I S R A E L

Opp.: 22.145 km² (0,7 x België)    Inw.: 7 miljoen (2009)   (327 inw./km²)    Regeringsvorm: republiek   
Hoofdstad: Jeruzalem   (Israël zelf ziet een geheel en verenigd Jeruzalem als zijn hoofdstad. Dit wordt echter door de Verenigde Naties en de meeste landen niet geaccepteerd. Daarom hebben vrijwel alle landen hun ambassades in of nabij Tel Aviv. Daarnaast ziet de Palestijnse Autoriteit Oost-Jeruzalem als de hoofdstad van een toekomstige Palestijnse staat. Op 6 december 2017 maakte president Donald Trump bekend dat de Verenigde Staten Jeruzalem erkent als hoofdstad.)
Religie: jodendom, islam

Israël heeft in totaal 1006 km aan grenzen. De helft ervan is evenwel niet definitief: 255 km grens met Egypte (definitief), 238 km met Jordanië (definitief), 51 km met de Gazastrook (niet betwist)(zie Palestina), 79 km met Libanon (nauwelijks betwist), 76 km met Syrië (betwist) en 307 km met de Westelijke Jordaanoever (betwist). De kustlijn is 273 km lang. Israël beschouwt bovendien 12 zeemijlen als haar territoriale zee.
Onder de geografische vormen rekent men onder meer de Negevwoestijn in het zuiden, de lage kustgebieden, een centraal gelegen gebergte en de Jordaanvallei. Het laagste punt is de Dode Zee (-408 m) en het hoogste de Hermonberg (2814m, maar ... op de betwiste Golanhoogten).

Politiek
Israël is het enige land met een Joodse bevolkingsmeerderheid. In het Midden-Oosten is Israël tevens het enige land zonder islamitische bevolkingsmeerderheid en - samen met Cyprus, Turkije en Iran - een van de vier niet-Arabische landen.
Israël is officieel een parlementaire democratie. Het staatshoofd is de president, maar die heeft beperkte bevoegdheden en wordt gekozen door het parlement -de Knesset- voor een termijn van 7 jaar. Sinds 2006 is Ehud Olmert premier en hoofd van de uitvoerende macht.
In de onafhankelijkheidsverklaring uit 1948 staat geschreven dat de staat binnen enkele maanden een grondwet moest voltooien. Dat is tot op heden niet gebeurd. Wel zijn er 14 zogenaamde basiswetten aangenomen die voorbestemd zijn als hoofdstukken in de grondwet en een speciale status genieten tussen de wetten. Ook is er een commissie in het leven geroepen die zich bezighoudt met het opstellen van een grondwet.

Maar er zijn de bezette gebieden...
In de Zesdaagse Oorlog van 1967 veroverde Israël verschillende gebieden.
- Het Sinaï-schiereiland, maar dit werd ontruimd in het kader van de Camp Davidakkoorden tussen Egypte, Israël en de Verenigde Staten.
- De Westelijke Jordaanoever, een annexatie die geenszins internationaal erkend is. Israël stichtte er wel heel wat nederzettingen. Sinds 1991 valt deze zogeheten Westoever grotendeels onder Palestijns zelfbestuur.
- De Golanhoogten, vroeger Syrisch grondgebied.
- De Gazastrook, een gebied dat Israël bezet hield en ontruimde in 2005 ten gunste van de Palestijnse Autoriteit.
- Oost-Jeruzalem.
Sinds de Conferentie van Madrid in oktober 1991 wordt op bilateraal niveau onderhandeld tussen Israël en Palestijnse vertegenwoordigers en tussen Israël en Syrië om tot een permanente regeling te komen. Met wisselend succes: zo worden er nu eens nederzettingen afgebroken en dan weer bijgebouwd...

De Palestijnse kwestie!
Het geweld blijft maar toenemen. Palestijnse huizen worden zonder waarschuwing neergehaald, oogsten en landbouwinstallaties vernield. Steden en dorpen worden afgesloten. In verschillende gevallen mogen zelfs medische urgentiediensten niet door. Palestijnen worden zomaar gedood door Israëlische troepen. Er zijn veel aantijgingen van foltering. Palestijnse gewapende groepen voeren inderdaad aanslagen uit op Israëlische burgers.
Volgens de Vierde Conventie van Genève hebben Palestijnen die sinds 1967 onder Israëlische bezetting leven, recht op bescherming. Het onwettig uitwijzen van beschermde personen betekent een oorlogsmisdaad, zowel onder deze Vierde Conventie als onder het Statuut van Rome van het Internationaal Strafhof.

Eind 2008 flakkerde het geweld weer danig op in de Gazastrook, waarbij het net niet tot een ware oorlog kwam. In ieder geval vonden onderzoekers van Amnesty ter plaatse bewijzen van oorlogsmisdaden en andere schendingen van het internationaal recht door beide partijen. Inderdaad doodden de Israëlische militaire operaties in Gaza honderden Palestijnse burgers en werd de infrastructuur verwoest, met als direct gevolg een ware humanitaire ramp. Sommige aanvallen waren zelfs direct gericht op burgerdoelwitten.
Verder heeft Amnesty bewijzen gevonden van het extensief gebruik van witte fosfor tegen de Palestijnse burgers in dichtbevolkte gebieden in Gaza. Brandwonden veroorzaakt door witte fosfor zijn zeer moeilijk te behandelen. Het herhaalde, willekeurige gebruik van witte fosfor is een oorlogsmidaad. Tijdens dezelfde periode vuurden Hamas en andere Palestijnse gewapende groeperingen willekeurig raketten af die ook enkele Israëlische slachtoffers maakten.

Op 27 oktober 2009 publiceerde Amnesty International het rapport "Troubled Waters – Palestinians Denied Fair Access To Water", waarin het Israël ervan beschuldigt Palestijnen met opzet het recht op water te ontnemen door een volledige controle over de waterbronnen en een discriminerend beleid. Palestijnen in de bezette gebieden krijgen van Israël geen toegang tot het water dat ze nodig hebben. De Israëlische nederzettingen op de Westelijke Jordaanoever, die in strijd zijn met het internationaal recht, krijgen daarentegen zoveel water als ze willen, soms 10 keer meer per inwoner dan in de naburige Palestijnse dorpen.
De Israëlische regering legt de Palestijnse autoriteit beperkingen op, waardoor die er niet in slaagt om de waterdistributie en waterzuivering doeltreffend te ontwikkelen. Een derde van het water dat de Palestijnse autoriteit beheert en verdeelt, vloeit weg langs lekken.
In Gaza, dat nog steeds geïsoleerd is door de Israëlische blokkade, is de distributie en de zuivering van water onderbroken omdat er geen bouwmateriaal beschikbaar is voor het onderhoud. Meer dan 90% van het kraantjeswater in Gaza is niet drinkbaar, omdat het besmet is door zee- en afvalwater.

Vluchtelingen uit Afrika
Sinds 2005 zijn in Isaël tienduizenden Afrikaanse vluchtelingen toegekomen. De meesten zijn afkomstig uit Soedan en Eritrea en staken via de Egyptische Sinaïwoestijn de grens over. Maar in Israël wachtte hen niet bepaald een warm onthaal...
Monenteel leven in Israël naar schatting 37.000 Afrikaanse vluchtelingen, de meesten in steden zoals Tel Aviv en Eilat. Volgens cijfers van de Israëlische overheid staken alleen al in 2010 zo'n 13.000 mensen de grens met Egypte over, in de hoop in Israël een veilig onderkomen te vinden.

De reden waarom Isaël op korte tijd een land van bestemming is geworden, ligt in Egypte. Dat land heeft al langer binnen zijn grenzen grote groepen vluchtelingen afkomstig uit Soedan, waar de burgeroorlog tussen noord en zuid en het conflict in Darfoer miljoenen mensen op de vlucht dreven, en uit Eritrea, een dictatuur met een erbarmelijke staat van dienst als het op mensenrechten aankomt. Toch heeft Egypte geen vluchtelingenbeleid en worden Afrikanen er als tweederangsburgers behandeld.
In 2007 begon de Egyptische overheid massaal Eritrese vluchtingen het land uit te zetten. Omdat een uitzetting naar Eritrea gelijkstond met opsluiting of executie, kozen ook zij het hazenpad.

