Vrijhandel wereldwijd!

Een vrijhandelszone is een vorm van regionale integratie bij internationale economische betrekkingen. Twee of meerdere landen schaffen de douanetarieven af ten opzichte van elkaar, belastingstarieven en quota's gelden niet meer en bureaucratische vereisten worden verminderd waardoor het aantrekkelijker wordt voor bedrijven om er zich te vestigen en er te investeren. Veelal geldt een vrijhandelszone enkel binnen een beperkt aantal landen, die daarvoor onderlinge afspraken hebben. Vrijhandelszones worden doorgaans in de gaten gehouden door de Wereldhandelsorganisatie. Het vormen van een dergelijke zone kan worden gezien als de eerste stap in economische integratie. De meeste vrijhandelszones bevinden zich immers in ontwikkelingslanden. Vaak (mis)(ge)bruiken multinationals vrijhandelszones om er fabrieken te bouwen voor de productie van o.a. kleding, schoenen of elektronica. TTIP, 2015-2016 Het zogenaamde Investeringsverdrag (Transatlantic Trade and Investment Partnership, TTIP) is een voorgesteld vrijhandelsverdrag, waarover wordt onderhandeld tussen de Europese Unie en de Verenigde Staten. Voorstanders argumenteren dat de (beoogde) overeenkomst zou zorgen voor economische groei (voor alle betrokken landen), terwijl tegenstanders aanbrengen dat de overeenkomst de macht van grote bedrijven verder zou vergroten en het voor regeringen moeilijk maakt om markten te reguleren in het algemeen, nationaal belang. Er is heel wat kritiek over het feit dat de overeenkomst wordt gemaakt in geheime onderhandelingen en met de medewerking van consultants, die voor bedrijven werken. Bovendien bestaat de vrees dat het akkoord zou leiden tot een verlaging van de normen in de EU op het vlak van milieu en voedselveiligheid. Europa zou bereid zijn de bescherming van consument, werknemer, patiënt en milieu op te offeren aan de belangen van grote bedrijven. Voorbeelden zijn de mogelijke legalisering van met hormonen behandeld vlees, legalisering van gekloond vee of nog het einde van het EU-verbod op chloor en andere desinfectiemiddelen. Ook genetische modificatie zou aan minder regels onderworpen zijn. Amerika zal waarschijnlijkt ook het hydraulisch kraken (fraccen) in het vrijhandelsverdrag opnemen: dit is een methode om schaliegas en/of schalie-olie uit de diepe ondergrond vrij te maken door millimetergrote scheurtjes te creëren in het brongesteente waar het gas in opgesloten zit -een erg omstreden techniek. Indien een investeerder-staatarbitrage (Investor-State Dispute Settlement, ISDS) wordt opgenomen in het verdrag, kunnen bedrijven staten aanklagen als hun winst in het gedrang komt. In de Noord-Amerikaanse Vrijhandelsovereenkomst (NAFTA) bestaat al de mogelijkheid staten aan te klagen vanwege verlies van winst. Zo klaagde in 2011 een Amerikaans bedrijf de Canadese regering aan vanwege een verbod van fraccen in de provincie Quebec. Ook in het Europees Parlement is er kritiek op een mogelijk verregaande deregulering. 'Als de EU en de VS niet tot een akkoord komen over harmonisatie en regelgeving, zullen ze via wederzijdse erkenning proberen elkaars procedures en regels te accepteren. Zelfs al wordt de Europese regelgeving op zich niet aangepast, dan zouden Amerikaanse producten die niet aan onze normen voldoen, massaal ingevoerd kunnen worden. Dat is concurrentievervalsend voor Europese bedrijven', zegt Bart Staes (Groen), rapporteur in de milieucommissie over het nieuwe verdrag. Kleine en middelgrote bedrijven in ons land zijn beducht voor zo'n scenario. Het kan niet de bedoeling zijn dat we onze markten openzetten voor producten die op een goedkopere manier geproduceerd worden. Onze bedrijven moeten aan dezelfde startlijn kunnen vertrekken als hun Amerikaanse concurrenten. Het is zeker ook de bedoeling om zoveel mogelijk administratieve rompslomp weg te werken, met klassieke thema's zoals het reduceren van in- en uitvoertarieven of het toegankelijk maken van overheids- en dienstenmarkten voor buitenlandse bedrijven. Het wegwerken van allerlei regels kan het bedrijfsleven inderdaad tientallen miljarden helpen besparen. In de auto-industrie bijvoorbeeld kijken experts momenteel hoe ze de technische normen voor autogordels en verlichting kunnen harmoniseren. Als ze daarin slagen, zullen autoproducenten heel wat besparen op hun productiekosten. Op allerlei andere tereinen, gaande van labels voor voeding, tets van geneesmiddelen en chemische producten tot certificatie van industriële goederen, wordt er nu al gekeken hoe men dubbele kosten voor het bedrijfsleven in de toekomst kan vermijden. De Europese Commissie staat onder gigantische druk van Business Europe, de spreekbuis van het Europese bedrijfsleven, om eindelijk eens op te schieten met de onderhandelingen. Om snel resultaten te boeken verkiezen de grote bedrijven de controversiële procedure van wederzijdse erkenning boven harmonisatie van wetgeving, die veel tijdrovender is. Tegenover Business Europe staat een bonte coalitie van vakbonden, consumenten- en milieuorganisaties die absoluut geen vertrouwen heeft in de aanpakt van de Commmissie. Bijna anderhalf miljoen mensen zetten hun handtekening onder een petitie tegen het nieuwe handelsverdrag. Tot dusver zijn de onderhandelingen tussen Europa en de VS nog niet echt opgeschoten. Allerlei schandalen en verkiezingen zowel in Europa als in de VS maken dat de twee partijen nog niet veel verder zijn geraakt dan het uitwisselen van hun verlanglijstjes. Aan beide zijden van de oceaan bestaat er enig optimisme dat nog in 2016 een doorbraak kan worden bereikt in de onderhandelingen, zodat voor het einde van de ambtstermijn van president Obama een akkoord kan worden beklonken. Dinsdag 20 september: grote betoging in Brussel tegen TTIP en CETA (handelsverdrag tussen de EU en Canada). In de late namiddag trok een bonte en luidruchtige stoet door de Brusselse Wetstraat om te protesteren tegen de handelsakkoorden die Europa wil sluiten met Canada en Amerika. De betogers stelden dat de akkoorden niet democratisch tot stand zijn gekomen en alleen de multinationals ten goede komen. De verwachte verkeerschaos bleef uit.