Persvrijheid in gevaar?

				Vrijheid
				Gedeeltelijke vrijheid
				Geen vrijheid

Persvrijheid is de vrijheid van drukpers, het grondrecht om gevoelens en gedachten openbaar of kenbaar te maken. Een echt democratische samenleving kan alleen goed functioneren als de persvrijheid goed geregeld is.

In België bepaalt artikel 25 van de gecoördineerde Grondwet van 7 februari 1831 het volgende: 'De drukpers is vrij; de censuur kan nooit worden ingevoerd; geen borgstelling kan worden geëist van de schrijvers, uitgevers of drukkers. Wanneer de schrijver bekend is en zijn woonplaats in België heeft, kan de uitgever, de drukker of de verspreider niet worden vervolgd.'
Daarnaast wordt uitdrukkelijk de vrijheid van meningsuiting gestipuleerd in artikel 19 : 'De vrijheid van eredienst, de vrije openbare uitoefening ervan, alsmede de vrijheid om op elk gebied zijn mening te uiten, zijn gewaarborgd, behoudens bestraffing van de misdrijven die ter gelegenheid van het gebruikmaken van die vrijheden worden gepleegd.'

Beknotting van de persvrijheid kan op vele manieren gebeuren. In de voormalige Sovjet-Unie bijvoorbeeld vond dit plaats door censuur vanuit de overheid, waarbij controleurs bij kranten, ... toestemming moesten geven voordat artikelen geplaatst mochten worden.
Vaak zijn de verschillende media in handen van de overheid: formeel is er dan geen controle maar feitelijk wel omdat de hoofdredactie zich altijd zal schikken naar de wensen van die overheid, m.a.w. de geldverstrekker. Ook als er sprake is van belangenverstrengeling tussen overheid of bedrijfsleven enerzijds en media anderzijds kan er sprake zijn van informele inperking van de persvrijheid.
Minder subtiel gaat het eraan toe wanneer er gedreigd wordt een rechtszaak aan te spannen wegens smaad en laster omdat publicaties de overheid niet welgevallig zijn.

Een organisatie die waakt over persvrijheid is het Franse Reporters sans Frontières (Reporters zonder Grenzen). Elk jaar publiceren zij gegevens omtrent de mate van persvrijheid in de wereld. Volgens de lijst van 2010 hebben IJsland, Finland, Noorwegen, Nederland en Zweden de meeste persvrijheid. België stond op een gedeelde tiende plaats, samen met Luxemburg en Malta. In Eritrea zou er op dat moment de minste persvrijheid geweest zijn, gevolgd door Noord-Korea, Turkmenistan en Iran. Opvallend was dat een aantal arme landen (Ghana, Mali en Mauritius) toch betrekkelijk hoog scoorden.

In 1993 riepen de Verenigde Naties 3 mei uit tot de jaarlijkse Internationale Dag van de Persvrijheid om de beginselen van de persvrijheid onder de aandacht van het publiek en de regeringsleiders te brengen en deze wereldwijd te bevorderen. Nog veel journalisten worden immers om hun uitingen bedreigd, mishandeld, vermoord of gevangengezet. Het idee voor deze Internationale Dag van de Persvrijheid was afkomstig van de Algemene Conferentie van de UNESCO van 1991. Daar werd erkend dat een vrije, pluriforme en onafhankelijke pers een essentieel onderdeel is van elke democratische samenleving.