Vluchtelingen worden bijna systematisch mishandeld door de bedoeïenen die hen door de woestijn gidsen. Meer dan de helft van de vrouwen zegt onderweg verkracht te zijn. In de Sinaï-woestijn worden ze gevangen gehouden in kampen en mishandeld tot hun familie extra geld op tafel legt. En de Egyptische grenswacht schiet zonder aarzelen met scherp.
Eens de grens over worden zowat alle vluchtelingen opgepikt door het IDF, het Israëlische leger. Dat brengt hen naar een van de detentiecentra in de Negev-woestijn. Er zijn echter gevallen bekend waarbij vluchtelingen zonder pardon opnieuw de grens met Egypte overgezet werden, iets wat verboden is volgens het internationaal recht.
De meeste vluchtelingen komen terecht in het Saharonym-detentiecentrum, waar hun identiteit gecontroleerd wordt. Als hun verblijf in het detentiecentrum erop zit, worden ze naar de dichtstbijzijnde stad gebracht met een zogenaamd 'conditional release visa', een document dat enkel betekent dat je niet uitgewezen zal worden, maar dat verder geen enkel basisrecht garandeert, zoals toegang tot gezondheidszorg of huisvesting. Het verbiedt vluchtelingen ook om te werken, dus zwartwerk is de enige optie. Vluchtelingen het leven zo moeilijk mogelijk maken zodat ze opkrassen, dat is de uiteindelijke bedoeling!

De regering lijkt alleszins niet van plan haar beleid te wijzigen, integendeel. Vorig jaar besliste premier Netanyahu om te starten met de bouw van een hoogtechnologische afsluiting langs de grens met Egypte. Daarnaast komt er een enorm detentiecentrum in de Negev-woestijn met een capaciteit van wel 10.000 mensen. Vluchtelingenorganisaties vrezen dat die plannen wel eens op een humanitaire ramp zouden kunnen uitdraaien gezien het huidige onvermogen om een paar duizend mensen menswaardig op te vangen.

Natan Blanc, een 19-jarige jongen uit Haifa, kreeg op 12 mei 2013 zijn tiende celstraf omdat hij weigert te dienen in het Israëlische leger omwille van gewetensbezwaren. Op het einde van deze straf zal hij reeds 178 dagen in de gevangenis hebben gezeten.
Blanc zegt dat hij niet wil meedoen aan de mensenrechtenschendingen tegen Palestijnen in de Bezette Gebieden. In februari, vlak voor zijn zesde gevangenisstraf, sprak Blanc met Amnesty International over de reden waarom hij weigert te dienen in het leger. Volgens hem is er apartheid in Israël. Niemand praat er zelfs maar over om Palestijnen gelijke rechten te verlenen, of zelfs maar stemrecht. Daaraan wil hij niet meedoen. Hij blijft dus bij zijn principes en wil niets doen waartegen hij bezwaar heeft.
Het feit dat Natan reeds verschillende keren werd veroordeeld voor hetzelfde vergrijp druist in tegen het internationale recht. Bovendien is dienstweigering vanwege gewetensbezwaren een internationaal erkend recht.

Het Israëlisch leger stuurde op 1 november 2017 een ontruimingsbevel uit waarin stond dat de Jahalin-bedoeïenen in Jabal al-Baba hun land moesten verlaten. Hun huizen bevinden zich in de door Israël bezette Westbank. Het betreft 58 families met meer dan 150 kinderen.
De Jabal al-Baba gemeenschap vernam op 16 november dat ze binnen een week hun huizen moesten verlaten omdat ze ‘illegaal gebouwd’ zouden hebben op het land. Ze probeerden het besluit tevergeefs aan te vechten. De gemeenschap heeft nieuw grond toegewezen gekregen naast de voormalige vuilstortplaats van Jeruzalem.
Sinds het ontruimingsbevel leven de families in angst. De Israëlische autoriteiten proberen de bedoeïenen te dwingen het gebied te verlaten door hun huizen te slopen en middelen van bestaan te vernietigen. Dit is een oorlogsmisdaad en schending van internationale mensenrechten, waaronder het recht op huisvesting.

Palestijnse mensenrechtenactivist ten onrechte vastgehouden!
Israël houdt de Frans-Palestijnse Salah Hammouri sinds augustus 2017 vast zonder aanklacht of proces.
Salah Hammouri werkt voor de Palestijnse mensenrechtenorganisatie Addameer en doet onder meer onderzoek naar gevangenisomstandigheden in Israël. Hij werd op 23 augustus vorig jaar thuis, in het bezette Oost-Jeruzalem, opgepakt. Hij zit sindsdien in administratieve detentie. Dit betekent dat hij voor onbepaalde tijd zonder aanklacht of proces kan worden vastgehouden. Zijn detentie is in februari met weer vier maanden verlengd.
Mensenrechtenactivisten in de bezette Palestijnse gebieden liggen meer en meer onder vuur. De Israëlische autoriteiten gebruiken administratieve detentie vaak om Palestijnse activisten zonder reden vast te houden. Ook in Israël staat de vrijheid van meningsuiting onder druk en gebruiken de autoriteiten lastercampagnes tegen mensenrechtenorganisaties en hun medewerkers.

Palestijnse politica zonder aanklacht in de cel!
Israël houdt de Palestijnse politica Khalida Jarrar al ruim een jaar vast zonder haar aan te klagen of voor een rechter te brengen. Ze zou een bedreiging voor de staatsveiligheid zijn. Maar het bewijs hiervoor is geheim en ze heeft geen mogelijkheid haar detentie aan te vechten.
Op 2 juli 2017 vielen vijftig zwaarbewapende Israëlische soldaten midden in de nacht het huis van Khalida Jarrar in Ramallah binnen. Ze brachten haar over naar Israël waar ze sindsdien in administratieve detentie zit. Dit betekent dat de autoriteiten haar voor onbepaalde tijd mogen vasthouden zonder haar aan te klagen. Ze heeft geen inzage in de bewijslast tegen haar en kan zich niet voor een rechter verdedigen. Een rechter verlengde haar administratieve detentie onlangs op 17 juni met weer vier maanden.
Jarrar is een belangrijk lid van het Palestijnse parlement en spreekt zich fel uit tegen de Israëlische bezetting van Palestina. De Israëlische autoriteiten vallen haar al jaren lastig. Zo kreeg ze een reisverbod opgelegd en zat ze eerder na een oneerlijk proces veertien maanden in de gevangenis.

Draagmoederschap
Lees hierover zeker ons dossier!

Israël blijft maar koloniseren!
Vanaf 1 juli 2020 zou Israël beginnen met het annexeren van delen van de Westelijke Jordaanoever, aldus het regeerakkoord tussen premier Benjamin Netanyahu en zijn coalitiepartner Benny Gantz.
Wat houdt deze annexatie eigenlijk in?
Om bij het begin te beginnen: sinds 1967 wordt de Westelijke Jordaanoever bezet door Israël. Hoewel het officieel Palestijns gebied is, wonen er ongeveer 400.000 Joodse kolonisten in nederzettingen die in strijd zijn met internationale verdragen. Het gebied in en rondom die nederzettingen wordt gecontroleerd door het Israëlische leger, dat er de regels bepaalt.
Netanyahu wil nu een deel van de Westoever officieel onderdeel maken van Israël. Dat betekent dat de Israëlische wet er gaat gelden. Voor de kolonisten kan dat bepaalde zaken vergemakkelijken, bijvoorbeeld het bouwen van nieuwe huizen. De Palestijnen rondom de nederzettingen vrezen dat hun meer beperkingen zullen worden opgelegd. Ook nu al is hun bewegingsvrijheid beperkt en is het voor Palestijnse boeren moeilijk om juridische stappen te ondernemen als kolonisten op hun land nieuwe nederzettingen bouwen.
De Palestijnen die in het te annexeren gebied wonen, hoeven er waarschijnlijk niet op te ­rekenen dat ze een Israëlisch paspoort zullen krijgen. Netanyahu zei vorige maand dat de Palestijnen in die gebieden wat hem betreft de verantwoordelijkheid blijven van de Palestijnse Autoriteit.
De premier heeft al vaker gezegd dat hij de nederzettingen op de Westelijke Jordaanoever officieel onderdeel wil maken van Israël, omdat de Joden volgens hem recht hebben om terug te keren naar hun Bijbelse thuisland. Toch heeft dat nog nauwelijks tot concrete actie geleid. Dat hij zijn plannen nu in de praktijk lijkt te willen brengen, heeft alles te maken met de Amerikaanse president Donald Trump, volgens ­Netanyahu ‘de grootste vriend die Israël ooit heeft gehad in het Witte Huis’.
De regering van Trump publiceerde in januari een ‘vredesplan’ voor een akkoord tussen Israël en een nog te stichten Palestijnse staat. In die toekomstvisie worden grote delen van de ­Westelijke Jordaanoever (zo’n 30 procent) ­aangemerkt als Israëlisch grondgebied. De Palestijnse Autoriteit keurde het plan af, maar Netanyahu zag het als een aanmoediging voor zijn annexatieagenda. Nu wil hij vaart maken, al is het maar omdat er na de Amerikaanse presidentsverkiezingen in november zomaar iemand anders op de stoel van Trump kan zitten.

