
Syrië
Al sinds 2012 zijn de dokters van de Wereld actief in Syrië en werken er samen met een grote groep verpleegkundigen, vroedvrouwen, apothekers en Syrische artsen in hun strijd voor medische zorg aan intern ontheemde vluchtelingen die verschanst zitten in kampen over heel Syrië.
Toen ook COVID-19 begon toe te slaan in het in puin geslagen Syrië zette Dokters van de Wereld zich schrap: ze bouwden een isolatie- en behandelcentrum uit in een hospitaal om de epidemie in het Afrin-district onder controle te houden en ondersteunden de uitbouw van triagecentra in zorgcentra over het hele land. En doneerden intensive care-bedden, ventilatoren en testing-toestellen om de identificatie van positieve gevallen te verhogen”.
De overheid in Syrië faalt totaal in de aanpak van de COVID-19-epidemie. Hospitalen moeten systematisch patiënten weigeren door een gebrek aan bedden, zuurstofflessen en ventilatoren. Er wordt niet genoeg getest, er is een tekort aan zorgpersoneel en hospitalen worden vaak aangevallen door de eigen regering. Uit wanhoop huren sommige burgers ventilatoren en zuurstofflessen tegen woekerprijzen, zo blijkt uit een rapport van Amnesty International. Tegelijk moeten zorgmedewerkers werken in extreem onveilige omstandigheden. Naast de oorlog zorgt COVID-19 nu nog eens voor bijkomende bedreiging van duizenden levens.
Congo
Dokters van de Wereld werkt al jaren op 2 plaatsen in Congo. In Bukavu zijn ze medisch partner van Nobelprijswinnaar Dr. Mukwege en verzorgen ze mee slachtoffers van seksueel geweld. In Kinshasa ondersteunen ze REEJER, een organisatie die zich bekommert over de duizenden straatkinderen in de hoofdstad.
Toen het virus ook in Congo de ronde begon te doen werd het ziekenhuis van Dr. Mukwege gereorganiseerd om COVID-19 patiënten op te vangen en te behandelen. Dr. Mukwege werd bovendien beroemd tot voorzitter van de commissie voor de bestrijding van COVID-19 in Zuid-Kivu.
Ze organiseerden bewustmakingscampagners bij de bevolking om de verspreiding van valse geruchten te bestrijden, de maatregelen voor handen te wassen en social distancing te versterken en om snel verdachte gevallen te indentificeren. In totaal werden meer dan 11.200 mensen gesensibiliseerd.
100 gezondheidsstructuren -waaronder het Panzi Ziekenhuis- worden ondersteund met triagecircuits, beschermende uitrusting (maskers, handschoenen, ontsmettingsmiddelen...), geneesmiddelen voor symptomatische behandeling en opleiding van medisch en paramedisch personeel over COVID-19. Van Kinshasa tot Bukavu worden mobiele ziekenhuizen opgezet. Hier kunnen mensen terecht voor medische en psychosociale zorg maar ook voor maaltijden in de Mobiele Kantine.
De pandemie voegt nog een extra laag toe aan alle dagelijkse beslommeringen en problemen.
Roadtrip langs onze Europese projecten voor vluchtingen
Van de modderige kampen in Calais, de stoffige tenten in Lesbos tot de kraakpanden en bossen aan de Bosnische grens: op de vluchtingenroutes in Europa ontmoet je niet enkel vluchtingen maar ook steevast medewerkers van de Dokters van de Wereld. Samen bieden we medische, psychologische en humanitaire hulp. En getuigen we over de vele mensenrechtenschendingen.
In de streek rond Calais zorgt het leven van de vluchtelingen voor een breed spectrum aan mentale en fysieke probleem. Wanneer de koude maanden voor de deur staan en ze op straat moeten slapen, in leegstaande gebouwen of onderkoelde garages, leidt dit soms tot zware infecties van de luchtwegen.
Maar het moeilijkst te behandelen zijn de mentale problemen. Angst, depressie, slapeloosheid en onverwerkte trauma's: de mentale veerkracht van deze mensen wordt dag in dag uit op de proef gesteld. Het is misschien niet veel, en het zal niet leiden tot een structurele oplossing, maar het aanbod van een warme maaltijd, een douche en medische hulp kan hen opnieuw even zichzelf mens laten voelen.
