De islam is een monotheïstische godsdienst. Het Arabische woord islam betekent letterlijk overgave of onderwerping en wijst op het fundamentele, religieuze principe dat een aanhanger van de islam (moslim) zich overgeeft aan Gods wil en wetten. Het heilige boek voor moslims is de Koran, waarvan zij geloven dat God de tekst via de aartsengel Gabriël aan Mohammed als profeet en boodschapper doorgaf. Naast de Koran is de soenna van Mohammed, waarin de levenswijze, de gezegden en de standpunten van de profeet worden beschreven, ook een belangrijke bron voor de islamitische doctrine.
Volgens sommigen is de islam eerder een rechtssysteem dan een godsdienst omdat in die gebieden waar de islam zich heeft kunnen vestigen als meerderheidsgodsdienst er nooit een dichotomie heeft bestaan tussen religieuze en juridische aspecten.
Moslims kunnen het woord moslim in een bredere betekenis gebruiken, namelijk - zoals hierboven vermeld - iemand die zich aan God overgeeft. Volgens deze definitie waren bijvoorbeeld Adam, Abraham en Jezus moslims.

Meer informatie vind je bij Wikipedia.           Moslimbevolking van minimaal 10% (groen is soennitisch, rood is sjiitisch, blauw is ibaditisch)

Binnen de islam zijn er verschillende stromingen. De twee grootste stromingen, soennisme en sjiisme, zijn ontstaan ten gevolge van een conflict over de opvolging van Mohammed. De islam kent hierdoor geen centraal leergezag en er is ook geen religieus-spirituele leider, zoals de Paus in de rooms-katholieke Kerk.
Het opvolgingsconflict ontstond doordat Mohammed, ondanks negen vrouwen, geen levende mannelijke afstammeling had verwekt (zijn enige zoon was jong overleden). Tot ongenoegen van enkele moslims werd na de dood van Mohammed diens vriend Aboe Bakr als opvolger aanvaard en niet Ali, een neef (en schoonzoon) van Mohammed.
Ali werd uiteindelijk de vierde kalief, maar hij werd in 661 vermoord. Zijn zoon Hoessein volgde hem op, maar deze werd in 680 eveneens gedood door het leger van de Oemajjaden. Na een kleine dertig jaar resulteerde dit tot het ontstaan van twee hoofdstromingen: het sjiisme en het soennisme.
Het soennisme en het sjiisme verschillen niet zozeer op het gebied van elementaire geloofsleer en religieuze verplichtingen, maar wel op het gebied van niet-verplichte feesten, tradities en praktijken.
Naast soennisme en sjiisme bestaat er binnen beide stromingen een mystieke substroom: het soefisme.

Soennisme

Het soennisme is de grootste hoofdstroming van de islam.
Het woord soenna is Arabisch voor 'traditie'. Soennitische moslims volgen de traditie die gebaseerd is op het leven van de laatste profeet van de islam, Mohammed. De Ahadith, een verzameling overleveringen van het spreken en handelen van Mohammed, heeft naast het heilige boek van de moslims, de Koran, groot gezag voor soennieten. Circa 90% van alle moslims is soennitisch.
Het soennisme is evenals het sjiisme ontstaan vanuit de strijd om de rechtmatige opvolging van Mohammed, die begon na zijn dood in het jaar 632. De soennieten gaan er van uit dat Mohammed tijdens zijn leven geen opvolger heeft aangeduid, en ook niet heeft aangegeven hoe een opvolger bepaald moest worden. De strijd ging tussen aanhangers van Mohammeds neef en schoonzoon Ali en die van de kaliefen. De soennieten zijn volgelingen van de laatsten. De eerste kalief was Mohammeds schoonvader Aboe Bakr.
Na de eerste vier gekozen kaliefen was het grote schisma binnen de islam een feit en kwam het kalifaat in handen van opeenvolgende soennitische dynastieën, de Omajjaden en de Abbassiden. Hun invloed strekte zich via veroveringsoorlogen binnen enkele generaties uit van Spanje (de Pyreneeën) tot aan de Punjab in oostelijk India.
De Soennitische theologie wijkt op bepaalde punten af van die van de sjiieten. Zo onder meer de rol van de imam, die voor soenni's niet veel meer betekent dan de leider van het vrijdagse gebed in de moskee. Bij de soennieten is namelijk (her)interpretatie van de Koran niet toegestaan, bij de sjiieten wel.