Vanzelfsprekend regende het dadelijk afkeurende verklaringen aan het adres van Israël. Jordanië dreigde dat annexatie zou uitlopen op ‘een groot conflict’ en verschillende andere Arabische landen, de Europese Unie én de Verenigde Naties riepen Israël op af te zien van het inlijven van gebieden. Het is de vraag of de internationale gemeenschap in de praktijk een vuist zal maken tegen Israël, maar duidelijk is in elk geval wel dat Netanyahu het zich niet kan permitteren ook de steun van de VS te verliezen. Trump lijkt te willen wachten tot de Israëlische coalitie­partners het onderling eens zijn, voor hij het licht op groen zet. In elk geval hebben de ­Amerikanen zich niet tegen annexatie ­uitgesproken.

De Palestijnse Autoriteit op de Westelijke ­Jordaanoever en Hamas, de militante beweging die de macht heeft in de Gazastrook, ­hebben woedend gereageerd op de plannen van Netanyahu. Ook in Israël zijn weinig ­uitgesproken voorstanders van annexatie te vinden. Een peiling wees uit dat ruim 40 procent van de Israëliërs tegen inlijving van de nederzettingen is. Ongeveer 32 procent is voor annexatie, maar minder dan 4 procent van de Israëliërs vindt dat annexatie een ­prioriteit zou moeten zijn voor de regering.

Mei 2021: dreigende burgeroorlog!
Israël en de Gazastrook worden geteisterd door het ergste geweld in jaren. Het dodental loopt op, terwijl bemiddelingspogingen van buitenaf vooralsnog geen succes hebben. De oorzaak van het geweld is al decennia hetzelfde: de open wonde van het onopgeloste conflict tussen Israël en de Palestijnen. Al meer dan een eeuw strijden Joden en Arabieren nu al om het land tussen de Middellandse Zee en de Jordaan.
Na de stichting van de staat Israël vielen Arabische buurlanden het gebied binnen om hun Palestijnse broeders te helpen. Dat pakte voor hen catastrofaal uit en honderdduizenden Palestijnen werden verdreven of sloegen op de vlucht. Sindsdien zijn er meerdere oorlogen gevoerd en zijn er twee Palestijnse opstanden geweest -de eerste en de tweede intifada. Er wordt al dertig jaar af en aan onderhandeld, vruchteloos.

Hamas, een islamistische beweging die zich met geweld verzet tegen de Israëlische bezetting (en zelfs tot 2017 de vernietiging van Israël nastreefde), wordt door onder andere Europa, de VS, Jordanië en Canada gezien als een terroristische organisatie. In 2006, toen er voor het laatst Palestijnse verkiezingen werden gehouden, won Hamas. De beweging probeerde een regering van nationale eenheid te vormen met haar grote rivaal, het seculiere Fatah, maar de verdeeldheid onder Palestijnen leidde een jaar later tot een korte, bloedige burgeroorlog. Hieruit kwam de huidige politieke realiteit voort: Hamas bestuurt de Gazastrook en Fatah de Westelijke Jordaanoever.
In de Gazastrook zitten de bewoners zo goed als opgesloten vanwege de blokkade die Israël in 2007 invoerde om te voorkomen dat Hamas wapens zou importeren. Langs de grenzen met zowel Israël als Egypte staan betonnen muren en hoge hekken. De Middellandse Zee biedt evenmin een uitweg: Israël laat boten daar niet verder gaan dan 3 zeemijlen uit de kust. En Gaza heeft geen luchthaven. Het leven is er zwaar: meer dan de helft van de mensen is werkloos en van de jongeren heeft 70 procent geen baan. Er komt geen schoon water uit de kraan, er is nauwelijks gezondheidszorg en de bevolking heeft maximaal vier uur stroom per dag.

Het laatste grote conflict tussen Israël en Hamas was de Gaza-oorlog van 2014. Die begon met de ontvoering van drie Israëlische tieners door Hamas, wat leidde tot een spiraal van geweld die zeven weken aanhield. Aan Palestijnse zijde vielen meer dan 2.100 doden, aan Israëlische zijde waren dat er 73. Sindsdien worden er soms raketten vanuit Gaza op Israël afgevuurd. Soms door Hamas, soms door de nog extremistischere organisatie Islamitische Jihad. Hierop wordt altijd wel door Israël gereageerd, maar het geweld loopt nooit uit de hand omdat beide partijen terugschrikken voor weer een oorlog.
De vonk die deze keer bij de lont werd gehouden, was de dreigende uitzetting van een aantal Palestijnse gezinnen uit de wijk Sheikh Jarrah, in Oost-Jeruzalem. Hun huizen werden voor de rechter door een aantal ultrarechtse nationalistische Joodse organisaties geclaimd. Jarenlang wordt al geprobeerd om de stad Jeruzalem ‘Joodser’ te maken. Kolonisten bouwen grote nederzettingen op bezet land, net buiten de stad, en nabij de ommuurde Oude Stad proberen nationalistische organisaties meer Joodse Israëliërs in Palestijnse wijken te vestigen.
Daarnaast was het juist ramadan, altijd al een onrustige maand, en trad de Israëlische politie extreem hard op tegen Palestijnen. Hierbij werden zelfs lichtgranaten en traangas gebruikt in de Al Aqsa moskee -wat na Mekka en Medina de heiligste plek van de islam is.
Hamas zag hoe de Palestijnse rivaal Fatah niet verder kwam dan woedende veroordelingen van het geweld. De beweging zag een kans om zich te profileren en wierp zich op als de beschermer van Jeruzalem en de Al Aqsa-moskee. Ze stelde Israël een ultimatum om haar troepen bij de moskee weg te halen en vuurde daarna raketten op Jeruzalem af. Het duurde niet lang of over en weer werden raketten afgevuurd.
Opmerkelijk genoeg roeren nu ook die Palestijnen zich die niet in bezet gebied wonen, een Israëlisch paspoort hebben en gewoon kunnen stemmen. Veel Israëlische Arabieren hebben het gevoel tweederangsburger te zijn. Tegelijkertijd vrezen zij de rechten te verliezen die zij wel hebben (en dat zijn er veel meer dan Palestijnen die in bezet gebied leven). Premier Netanyahu heeft hen meermaals bestempeld tot ‘vijfde kolonne’, al was hij bij de laatste verkiezingen niet te beroerd om ook onder Arabieren campagne te voeren.
Al weken voordat de spanning in Jeruzalem opliep, werd er in de Arabische steden van Israël gedemonstreerd. Toen gingen Arabische inwoners de straat op na een golf van geweld in de Arabische gemeenschap, wat genegeerd werd door de Israëlische politie en de politiek.

Netanyahu vecht op dit moment voor zijn eigen politieke leven: na vier verkiezingen in twee jaar tijd is het hem weer niet gelukt om een regering te vormen. Hij staat aan het hoofd van een interim-regering terwijl hij ook terechtstaat wegens corruptie, en de oppositie opdracht heeft gekregen een formatiepoging te doen. Volgens critici is de huidige situatie deels geëscaleerd doordat Netanyahu te veel door deze andere zaken was afgeleid.

Na 12 jaar Netanyahu...
... had Israël een nieuwe premier: de 49-jarige Naftali Bennett. Hij werd begin juni 2021 gekozen door het parlement parlement, de Knesset, met een nipte meerderheid van 61 op 120 zetels. Een coalitie dus zonder Benjamin Netanyahu, maar wel met Ra’am, de partij van Arabische Israëliërs, die de Arabische minderheid (21% van de bevolking) vertegenwoordigt.
Voor de Likoed-partij van Netanyahu was de uitslag een klap. De partij had er de afgelopen dagen alles aan gedaan om parlementariërs over te halen tegen te stemmen. Ook Netanyahu’s aanhangers lieten van zich horen met straatprotesten en bedreigingen aan parlementariërs.
De nieuwe regering wordt de komende twee jaar geleid door de rechts-nationalistische Naftali Bennett. Daarna neemt de centrumlinkse Yair Lapid het stokje over. Met het gedeelde premierschap wist Lapid zijn collega aan de uiterst rechtse flank van het politieke spectrum, Bennett, over te halen mee te doen. De opmerkelijke coalitie bestaat uit liefst acht partijen.
Er is weinig dat de partijen bindt, behalve hun gezamenlijke afkeer van de van corruptie verdachte Netanyahu. De wens hem te zien vertrekken was genoeg om te tekenen voor het opmerkelijke monsterverbond van Lapid. Naar verwachting zal de nieuwe regering niet met baanbrekende plannen komen en vooral proberen om de opgelopen spanning tussen Joodse en Arabische Israëliërs weg te werken.
Ondertussen zal Netanyahu niet stilzitten. Met Likoed, nog steeds de grootste partij, zal hij stevige oppositie voeren. De coalitie zegt dat ze een regering “voor iedereen” wil zijn en de “verscheurde natie” hoopt te helen. Maar er hoeft maar een partij af te haken en dan is Likoed weer aan zet, al dan niet met Netanyahu als leider.
Israël staat voor grote uitdagingen. De nieuwe regering moet de economie uit het dal na de coronapandemie trekken en de vrede herstellen na de recente elfdaagse oorlog in Gaza, waarvoor het door het Internationaal Strafhof in Den Haag wordt beschuldigd van oorlogsmisdaden. En dan is er de relatie met de nieuwe president van de Verenigde Staten, Joe Biden, die zegt het nucleaire akkoord met Israëls aartsvijand Iran te willen herstellen. Het zijn thema’s die de wankele coalitie voortdurend op de proef zullen stellen.