In Calais zijn ongeveer 30 vrijwilligers ter plaatse om de vluchtingenkampen te bezoeken en er hulp te bieden. Hier bevinden zich naar schatting zo'n 2000 vluchtingen. Even verderop, in de bossen van Grande-Synthe, zijn het er zo'n 600.
Op het hoogtepunt, in 2016, bevonden zich hier nog zo'n 10.000 vluchtingen. Sindsdien heeft de Franse overheid het kamp met geweld afgebroken. Elke 48 uur organiseren politiepatrouilles acties waarbij de tentjes massaal worden vernietigd en persoonlijke bezittingen in beslag worden genomen. Politiegeweld is dagelijkse kost. De kampbewoners doen regelmatig verslag van slagen, verwondingen en aanvallen met traangas.
De nationaliteiten van de kampbewoners is divers: veel gezinnen die gevlucht zijn uit Afghanistan, Eritrea of Soedan maar ook Koerden of mensen uit Egypte. Veel van hen zouden hier willen blijven maar mogen door de Dublinregeling enkel asiel vragen in het Europese land waar ze voet aan wal hebben gezet. Als ze op een rubberbootje kruipen, is dat in de eerste plaats omdat er geen alternatieven bestaan.
Elke week trekken mobiele teams van vrijwillige artsen, verpleegkundigen en cultureel bemiddelaars naar de kampen om medische en psychosociale consultaties te verlenen. Daarnaast helpen ze met de distributie van dekens, kousen, jerrycans en hygiënekits (met o.a tandpasta, scheerzeep, mesjes en zeep).
Vluchtelingenkamp in Lesbos, Griekenland
Het kamp werd in september 2020 provisoir ineengebokst nadat het vorige kamp (Maria) vernietigd werd door een brand. Maar meer dan een jaar later zijn plannen om een nieuw, aangepast kamp te bouwen nog altijd niet uitgevoerd. Intussen zitten zo'n 35.000 vluchtingen opeengepakt in tijdelijke, krappe en lekke tenten. Sommigen zitten al jaren vast op het eiland. Zonder toegang tot deftige elektriciteit, sanitait of verwarming, wachten ze met een steeds banger hart een nieuwe winter af.
Dokters van de Wereld bood in de eerste helft van 2021 een record van 8.222 consultaties. Wat opvalt zijn de duizenden consultaties voor vrouwen en kinderen. Niet verrassend, als je ziet dat 1 op de 3 kampbewoners eigenlijk kampbewonertjes zijn: kleine kindjes, waarvan 70% jonger is dan 12. De leefomstandigheden hebben een desastreuze impact op de mentale ontwikkeling van deze kinderen.
Een grondig ziekenhuisonderzoek blijkt onmogelijk daar het ziekenhuis in Mytilene niet langer mensen uit het kamp aanvaardt. Patiënten worden dus zomaar weggestuurd. Gelukkig zijn de Dokters er om dergelijke gevallen medisch op te volgen.
Verder wordt er ook gezorgd voor vaccinaties tegen COVID-19.
Vluchtelingenkamp aan de grens van Bosnië-Herzegovina en Kroatië
Bij de groepstherapie vertellen (soms minderjarige) mannen aan de psycholoog en cultureel bemiddelaar hoe vaak ze al hebben meegedaan aan 'The Game'. Dat is hoe de oversteekpogingen vanuit Bosnië-Herzegovina naar Kroatië worden genoemd. Sommige vluchtelingen zitten al aan hun twintigste poging en bijna allemaal getuigen ze over pushbacks waarbij ze met soms extreem geweld worden teruggedreven naar Bosnië.
”Deze pushbacks zijn compleet illegaal”, vertelt Tatiana Olivero, coördinator voor de Dokters van de Wereld in Bosnië-Herzegovina. “Iedereen heeft het recht om asiel aan te vragen. In Bosnië bestaat de grootste groep vluchtelingen uit Afghaanse mensen, op de vlucht voor het politieke regime in hun thuisland. Door deze mensen terug te drijven, wordt hun recht op asiel pertinent ondergraven."
Er zijn afgelopen jaren tal van rapporten en getuigenissen verschenen over Kroatische politiemilities die vluchtelingen bont en blauw slaan en hun schoenen, geld, telefoons en kleren afnemen. Het gaat hier niet over een anekdote, het is een systemisch probeem dat de EU dringend moet aanpakken.