Sjiisme

Het sjiisme (letterlijk: volgeling van Ali) is de tweede grootste stroming binnen de islam. Het sjiisme komt vooral voor in Iran waar de geschriften van het sjiisme (grotendeels) de wetten vormen, in Azerbeidzjan en in Irak, maar ook in Pakistan, India, Libanon, Jemen, Syrië, Afghanistan (Hazara) en diverse Golfstaten.
De sjiieten zijn dus volgelingen van de profeet Mohammed en geloven dat zijn opvolger Ali ibn Aboe Talib (getrouwd met Mohammeds dochter Fatima) benoemd was door Mohammed voor zijn dood. In het sjiisme staat de religieuze en politieke opvolging van Mohammed centraal. Sjiieten baseren het volgen van Ali op verschillende overleveringen (Hadith) over Mohammed en zijn uitleg van bepaalde verzen uit de Koran.
De sjiieten verwerpen de eerste drie kaliefen van het soennisme als politieke en religieuze leiders.
De sjiieten geloven in de Koran als het woord van God en in de Soenna als de overleveringen van Mohammed. Dit zijn de twee pilaren waarop de sjiieten hun wetten en plichten baseren.
De cultuur van de sjiieten is vooral in het niet-Arabische Perzië rijk aan beeldentaal en ceremonies. Ook de sterke positie van de hiërarchisch georganiseerde ayatollahs is sterk afwijkend van de religieuze praktijk elders: men noemt de sjiieten dan ook wel de "katholieken" van de islam.
Verdere bijzondere kenmerken: de belangrijke plaats van de afbeeldingen van de imams, de nadruk op bloedvergieten en martelaarschap, de rol van de mystiek, de heilige plaatsen, de bedevaarten.
De sjiieten hebben net als de soennieten de verwachting dat de ware, door God gezonden imam, al-Mahdi, eens zal verschijnen om vrede en rechtvaardigheid te stichten. Het verschil tussen sjiieten en soennieten op dit punt is dat de sjiieten geloven dat imam al-Mahdi al is geboren en verdwenen is in Samarra, een stad in Irak. In zijn terugkeer zal hij worden vergezeld door Jezus, die als profeet gezien wordt.

Ibadisme

Het ibadisme of abadisme is de overheersende vorm van islam in Oman (waar ibadieten 75% van de bevolking uitmaken) en op het Tanzaniaanse eiland Zanzibar. Ook in Libië, Bahrein, zuidelijk Algerije en op het Tunesische eiland Jerba is een omvangrijke ibaditische gemeenschap.
Volgens de ibadieten mag het geloof niet als reden voor oorlog en bloedvergieten gebruikt worden. In tegenstelling tot bijvoorbeeld de wahabieten en de salafisten zijn zij van mening dat het geloof zijn kracht en actualiteit kan bewaren door zich aan te passen aan de wisselende culturele, historische en wetenschappelijke omstandigheden. Die tolerantie komt tot uitdrukking in de architectuur. Moskeeën zijn vaak eenvoudig. Een minaret is niet noodzakelijk, een kleine verhoging op het dak is al voldoende.
Een opvatting die binnen de ibaditische rechtsschool voorkomt en als controversieel wordt gezien is dat de Koran geschapen is. Ibadieten gaan ervan uit dat de Koran op enig moment in de schepping door God geschapen werd, in tegenstelling tot de meeste andere rechtsscholen die ervan uitgaan dat de Koran altijd al bij God is geweest en om die reden het ongeschapen Woord van God is.

   Cijfers voor enkele landen (2014)