Apartheid
In mei 2021 begonnen Palestijnse families in Sheikh Jarrah, een buurt in bezet Oost-Jeruzalem, te protesteren tegen de plannen van Israël om hen uit hun huizen te verdrijven en plaats te maken voor Joodse kolonisten. Veel van die families zijn vluchtelingen die zich in Sheikh Jarrah hebben gevestigd nadat ze uit hun huis verdreven werden bij de oprichting van de Israëlische staat in 1948. Sinds Israël Oost-Jeruzalem en de rest van de Westelijke Jordaanoever bezet, bevinden de Palestijnen in Sheikh Jarrah zich voortdurend in het vizier van de Israëlische overheden. Met discriminerende wetten worden land en huizen van Palestijnen onteigend ten voordele van Joodse Israëli’s.
Als reactie op de protesten daar startten duizenden Palestijnen in Israël en in de bezette Palestijnse gebieden hun eigen protest. Zo drukten ze hun steun uit aan de families en kwamen ze op tegen hun gedeelde ervaring van versnippering, onteigening en segregatie. Daarop reageerde de overheid met overdreven en dodelijk machtsvertoon met duizenden gewonde, opgepakte en vastgehouden mensen tot gevolg.
Deze gebeurtenissen stonden symbool voor de onderdrukking waarmee Palestijnen elke dag te maken krijgen, al tientallen jaren. Discriminatie, onteigening, repressie van tegenstemmen, moorden en verwondingen vormen allemaal onderdeel van een systeem dat dient om de Joodse Israëli’s te bevoordelen ten koste van de Palestijnen. Wetten, beleidsmaatregelen en praktijken die een wreed systeem in stand moeten houden van controle over de Palestijnen, hebben de Palestijnen zowel geografisch als politiek versnipperd, in de armoede gedreven, en in voortdurende staat van angst en onveiligheid geduwd.

Dit komt neer op apartheid zoals verboden onder het internationaal recht.
Apartheid is een schending van het internationaal publiekrecht, een ernstige schending van de internationaal beschermde mensenrechten en een misdaad tegen de mensheid volgens het internationaal strafrecht. De term “apartheid” werd oorspronkelijk gebruikt om te verwijzen naar een politiek systeem in Zuid-Afrika dat expliciet rassensegregatie doorvoerde, en waar een raciale groep een andere onderdrukte en overheerste. Sindsdien veroordeelt en criminaliseert de internationale gemeenschap zo’n systemen en praktijken waar ook ter wereld.
Apartheid is nergens ter wereld aanvaardbaar. Waarom aanvaardt de wereld dan wel wat er in Israël gebeurt?
De internationale gemeenschap heeft mensenrechten jarenlang opzijgeschoven wanneer het ging over de strijd en het lijden van de Palestijnen, maar gaandeweg is er een steeds breder internationaal draagvlak gegroeid om de manier waarop Israël de Palestijnen behandelt als apartheid te erkennen. Regeringen verschuilen zich achter een op sterven na dood vredesproces ten koste van mensenrechten en aansprakelijkheid. Helaas is er tot op de dag van vandaag geen stap vooruit gezet naar een rechtvaardige oplossing en is het steeds triester gesteld met de mensenrechten van Palestijnen.

Sinds de oprichting van de Israëlische staat hebben de Israëlische overheden 4 strategieën gehanteerd:
- versnippering van de bevolking in afzonderlijke territoriale, wettelijke en administratieve zones;
- onteigening van land en eigendom met vernieling van huizen en gedwongen uithuiszettingen;
- segregatie en controle waarbij elke bewegingsvrijheid beperkt wordt tot bepaalde enclaves;
- ontbreken van economische en sociale rechten.

Laat Palestijnse advocaat vrij!
Tegen de Frans-Palestijnse advocaat Salah Hammouri is een administratief aanhoudingsbevel van vier maanden uitgevaardigd. Hij is een veldonderzoeker voor de Palestijnse ngo Addameer en wordt sinds 7 maart 2022 zonder officiële beschuldiging of proces vastgehouden.
Sedert 2002 vallen de Israëlische autoriteiten Salah Hammouri voortdurend lastig. Hij werd meerdere keren aangehouden en kan uitgewezen worden omdat het Israëlisch ministerie van Binnenlandse Zaken stappen heeft gezet om zijn residentiële status in Oost-Jeruzalem in te trekken.

30 oktober 2022: vijfde verkiezing in vier jaar tijd!
In Israël is de Likoed-partij van oud-premier Netanyahu de grote winnaar geworden van de parlementsverkiezingen.
Het rechts-religieuze blok dat achter Netanyahu staat, met Likoed dus als grootste, zou op 65 zetels kunnen rekenen. Dat betekent dat Netanyahu, die niettemin wordt verdacht van omkoping, terugkeert als premier. Hij is nu 73 en leidde het land ook al van 1996 tot 1999 en van 2009 tot 2021.
Wat sowieso duidelijk is, is dat Israël verder naar rechts is opgeschoven. De uiterst rechtse partij van extremist Itamar Ben-Gvir is de grote revelatie van de verkiezingen en komt binnen op de derde plek. Het ligt voor de hand dat Netanyahu met deze partij zaken wil doen, al zal hij ook kijken naar andere opties om een regering te vormen.
Het zijn alvast turbulente politieke tijden in Israël. Dit waren de vijfde verkiezingen in vier jaar tijd, omdat vorige regeringen snel uiteenvielen. De animo voor de verkiezingen was vooraf niet enorm groot. De campagne was tamelijk mat en grote, meeslepende debatten bleven uit.
Toch was de opkomst hoog, met ruim 71 procent van de kiesgerechtigden die hun stem hebben uitgebracht. Daarmee zou het de hoogste opkomst zijn sinds 2015.
Belangrijke thema's waren de hoge prijzen in het land, gevolgd door zorgen over veiligheid. Een groot thema als het vastgelopen vredesproces tussen Israëliërs en Palestijnen, speelde, net als bij eerdere verkiezingen, geen hoofdrol in de campagne!

Benjamin Netanyahu (Tel Aviv, 21 oktober 1949) was dus premier van Israël in 1996-1999 en 2009-2021. Hij is de eerste premier die geboren is in Israël na de Onafhankelijkheidsverklaring van 14 mei 1948. Netanyahu is op economisch vlak neoliberaal en staat bekend als uitgesproken rechts en als tegenstander van een Palestijnse staat.
Sinds 1988 is hij als politicus actief. Daarvoor diende hij bij een speciale eenheid van het leger en was vervolgens consultant en ambassadeur. Als afgestudeerd politicoloog heeft hij diverse boeken over terrorismebestrijding op zijn naam staan. Voordat hij in 1988 toetrad tot de Knesset, het parlement van Israël, was hij de Israëlische ambassadeur bij de Verenigde Naties. Hij maakte na zijn entree in het parlement snel carrière binnen de conservatief-liberale partij Likoed en werd in 1993 voor het eerst partijleider.
Drie jaar later boekte hij zijn eerste verkiezingszege, een nipte overwinning op Shimon Peres. Het leidde tot Netanyahu's eerste regering waarin behalve zijn eigen partij ook ultraorthodoxe en modern-orthodoxe partijen zitting hadden, evenals een kleine afscheiding van de Arbeidspartij en een partij die later in Likoed opging. Toen Netanyahu in 1999 een grote verkiezingsnederlaag leed, leek zijn politieke carrière even voorbij. Toch keerde hij al snel weer terug op het politieke toneel, en in 2005 werd hij opnieuw leider van Likoed, nadat zijn opvolger Ariel Sharon vertrok.
Sinds 2009 was Netanyahu onafgebroken premier van Israël. Daarbij gaf hij steeds leiding aan wisselende coalities. In 2009 werd Likoed bij de verkiezingen niet de grootste partij, maar kreeg Netanyahu na forse zetelwinst wel de formatieopdracht. Hij wist een coalitie te smeden waaraan Likoed, Jisrael Beeténoe, de Arbeidspartij, Shas en Het Joodse Huis deelnamen, een mengvorm van linkse en hoofdzakelijk (religieus-)rechtse partijen. Van 2013 tot 2015 leidde hij een centrumrechtse coalitie bestaande uit Likoed en Jisrael Beeténoe, Yesh Atid, Het Joodse Huis en Hatnuah. In 2015 vormde hij een rechts-religieuze coalitie bestaande uit Likoed, Kulanu, Het Joodse Huis, Shas en Verenigd Thora-Jodendom. Na de verkiezingen in 2020 bracht Netanyahu een regering samen door de handen ineen te slaan met zijn rivaal Benny Gantz. Deze coalitie kwam eind 2020 ten val, waarna nieuwe verkiezingen volgden in het voorjaar van 2021. Het lukte hem nog niet een regering te vormen en zo kwam in juni van dat jaar een eind aan Israëls langste premierschap tot dan toe.
Gelijktijdig met zijn premierschap bekleedde Netanyahu ook tal van ministerposten. Zo was hij minister van Diplomatieke en Diasporazaken, minister van Buitenlandse Zaken, Communicatie, Volksgezondheid (tot september 2015), Regionale Samenwerking (tot december 2016), Economie en Industrie (waarnemend, tot augustus 2016), Binnenlandse Zaken (waarnemend, tot januari 2016), en vanaf 14 november 2018 ook minister van Defensie.