De gewelddadige pushbacks stapelen zich op bij oude trauma's, de uitzichtloosheid en de slechte leefomstandigheden in en rond de kampen waar naar schatting zo'n 7000 mensen leven. Die zware mix zorgt voor een toenemende mentale kwetsbaarheid. Mentale zorg is hier dan ook geen secundaire bijkomstigheid maar een primaire, humanitaire nood, want zelfs de mentaal ijzersterkste mensen lopen in deze context mentale kwetsuren op.
Elke dag werkt Dokters van de Wereld in en rond de vluchtelingenkampen van Bosnië. 12 psychologen en 2 psyichiaters combineren individuele gesprekstherapie met groepstherapie. Daarnaaast zijn ze actief met harm reduction programma's voor mensen die kampen met middelenmisbruik (vaak als vluchtmechanisme). Voor wie er mentaal erg slecht aan toe is, worden psychiatrische interventies voorzien. Speciale aandacht gaat naar de vele kinderen en onbegeleide minderjarigen. In de eerste zes maanden van 2021 namen 2.017 mensen deel aan groepstherapie. Het gros van hen bestond uit Afghaanse vluchtelingen.
Ook erg nodig in België!
Ons land staat internationaal bekend om zijn degelijk, toegankelijk, kwalitatief en robuust zorgsysteem. Maar voor wie buiten de norm valt, niet over een comfortabel inkomen beschikt of niet de juiste papieren bezit, is toegang tot zorg vaak onmogelijk.
Dakloos in België. Er zijn geen officiële statistieken over het aantal daklozen in België, maar hun aantal wordt geschat op zo'n 50.000. Daklozen hebben veel problemen om aan zorg te geraken en dat terwijl ze zich in vergelijking tot de modale Belg in een veel slechtere gezondheidssituatie bevinden: door het leven op straat, slechte voeding, onaangepaste kledij en stress lijden ze bovengemiddeld vaak aan mentale en fysieke problemen zoals depressie, slapeloosheid, huidaandoeningen of luchtweginfecties. En toch heeft 7 op 10 van hen geen huisarts, worden ze geconfronteerd met zorgweigering omdat ze geen verzekering hebben, of hebben ze de moed noch het budget om hun weg te vinden in het zorgsysteem.
Het aantal mensen dat zonder wettig verblijf in België leeft, is moeilijk te schatten. Ze blijven immers voortdurend onder de radar. Zo bijvoorbeeld mensen wiens asielaanvraag geweigerd werd of zich niet hebben aangemeld. Of vluchtelingen die slechts op doorreis zijn. Mensen zonder papieren hebben in België zeer weinig rechten, maar het recht op medische hulp is wel één van die rechten. Toch is het voor deze doelgroep erg lastig om aan zorg te geraken: de procedures zijn ingewikkeld, elk OCMW interpreteert de regels anders en er zijn zoveel administratieve hindernissen dat op het eind van de rit tot 90% van de mensen zonder papieren nooit een arts ziet.
Druggebruikers en sekswerkers worden door de huidige repressieve wetgeving gedwongen om te werken in clandestiene, onhygiënische en soms gevaarlijke omstandigheden. Heirdoor lopen injecterende druggebruikers veel meer kans om besmet te worden door hepatitis c en lopen sekswerkers meer kans op SOA's en (seksueel) geweld. De organisatie van Dokters van de Wereld laat zich ondersteunen door stapels wetenschappelijk onderzoek waaruit blijkt dat preventieve projecten cruciaal zijn bij de begeleiding van deze mensen.
Vrouwen in kwetsbare situaties. Wie als meisje of vrouw dakloos is, in armoede leeft of op de vlucht is, draagt specifieke kwetsbaarheden met zich mee. De kans op seksueel geweld is groter, er is sprake van menstruatie-armoede en een gebrekkige toegang tot seksuele en reproductieve zorg. Daarom zijn de meeste van onze projecten gericht op meisjes en vrouwen. De organisatie beschikt niet enkel over vroedvrouwen en gynaecologen, maar zorgt tevens voor menstruatiekits, prenatale zorg en contraceptie. Verder komt ze op voor de rechten van sekswerkers en spant ze zich in om seksueel geweld beter te detecteren en te begeleiden.