De organisatie heeft tot doel vrije handel en vrij verkeer van goederen, personen en kapitaal te bevorderen. Venezuela, Chili, Peru, Ecuador en Colombia zijn geassocieerde leden.
Vele Zuid-Amerikanen zien de Mercosur als een verdediging tegen het alsmaar naderbij komen van de Verenigde Staten met organisaties zoals de Vrijhandelszone van de Amerika's (FTAA).
Nadat Mercosur zware klappen te verduren kreeg toen de Argentijnse economie in 2002 ineenzakte, vormden de Andesgemeenschap en de Mercosur in december 2004 samen de Unie van Zuid-Amerikaanse Naties, een organisatie naar het patroon van de Europese Unie. In 2008 reageerde de organisatie op het patrouilleren van de Amerikaanse vierde vloot voor de Braziliaanse kust. De leiders van Mercosur waren het erover eens wat de reden van deze actie was, namelijk het streven van de Verenigde Staten de recent gevonden voorraad aardolie voor de kust van Brazilië te beheersen. Brazilië heeft evenwel het voornemen de 200-mijlszone uit te breiden naar 350 mijl.
| Volledig lid (5)(zie hierboven!) | Geassocieerd lid (5) | Observerend lid (1) |
Akkoord met Europa?
Begin december 2024 zette de Europese Commissie de eerste stappen naar een handelsakkoord met de Mercosur-landen. Dat meldde Commissievoorzitter Ursula von der Leyen. Over een handelsverdrag tussen de Europese Unie en Argentinië, Brazilië, Uruguay en Paraguay wordt al ruim twintig jaar gepraat. Het akkoord zou staan voor meer banen, meer keuzes, meer welvaart. Met zo'n handelsakkoord verdwijnen importheffingen op diverse producten. Voor EU-landen wordt het onder meer goedkoper en makkelijker om kaas, wijn, medicijnen en auto's naar Zuid-Amerika uit te voeren. Zuid-Amerika kan op zijn beurt goedkoper vlees, soja, auto-onderdelen en grondstoffen exporteren.
Het akkoord moest eerst juridisch worden getoetst en worden vertaald in alle officiële EU-talen. Daarna pas kon het worden voorgelegd aan de 27 EU-lidstaten, iets wat zeker enkele maanden in beslag zou nemen.
Met het Mercosur-akkoord wordt een markt gecreëerd van 700 miljoen mensen. Er gaat een streep door meer dan 90 procent van de handelstarieven. Dat maakt de handel met Zuid-Amerikaanse landen voor Europese ondernemers eenvoudiger en goedkoper. Naast de afschaffing van tarieven bevat het verdrag ook afspraken over onder andere aanbesteding, intellectueel eigendom en duurzaamheid.
Met het verdrag voorkomt Europa verder dat de invloed van China -nu al zeer actief in Zuid-Amerika- nog groter wordt en maakt het zich minder afhankelijk van China waar het gaat om kritieke grondstoffen. De Mercosur-landen zijn rijk aan grondstoffen die voor de EU van groot belang zijn.
Het akkoord met Mercosur moet nog worden goedgekeurd door het Europees Parlement en de EU-lidstaten. Het is overigens niet geheel onbesproken: het zou namelijk een nieuwe nederlaag betekenen voor mens en klimaat ten opzichte van grote voedselbedrijven. Het wordt voor multinationals makkelijker om ontbossing te veroorzaken en land in te pikken, ten koste van de bewoners in onder andere het Amazonegebied. Tegelijkertijd creëert het verdrag een nog oneerlijkere positie voor Europese boeren, die het al zwaar te verduren hebben. Het is namelijk voor hen onmogelijk om te concurreren met de boeren in Zuid-Amerika. In het handelsakkoord zijn geen garanties ingebouwd die ervoor zorgen dat importen voldoen aan gelijk standaarden voor milieu, dierenwelzijn en arbeidsvoorwaarden.
Frankrijk meldde al direct zich tegen het handelsakkoord te blijven verzetten.
In december 2016 werd het lidmaatschap van Venezuela geschorst. Het land had sinds 2012 de tijd om diverse binnenlandse regelingen aan te passen op het gebied van, onder andere, de economie, mensenrechten en immigratie. Venezuela slaagde er niet in hieraan binnen de gestelde termijn, ondanks een verlenging, te voldoen en verloor daarmee zijn stemrecht in het samenwerkingsverband.
Akkoord met Europa! Of toch niet?
Op 9 januari 2026 vonden de Europese lidstaten uiteindelijk de nodige meerderheid om de handelsdeal goed te keuren. Frankrijk stemde zoals verwacht tegen. Ons land onthield zich.
En dat allemaal terwijl boeren er die dag nog tegen protesteerden!
Er moest dus een meerderheid gevonden worden van minstens 15 lidstaten die minstens 65 procent van de Europese bevolking vertegenwoordigden. Commissievoorzitter Ursula von der Leyen ging het akkoord ondertekenen in Paraguay. Voor de effectieve inwerkingtreding is ook nog de goedkeuring nodig van het Europees Parlement.
In een reactie sprak de Commissievoorzitter van een "historisch akkoord". Volgens haar zal dit "zorgen voor groei, kansen en meer welvaart voor Europese burgers en bedrijven. We creëren de grootste vrijhandelszone ter wereld: een markt van 700 miljoen mensen. Europa begint aan een nieuw tijdperk van samenwerking met onze partners in Latijns-Amerika en daarbuiten.”
Bij de stemming heeft Italië, dat voordien lang met de voeten sleepte, uiteindelijk voor het akkoord gestemd. België heeft zich onthouden, omdat er geen politieke eensgezindheid is over het handelsakkoord (N-VA en Vooruit zijn voor, maar CD&V, MR en Les Engagés zijn tegen). Frankrijk, Polen, Ierland, Oostenrijk en Hongarije stemden tegen.
De Vlaamse ondernemersfederatie Voka was alvast enthousiast over het nieuws. Vlaamse bedrijven voerden in 2024 al voor 3 miljard euro uit naar de Mercosurlanden. Die export zal naar verwachting met 40 procent stijgen onder het nieuwe handelsakkoord.
Maar Europese boeren blijven fel gekant tegen het akkoord. Zo blokkeerden Waalse jonge landbouwers van FJA snelwegen in Waals-Brabant, Doornik en rond Luik. De Boerenbond had het over "een kaakslag voor onze boeren die elke dag met passie zorgen voor veilig en duurzaam voedsel op het bord van de Europese consument".
Ook natuurorganisatie Greenpeace is tegen. Deze onpopulaire deal is volgens hen een ramp voor het Amazonewoud en kleine boerenbedrijven hier en in de Mercosur-landen.