Gezondheid gefolterde Palestijnse jongere!
Ahmad Manasra, een Palestijnse jongeman uit Oost-Jeruzalem, zit sinds begin november 2021 in eenzame opsluiting in het zuiden van Israël. In 2015, op 13-jarige leeftijd, werd hij gearresteerd in verband met het neersteken van twee mensen. Na de arrestatie werd hij mishandeld en het recht op een eerlijk proces ontzegd.
De jongeman lijdt aan ernstige psychische aandoeningen die zich ontwikkelden gedurende zijn detentie en verergerden tijdens langdurige eenzame opsluiting. Dit komt neer op foltering. Rechtszittingen in de zomer van 2022 verwierpen zijn beroep om uit eenzame opsluiting te worden verwijderd en voorwaardelijk vrij te komen.
Zijn aanhoudende detentie zal volgens onafhankelijke psychiaters leiden tot "onherstelbare schade".
Roep de autoriteiten van Israël op Ahmad Manasra om medische redenen vrij te laten en hem intussentijd goed te behandelen.
Destijds stond de Israëlische jeugdwet geen gevangenisstraf onder de 14 jaar toe. De gerechtelijke procedures werden uitgesteld tot hij de leeftijd van 14 jaar had bereikt. Een maand na zijn arrestatie in november 2015 werden beelden van zijn verhoor openbaar gemaakt. In de 10 minuten durende video is te zien dat hij wordt verhoord door drie mannen, in afwezigheid van zijn advocaat of een ouder. Dit is flagrant in strijd met internationale normen. Voor zover Amnesty International weet, is er geen onderzoek gedaan naar het gedrag van politie- en veiligheidsagenten.
Hoewel door de rechtbanken werd vastgesteld dat hij niet had deelgenomen aan de steekpartijen, werd hij in 2016 veroordeeld voor poging tot moord. Hij werd veroordeeld tot 12 jaar gevangenisstraf. Later, in augustus 2017, verlaagde het Hooggerechtshof dit tot negen en een half jaar.
Niettegenstaande zijn gezondheidstoestand dus verergerd is, blijft de Israëlische Gevangenisdienst de jongeman in eenzame opsluiting houden. Ahmad Manasra werd gediagnosticeerd met ernstige psychiatrische aandoeningen -schizofrenie, psychose en zware depressie- die hij ontwikkelde sinds zijn opsluiting.

Yuval Dag!
De 20-jarige Yuval Dag zat recent een gevangenisstraf van 20 dagen uit in de militaire gevangenis Neve Tzedek in Tel Aviv. Hij weigerde dienst te nemen in het Israëlische leger waarvoor hij was opgeroepen om zijn dienstplicht te vervullen. Yuval Dag is een gewetensgevangene. Amnesty toont zich bezorgd en acht de kans hoog dat hij opnieuw aangehouden zal worden.
De Israëlische autoriteiten moeten stoppen met het vervolgen van mensen als Yuval Dag, die dienstplicht weigeren op basis van gewetensbezwaren!
Militaire dienst is verplicht voor de meeste burgers in Israël. Verschillende jongeren gaan elk jaar naar de gevangenis omdat ze op grond van gewetensbezwaren weigeren naar het leger te gaan. In 2022 werden mensen herhaaldelijk in hechtenis genomen vanwege hun gewetensbezwaren. Gewetensbezwaarden worden gewoonlijk vijf maanden of langer van hun vrijheid beroofd.
Yuval Dag lichtte zijn standpunt over de Israëlische antiregeringsprotesten toe: "De laatste tijd zeggen veel reservisten dat ze niet in het leger willen dienen omdat ze bang zijn om onder een dictatuur te leven. Dat is geweldig en belangrijk. Maar we moeten niet vergeten dat er in de bezette gebieden nooit democratie is geweest. En dat de antidemocratische instelling die daar regeert, het leger is."
In 1995 verklaarde de VN-mensenrechtencommissie in resolutie 1998/77 dat het recht op dienstweigering op grond van gewetensbezwaren wordt beschermd door artikel 18 van het Internationaal Verdrag inzake burgerrechten en politieke rechten (IVBPR), het recht op vrijheid van godsdienst, geweten en overtuiging.

7 oktober 2023: oorlog!
Tijdens het offensief begin mei op de bezette Gazastrook verwoestte Israël (alweer) onrechtmatig Palestijnse huizen, vaak zonder militaire noodzaak, en dat bij wijze van collectieve bestraffing van de burgerbevolking. Israël voerde ook schijnbaar disproportionele luchtaanvallen uit waarbij Palestijnse burgers, waaronder kinderen, werden gewond en gedood. Drie van die aanvallen waren gericht op drie hoge commandanten van de Al-Quds Brigades.
De bommen werden om 2 uur 's nachts gelanceerd in dichtbevolkte stedelijke gebieden. Dit soort aanval, terwijl gezinnen slapen, suggereert dat degenen die de aanvallen planden en autoriseerden, de onevenredige schade aan burgers voorzagen -en negeerden. Niet meer of niet minder dan een oorlogsmisdaad!
Palestijnse gewapende groepen gevestigd in de Gazastrook, geleid door Al-Quds Brigades, de gewapende vleugel van de Palestijnse Islamitische Jihad, vuurden daarop willekeurig honderden raketten af die twee burgers in Israël en drie Palestijnse burgers in de Gazastrook doodden.
Steeds weer worden dezelfde patronen van onwettig doden en vernietigen vastgesteld omdat de internationale gemeenschap blijkbaar Israël niet als de grote verantwoordelijke durft aan te duiden. Inderdaad, straffeloosheid van Israël voor de oorlogsmisdaden die het herhaaldelijk tegen Palestijnen begaat, en voor de al 16 jaar aanhoudende illegale blokkade van de Gazastrook. De onwettige aanvallen op Palestijnse huizen en de illegale blokkade van Gaza sinds 2007 maken deel uit van het Israëlische apartheidssysteem tegen Palestijnen.
Op 13 mei richtten Israëlische troepen zich op een gebouw van vier verdiepingen in vluchtelingenkamp Jabalia.
Omdat de Israëlische autoriteiten Amnesty International de toegang tot de Gazastrook blijven ontzeggen, heeft de organisatie een lokale veldonderzoeker gecontracteerd om bewijsmateriaal te verzamelen en getuigen te ondervragen over de plaatsen waar de aanvallen plaatsvonden.

