I J S L A N D

Opp.: 103.000 km² (3 x België)    Inwoners: 369.000 (2020)   (4 inw./km²)    Regeringsvorm: parlementaire republiek    Hoofdstad: Reykjavik   Religie: christendom

IJsland is een eilandstaat ten noordwesten van het Europese vasteland en wordt omringd door de Atlantische Oceaan in het zuiden, de Straat van Denemarken (tussen IJsland en Groenland) in het westen en de Groenlandzee (een deel van de Noordelijke IJszee) in het noorden.
Het noordoosten van het land ligt net binnen de poolcirkel. Het is het dunstbevolkte land van Europa.
Doordat de continentale breuklijn over het eiland loopt, ligt het westelijk deel op de Noord-Amerikaanse Plaat.
De oudste delen zijn 17 tot 20 miljoen jaar oud: de Westfjorden. Het eiland groeit nog altijd aan als gevolg van vulkanisme. Het jongste deel is het eilandje Surtsey in het zuiden dat ontstond tijdens een vulkaanuitbarsting die in 1963 begon en pas 3,5 jaar later eindigde.
IJsland bestaat voor het overgrote deel uit laag- en middelgebergte, al dan niet met gletsjers bedekt, waaruit vele rivieren naar zee stromen. Sommige daarvan vervoeren zeer grote hoeveelheden water, maar ze zijn doorgaans voor boten onbevaarbaar. De hoogste berg is de Hvannadalshnúkur (2110m).
Bomen komen op IJsland vooral in dwerg- en struikvorm voor. Alleen in het oosten komt een gebied voor dat zich 'bos' mag noemen: het 2000 hectare grote Hallormstadaskógur. De bomen zijn daar wel voor het grootste deel aangeplant.
IJsland is beroemd om zijn spectaculaire watervallen en om zijn geisers, maar sommige van de nog werkende zijn veel minder spectaculair geworden, vaak omdat ze ten behoeve van de warmwatervoorziening worden afgedopt. Op dit moment is de Strokkur, die zijn waterfontein om de 5-8 minuten omhoog spuit, eigenlijk de enige bron die aan de beschrijving van een geiser voldoet.
Langs het noorden van het eiland stroomt de koude Oostgroenlandstroom, langs het zuiden de Golfstroom. Gekoppeld aan de wind die meestal van zuid naar noord over het eiland waait, is het klimaat in Reykjavik kouder dan in Europa maar nog steeds gematigd. In het noordelijke Akureyri daarentegen zijn de temperatuurschommelingen vanwege de vaak aflandige wind groter.
De zuidelijke kustlijn wordt gekenmerkt door een bijna volkomen afwezigheid van natuurlijke inhammen en door uitgebreide spoelzandvlaktes, een resultaat van de overspoeling van de streek door het smeltwater van de Vatnajökull.
Het binnenland is tijdens de zomermaanden grotendeels alleen toegankelijk voor 4x4-voertuigen. In de winter zijn vrijwel alle wegen daar onbegaanbaar en afgesloten.
IJsland is een belangrijk biotoop voor ontelbare vogels en vogelsoorten. Vele soorten eenden en ganzen komen er voor, naast zeevogels, waadvogels en zeldzame roofvogels zoals de sneeuwuil. De wilde zwaan (Cygnus cygnus) is zeer algemeen in Reykjavík. Op IJsland komen zowel overwinteraars voor als vogels die het als rustplaats, broedplaats of foerageerplaats gebruiken. Zo komt de papegaaiduiker in groten getale voor (60 procent van de wereldpopulatie).

Politiek
IJsland werd op 17 juni 1944 een volledig onafhankelijke republiek met een president als staatshoofd. Deze wordt via algemeen kiesrecht gekozen voor een termijn van vier jaar. Zijn of haar rol is overwegend symbolisch en ceremonieel. Wel heeft de president het vetorecht over de door het parlement aangenomen wetgeving en kan die in een referendum voorleggen aan de bevolking.
Het land is lid van onder meer de NAVO en behoort tot de Schengenzone.
In juli 2009 zette het IJslandse parlement het licht op groen voor een officieel verzoek tot EU-toetreding. Nog diezelfde maand werd IJsland officieel kandidaat EU-lid, maar in 2015 werd de aanvraag ingetrokken.
Hoewel IJsland lid is van de NAVO, heeft het geen eigen krijgsmacht. Strijdkrachten van de Verenigde Staten bewaakten tot 1 oktober 2006, op basis van een militair verdrag uit 1951, het land en zijn territoriale wateren vanuit een marinevliegbasis in Keflavík. Die basis is niet meer in gebruik als zodanig.
IJsland heeft wel een kustwacht en een militair politieonderdeel.
IJslanders zijn uitermate trots op de rol die hun land speelde in het beëindigen van de Koude Oorlog. De beroemde Reykjavik Summit, het overleg tussen de Amerikaanse president Ronald Reagan en Sovjetleider Michail Gorbatsjov, vond in 1986 plaats in Reykjavik.
Het enige internationale geschil dat noemenswaardig is in de geschiedenis van IJsland, is dat van de Kabeljauwoorlogen tussen 1958 en 1975. Het betreft een discussie met het Verenigd Koninkrijk. IJsland had de intentie om zijn rijke visserijwateren te beschermen door het uitbreiden van de maritieme grens. In deze discussie werd de kustwacht ingezet door IJsland om zijn vissers te beschermen, waarop het Verenigd Koninkrijk oorlogsschepen zond. Het Verenigd Koninkrijk bond pas in nadat IJsland dreigde uit de NAVO te stappen.
Volgens de Global Peace Index (GPI) is IJsland het vredelievendste land ter wereld. Het heeft deze status te danken aan de afwezigheid van strijdkrachten, het lage criminaliteitsgehalte en de sociaal-politieke stabiliteit.