Op zaterdag 7 oktober escaleerde het geweld helemaal toen Hamas de veiligheidsmuur met hun buurland doorbrak, raketten op Israël afvuurde en een ongekende operatie begon in Zuid-Israël.
Amnesty International riep onmiddellijk alle partijen in het conflict op om zich aan het internationaal recht te houden en alles in het werk te stellen om verder bloedvergieten onder burgers te voorkomen. Volgens het internationaal humanitair recht hebben alle partijen in een conflict immers een duidelijke verplichting om de levens van burgers die verwikkeld raken bij vijandelijkheden te beschermen.
Het Israëlische leger bevestigde later dat zowel Israëlische burgers als soldaten werden ontvoerd door Palestijnse gewapende groepen en als gijzelaar werden vastgehouden.
3.800 doden en honderdduizenden op de vlucht: zo verliep de eerste oorlogsweek tussen Hamas en Israël. Na de grootschalige en vooral bloedige aanval van Hamas op het zuiden van Israël en hun moordende raid op een festival, met 260 dode festivalgangers, sloeg het Israëlische leger hard terug met verwoestende luchtbombardementen. En de volgende fase van de oorlog kondigde zich aan: een Israëlisch grondoffensief.
Over het lot van de vele gijzelaars hing een dikke mist. Het zou naast Israëli's ook om onder meer Duitsers, Fransen en Amerikanen gaan. Naast militairen ontvoerde Hamas ook oudere mensen en zelfs kleine kinderen en baby's. De ontvoeringen lokten internationale verontwaardiging uit. Beelden van jongeren die op bromfietsen of in de laadbak van trucks werden weggevoerd gingen de wereld rond. De gijzelaars werden op verschillende plaatsen in de Gazastrook vastgehouden. Hamas dreigde er ook mee alle gijzelaars om het leven te brengen mocht Israël doorzetten met een grootschalig grondoffensief.
Het mag duidelijk zijn: het Israëlische leger en de Israëlische inlichtingendiensten, die zich superieur waanden in de regio, werden totaal verrast door de aanval van Hamas. Het duurde tot zondagvoormiddag vooraleer het leger alle steden en dorpen in de buurt van de grens met Gaza weer onder controle had.
Israël antwoordde direct met bombardementen op de Gazastrook. Militaire doelwitten, maar ook appartementsgebouwen werden met de grond gelijkgemaakt, volgens Israël omdat die laatste ook woon- of schuilplaatsen van Hamasleden herbergen.
Na een week van bombardementen was de menselijke tol aan Palestijnse kant erg hoog: meer dan 2400 doden en 9000 gewonden. Die doden vielen overigens niet alleen in de Gazastrook. Ook op de Westelijke Jordaanoever bleef de situatie gespannen, met meer dan 50 doden en meer dan 1000 gewonden. Ze werden gedood door Israëlische militairen of joodse kolonisten.
Maar ook Hamas bleef niet stilzitten. Ook na het weekend werden nog raketten op Israël afgevuurd, op steden vlak bij de Gazastrook, maar ook op Tel Aviv. Volgens het Israëlische leger werden in zowat een week tijd (van zaterdag tot vrijdag) meer dan 6000 raketten vanuit Gaza op Israël afgevuurd. De meeste daarvan werden door het luchtafweersysteem Iron Dome uit de lucht gehaald.
Israël van zijn kant maakte zich sterk dat het de voorbije week al meer dan 2.600 doelwitten had geraakt in de Gazastrook. Ook zouden al enkele belangrijke militaire leiders van Hamas gedood zijn. Onder hen wellicht Ali Qadhi, de man die de aanval van Hamas van vorig weekend zou hebben geleid.
Een nieuwe vluchtelingenstroom kwam op gang richting Egypte. Volgens UNRWA, de VN-hulporganisatie die zicht ontfermt over het lot van de Palestijnen, hebben sinds de start van het nieuwe conflict meer dan 1 miljoen Palestijnen hun huizen moeten verlaten. Honderdduizenden mensen uit het noorden van de Gazastrook gaven gevolg aan de dringende oproep van het Israëlische leger om naar het zuiden van de Gazastrook te trekken, in afwachting van een grondoffensief in het noorden.
Echter, alle grensovergangen tussen de Gazastrook en Israël werden gesloten. Ook de grensovergang met Egypte, in het zuiden van de Gazastrook, ging niet open. Egypte stond niet te springen om honderdduizenden Palestijnse vluchtelingen op te vangen.
Zoals hierboven gemeld waren er de voorbije week ook op de Westelijke Jordaanoever, een gebied dat deels bestuurd wordt door de Palestijnse Autoriteit en deels door Israël, verschillende dodelijke incidenten geweest. Sommige analisten vrezen zelfs voor een nieuwe Intifada, een Palestijnse volksopstand zoals er al in de jaren 1980 en 2000 zijn geweest.
Maar ook in het noorden van Israël, aan de grens met Libanon, zou het geweld opnieuw escaleren. Al vlug vuurde de sjiitische extremistische organisatie Hezbollah opnieuw raketten af. Hezbollah-militanten zouden ook meermaals de grens zijn overgestoken. Daarop riep Israël een zone van 4 kilometer langs de grens met Libanon uit tot verboden zone voor alle burgers. Het laatste grote conflict tussen Israël en Hezbollah dateert trouwens van 2006.
Op 26 oktober werd een lijst gepubliceerd van ruim 7000 personen die tussen 7 en 26 oktober in Gaza waren gedood, waarvan bijna 3000 kinderen. Eind oktober was het aantal doden de 8000 gepasseerd. Op de Westelijke Jordaanoever werden sinds het begin van de oorlog ruim 90 Palestijnen gedood.
Israël spoorde de 1,1 miljoen inwoners van het noordelijke deel van de Gazastrook aan om te evacueren naar het zuiden, terwijl Hamas de inwoners er juist toe maande om in hun huizen te blijven. Ongeveer 1 miljoen Palestijnen, bijna de helft van de totale bevolking van Gaza raakten ontheemd. Israël blokkeerde vanaf het begin van de oorlog de levering van internationale noodhulp en brandstof aan Gaza voor zijn 2,2 miljoen inwoners.
De omvang van de humanitaire crisis nam toe nadat Israël de voedsel-, water-, elektriciteits- en brandstoftoevoer naar Gaza had afgesloten. De VN en veel landen riepen op tot een onmiddellijk staakt-het-vuren. Mensenrechtenorganisaties riepen op tot de opname van vluchtelingen uit Gaza als gevolg van de oorlog.
De VS stuurde in de eerste week van de oorlog preventief een oorlogsvloot naar de Middellandse Zee bij Israël, waaronder twee vliegdekschepen. Het Verenigd Koninkrijk beloofde dat het oorlogsschepen en vliegtuigen zou sturen, en Duitsland begon militaire hulp te verlenen aan Israël.

Walid Daqqah!
Walid Daqqah (62) is een terminaal zieke Palestijnse gevangene. Hij lijdt aan een zeldzame vorm van beenmergkanker. Door medische verwaarlozing in de gevangenis is zijn gezondheid verslechterd. Hij zat 37 jaar cel uit voor zijn betrokkenheid bij het ontvoeren en doden van een Israëlische soldaat in 1984. Die straf liep af in maart 2023. In 2018 heeft een rechtbank hem veroordeeld tot nog eens twee jaar, wat de datum van zijn vrijlating op maart 2025 zou brengen.
In december 2022 werd beenmergkanker vastgesteld waarvoor een dringende transplantatie nodig was. In februari 2023 kreeg hij een beroerte waarbij hij te laat naar een burgerziekenhuis werd overgebracht. Dit uitstel veroorzaakte een hele reeks complicaties. Hij kreeg o.a. te maken met een longontsteking, nierfalen en bloedarmoede en moest uiteindelijk onder het mes om een groot deel van zijn rechterlong te verwijderen. Volgens een arts zal hij niet lang meer leven.
Zijn verzoek tot vervroegde vrijlating om medische redenen werd op 7 augustus door het districtsgerechtshof afgewezen.
De Israëlische autoriteiten moeten Walid Daqqah onmiddellijk vrijlaten om humanitaire redenen zodat hij de tijd die hij nog heeft, bij zijn familie kan doorbrengen.

Evacuatiebevelen voor ziekenhuizen!
Op 13 oktober 2023 kregen 23 ziekenhuizen in het noorden van de Gazastrook en Gaza-stad van het Israëlische leger het bevel om te evacueren. Sindsdien blijft het Israëlische leger de ziekenhuizen bellen om hen onder druk te zetten aan het bevel te voldoen. Deze ziekenhuizen bieden levensreddende behandelingen aan meer dan 2.000 patiënten en zijn de enige veilige haven voor tienduizenden gezinnen die gedwongen werden te vluchten.
Te midden van de humanitaire catastrofe die de Israëlische blokkade en bombardementen veroorzaakt, zijn deze gedwongen evacuatiebevelen vrijwel onmogelijk uit te voeren, omdat het overbrengen van patiënten naar verwoeste gebieden en zonder brandstof geen optie is.
Als deze “evacuaties” uitgevoerd zouden worden, zullen ze leiden tot de volledige ineenstorting van het zorgsysteem in Gaza. Ze zullen, in de woorden van de Wereldgezondheidsorganisatie, een “doodvonnis” zijn voor mensen met ernstige verwondingen of ziekten.
Amnesty wil dat de Israëlische autoriteiten deze bevelen intrekken en de bescherming van zorginstellingen garanderen, zoals vereist is onder het internationaal humanitair recht.
Volgens het Bureau voor de Coördinatie van Humanitaire Zaken van de Verenigde Naties (OCHA) waren er door de aanhoudende Israëlische aanvallen tegen 22 oktober in Gaza al meer dan 4600 Palestijnen gedood -onder wie bijna 2000 kinderen- en meer dan 14000 gewond. OCHA schatte ook dat meer dan 1,4 miljoen mensen intern ontheemd zijn sinds het uitbreken van de recente vijandelijkheden.
Israël kan niet ongestraft de hele Gazastrook, inclusief de ziekenhuizen en de burgerlijke infrastructuur, beschouwen als een militair doelwit.

Staakt-het-vuren!
Voor Israël was de vrijlating van Israëlische gijzelaars essentieel voor de voortzetting van het staakt-het-vuren. Hamas dreigde er begin 2025 mee ze op te schorten omdat Israël zich volgens hen niet hield aan de afspraken van het bestand, onder meer rond de invoer van humanitaire hulp in Gaza.
Het staakt-het-vuren tussen Israël en Hamas ging in op 19 januari. In het kader van een gevangenenruil werden tot nu toe 16 Israëlische gijzelaars vrijgelaten.
Dat die ruil zou doorgaan leek aanvankelijk onzeker. Het bestand bleef dus erg fragiel. Het Israëlische leger waarschuwde zelfs in een mededeling dat het ondanks de graduele vrijlating van gijzelaars werkt aan "aanvalsplannen" om alle gijzelaars te recupereren.
Hamas riep op zijn beurt de Verenigde Staten op om Israël te "dwingen" om zijn engagementen na te komen. Op zijn socialemediaplatform Truth Social had president Donald Trump evenwel herhaald dat Hamas alle gijzelaars moest vrijlaten. Volgens hem moet Israël nu beslissen wat ze zullen doen en gaan de Verenigde Staten hun beslissing steunen.

Sociaal werker Munther Amira eindelijk vrij!
De Palestijnse mensenrechtenverdediger en sociaal werker Munther Amira (53) werd op 18 december 2023 op arbitraire wijze vastgezet door het Israëlische leger. Hij werd valselijk beschuldigd via Facebook tot geweld te hebben aangezet. Op 11 januari 2024 verlengde de Israëlische militaire rechtbank zijn administratieve aanhouding. Munther Amira lijdt aan een chronische ziekte waarvoor hij elke dag medicatie nodig heeft.
Amnesty streefde ernaar dat de Israëlische autoriteiten Munther Amira onmiddellijk en onvoorwaardelijk zouden vrijlaten en dat ze hem in afwachting daarvan de nodige medische zorg zouden verlenen.
Munther Amira is afkomstig van het ontruimde Palestijnse dorp Deir Aban, ten zuiden van Jeruzalem. Hij moest vluchten met vrouw en kinderen. Hij woonde in het vluchtelingenkamp Aida in Bethlehem wanneer hij op brutale wijze werd aangehouden.
Munther Amira is sterk betrokken bij de geweldloze strijd van Palestijnen tegen de bezetting en het apartheidsregime van Israël. Hij is voorzitter van het bestuur van het Aida Jeugdcentrum, een organisatie voor kinderen en jongeren van het vluchtelingenkamp Aida. Hij speelt bovendien een belangrijke rol als activist bij het Popular Struggle Coordination Committee (PSCC), een verzetsbeweging die gelooft in de kracht van het volk. De beweging doet aan burgerlijke ongehoorzaamheid en vreedzaam protest en organiseert juridische campagnes.
Tussen al het slechte nieuws uit Israël en Palestina is er soms gelukkig nog goed nieuws. Op de bezette Westelijke Jordaanoever lieten de Israëlische autoriteiten in maart 2024 de Palestijnse mensenrechtenactivist Munther Amira vrij. Hij zat 2,5 maanden in willekeurige detentie.

Dr. Khaled Al Serr eindelijk vrij!
Op 24 maart 2024 werd de Palestijnse chirurg Khaled Al Serr gevangengenomen door het Israëlische leger in het Nasser-ziekenhuis in Khan Younis in het zuiden van de Gazastrook. Sindsdien werd hij vastgehouden in omstandigheden die neerkomen op gedwongen verdwijning.
Amnesty International eiste dat Dr. Khaled Al Serr onmiddellijk wordt vrijlaten en dat in afwachting van zijn vrijlating zijn verblijfplaats en juridische status werden bekendgemaakt.
De familie van vernam het nieuws van zijn detentie via zijn collega's, maar ontving geen informatie van het Israëlische leger over zijn toestand, zijn verblijfplaats of de redenen voor zijn arrestatie. Ze kregen enkel flarden informatie van vrijgelaten medegevangenen, waaronder één gevangene die meldde dat Dr. Khaled Al Serr slachtoffer was van foltering en andere mishandelingen.
De gedwongen verdwijning van Dr. Khaled Al Serr en andere hulpverleners maakt deel uit van de huidige Israëlische aanvallen tegen het medisch personeel en het gezondheidssysteem in Gaza. Medisch personeel biedt er zorg aan patiënten in steeds slechtere en onmenselijke omstandigheden ten gevolge van militaire operaties en de blokkade van adequaat medisch materiaal en brandstof. Ze zijn onvoorstelbaar overbelast en werken lange shiften zonder toegang tot eten of drinkbaar water, vaak tijdens communicatie-black-outs.
Op 30 september 2024 werd Khaled Al Serr vrijgelaten door de Israëlische autoriteiten. Hij zat zes maanden vast zonder aanklacht of proces. Al Serr werd op 25 maart 2024 samen met ander medisch personeelslid willekeurig opgepakt door het Israëlische leger. De aanhouding vond plaats toen het leger het ziekenhuis in Gaza binnenviel waar hij werkte.
In maart 2024 beval het Israëlische leger dat het Nasser ziekenhuis in Khan Younis, in het zuiden van de bezette Gazastrook, geëvacueerd moest worden. Maar de 32-jarige chirurg Khaled Al Serr en veel van zijn collega’s bleven. Zij zorgden voor de zieken en gewonden die niet weg konden. Op 25 maart viel het Israëlische leger het ziekenhuis binnen. Al Serr en zijn collega’s werden opgepakt.
Op 4 juli 2024 maakte het Israëlische leger zijn verblijfplaats bekend na een opsporingsverzoek van de mensenrechtenorganisatie Hamoked. Op 23 juli 2024 kreeg hij het eerste en enige bezoek van zijn advocaat, die aangesteld was door Physicians for Human Rights Israël.

Begin juni 2025: al meer dan 55.000 Palestijnen gedood en honderdduizenden ontheemd!
De internationale druk op Israël neemt toe, maar het Israëlische leger blijft de Gazaanse bevolking aanvallen. Intussen wordt ook de hongersnood steeds nijpender.
Tegelijk benadrukken openbare instanties dat er nog zeer veel slachtoffers onder het puin liggen, op plaatsen die dikwijls niet door de hulpdiensten bereikt kunnen worden.
Sinds het uitbreken van de oorlog probeert Jordanië geregeld bij te dragen aan de dringende medische behoeften in Gaza. Zo beheert het land er twee veldhospitalen en ging de Jordaanse luchtmacht, om de locaties te bevoorraden en noodhulp het gebied binnen te krijgen, de voorbije maanden geregeld over tot luchtdroppings.
Het Israëlische leger opende herhaaldelijk het vuur op Palestijnen die in de rij stonden van een voedselpunt, met dikwijls vele doden to gevolg. Eén schietpartij vond plaats ter hoogte van de 4km brede bezettingszone genaamd Netzarim-corridor, aan een distributiecentrum van de omstreden Amerikaans-Israëlische organisatie GHF (Gaza Humanitarian Foundation). Balans: 31 doden.
Volgens Israël worden er nog steeds 53 gijzelaars vastgehouden in Gaza.
De Franse Europarlementariër Rima Hassan van de linkse partij La France Insoumise (LFI) was een van de twaalf opvarenden van het activistenschip dat onderweg was van Italië naar Gaza. Het schip was met hulpgoederen op weg naar Gaza, maar werd nog in internationale wateren geënterd door Israëlische militairen. Samen met de Braziliaan Thiago Avila zat hij in eenzame opsluiting. Op hetzelfde schip zat ook klimaatactivist Greta Thunberg.
Alle opvarenden werden door Israël beschouwd als "illegale immigranten"(!) en kregen de keuze: het land onmiddellijk verlaten of een uitzettingsprocedure ingaan. Vier activisten, onder wie Thunberg, kozen voor het eerste en werden effectief teruggestuurd naar hun thuisland. Vier Franse actievoerders werden later in de week uitgezet naar Frankrijk. Ook de Nederlandse activist Mark van Rennes, die kapitein was van het schip, zou worden uitgezet.
Israël vroeg ook aan Egypte om Gaza-activisten tegen te houden. Zo vertrok een konvooi van zowat 1.700 mensen in Tunesië met als bestemming de grensovergang Rafah, die de Gazastrook met Egypte verbindt en beschouwd wordt als de belangrijkste toegangspoort naar het Palestijnse kustgebied. De karavaan had geen humanitaire hulp mee: het ging om een "symbolische daad" waarmee de activisten de aandacht wilden vestigen op de noodsituatie.

Waarom blijven de Verenigde Staten pal achter Israël staan?
Vooreerst: de regering-Trump probeert landen te ontmoedigen om volgende week de VN-conferentie over erkenning van de Palestijnse staat bij te wonen in New York.
In een bericht stellen de Verenigde Staten dat andere regeringen de Amerikaanse buitenlandse belangen zouden dwarsbomen als ze na de VN-conferentie "anti-Israëlische acties" zouden ondernemen. De Verenigde Staten blijven immers gekant tegen elke stap die een eenzijdige erkenning van een mogelijke Palestijnse staat inhoudt. Volgens het Witte Huis zou een eenzijdige erkenning Israël in een lastige positie "dwingen" en op die manier een steunbetuiging betekenen voor de "vijanden" van het land.
De conferentie is nochtans georganiseerd door twee belangrijke bondgenoten van de VS: Frankrijk en Saudi-Arabië. Samen met andere landen willen ze de basisprincipes bespreken voor een plan dat op termijn tot een Palestijnse staat zou moeten leiden.

Sinds het begin van de grootscheepse aanval op Gaza kan Israël rekenen op de onvoorwaardelijke (militaire) steun van de Verenigde Staten. Binnen de Verenigde Naties gebruikt de VS keer op keer zijn vetorecht tegen resoluties voor een staakt-het-vuren, ook al worden die gesteund door meer dan honderd landen.
Israël ligt in het Midden-Oosten, en dat zegt al veel over het historische en strategische belang ervan. Het Midden-Oosten kwam immers aan die naam omdat het op de handelsroute ligt tussen West-Europa en de voormalige kolonies in het Oosten, vooral India.
De regio is nog altijd een belangrijke handelsroute. Zo passeert 12% van de wereldhandel door het Suezkanaal. Het belang ervan werd overduidelijk toen het vastgelopen vrachtschip Ever Given in 2021 de doorvaart een week belemmerde, met een enorm impact op de wereldeconomie tot gevolg.
Maar de regio is daarnaast ook van belang omdat hij meer dan de helft van de wereldwijde olie- en gasreserves herbergt. Sinds de 19de eeuw zijn deze brandstoffen een belangrijke bron van rijkdom in de kapitalistische wereldeconomie.
Voor de VS, de belangrijkste supermacht sinds de Tweede Wereldoorlog, zijn de olie- en gasvelden van het Midden-Oosten dus van bijzonder belang. In de eerste plaats is de controle van de olieproductie een manier om de prijzen op de wereldmarkt te kunnen beïnvloeden. Stabiele prijzen zijn belangrijk, onder andere omdat de VS zelf een belangrijke olieproducent is.
Een supermacht als de VS denkt echter niet enkel aan de economische belangen. Er zijn ook strategische overwegingen.
Al sinds de Koude Oorlog wil de VS de controle over de olie om de concurrenten de loef af te steken. De Amerikaanse inlichtingendienst CIA had het over de ‘Oil denial policy’, macht uitoefenen door ervoor te zorgen dat de concurrenten niet aan de olie kunnen. Dezelfde logica is vandaag nog altijd van belang.
Om controle te verwerven over de olie had de VS al sinds de jaren 1930 een hechte band opgebouwd met de dictatuur van de koninklijke familie Saud in Saoedi-Arabië. Toen de Arabische landen door allerlei omwentelingen in de armen van de Sovjet-Unie dreigden geduwd te worden, bleek Israël wel eens de ideale regionale troefkaart te kunnen zijn, a.h.w. een waakhond voor de westerse machten.
De Zesdaagse Oorlog van 1967 werd een nieuw keerpunt. Israël slaagde erin om de Arabische buurlanden een verpletterende nederlaag toe te dienen. De New York Times schreef dat het succes te danken was aan de inlichtingen die het kreeg van de VS en besluit dat Israël inmiddels de 51ste staat van de Verenigde Staten van Amerika geworden was!
In 1979 verliest de VS een van die steunpilaren in de regio als de sjah van Iran wordt omvergeworpen. Daardoor wint Israël nog meer aan belang.
De relatie tussen beide kan sindsdien niet meer stuk en uit zich vooral in intense militaire samenwerking en steun. Sinds zijn ontstaan gaf de VS aan Israël meer dan 263 miljard dollar voor de oorlogskas. In 2016 ondertekende president Obama nog een belofte voor 38 miljard dollar steun voor de Israëlische oorlogsmachine over 10 jaar, bijna 4 miljard per jaar.
Zuid-Afrika en Israël waren van in het begin zeer dichte bondgenoten die zelfs samenwerkten aan de ontwikkeling van atoombommen. Dat beide landen het zo goed met elkaar konden vinden mag niet verwonderen. Ook Israël ontstond als een land van kolonisten in een ‘vreemde’ omgeving. Het is een staat zonder grondwet en dus ook zonder grondwettelijk vastgelegde grenzen. Officieel is Israël de staat van alle joden, waar ook ter wereld en dus ook van degene die niet van plan zijn om er ooit te gaan wonen.
Dat onderscheid legt ook de basis van wat men de Israëlische vorm van apartheid noemt: er is enerzijds het staatsburgerschap en anderzijds de nationaliteit. Palestijnen die er al woonden, worden erkend als staatsburgers maar ze kunnen niet de nationaliteit krijgen. Dat is enkel aan joden voorbehouden. Alle joden die zich in Israël willen vestigen kunnen zeer eenvoudig ook het staatsburgerschap krijgen.
Op die manier ontstond dus een staat met een structureel onderscheid tussen eersterangs- en tweederangsburgers. Nog volgens premier Netanyahu is Israël niet de staat van alle burgers maar de natie-staat van het joodse volk en enkel van hen.
Het land komt op nummer 15 in de lijst van de landen die het meest uitgeven aan defensie, zo’n 23,4 miljard dollar per jaar. In vergelijking met de grootte van hun economie staan ze met bijna 5% van het bruto binnenlands product zelfs nog boven de VS. Bijzonder is natuurlijk dat dit enorme defensiebudget voor 18% gefinancierd wordt door een ander land, diezelfde VS. De Israëlische wapenindustrie is een van de sleutelsectoren van de economie en wordt gedomineerd door drie bedrijven, waarvan twee staatsbedrijven. De laatste jaren wordt bewust ook geïnvesteerd in kleinere start-ups in functie van innovatie, in nauwe samenwerking met de VS.
Ook dat betekent een meerwaarde voor Washington. Wat nu getest wordt in Gaza, kan de VS later toepassen in andere oorlogsgebieden. Of zoals een expert van een Amerikaanse denktank het stelt: “Israël wordt omringd door vijanden die regelmatig aanvallen. Gebruik van bepaalde toepassingen uitstellen kan voor Israëli’s het verschil maken tussen leven en dood. Die realiteit heeft het Israëlische militaire establishment begiftigd met de wendbaarheid waar de Verenigde Staten zijn voordeel mee kan doen in de confrontatie met de toenemende bedreiging van China.”
Recente ontwikkelingen baren de VS echter wel opnieuw zorgen. Saoedi-Arabië, al sinds de jaren 1930 een trouwe bondgenoot, wil tegenwoordig op verschillende paarden wedden en speelt de grootmachten tegen elkaar uit. In 2022, nadat Rusland Oekraïne was binnengevallen, besliste Saoedi-Arabië om de olieproductie te beperken zodat de olieprijzen op de wereldmarkt stegen. Dat was eigenlijk een cadeau voor Rusland, dat dankzij zijn olie-export de oorlog kan financieren.
De grootste verrassing kwam echter enkele maanden later, in maart 2023, toen Saoedi-Arabië en Iran een akkoord bekendmaakten dat ze met de hulp van China gesloten hadden. Ze zouden opnieuw diplomatieke relaties aanknopen en wilden de strijdbijl begraven. Als klap op de vuurpijl werd in augustus bekendgemaakt dat Saoedi-Arabië vanaf 2024 deel zou uitmaken van de BRICS+, het samenwerkingsverband van Brazilië, Rusland, India, China en Zuid-Afrika dat nu wordt uitgebreid met vijf andere landen, allemaal uit de regio: naast Saoedi-Arabië zijn dat Egypte, Ethiopië, Iran en de Verenigde Arabische Emiraten.
Zelfs landen als Saoedi-Arabië willen dus af van de exclusieve relaties met het Westen. Daarbij laten ze de taboes vallen en zien ze er geen graten in om ook zaken te doen met de vijanden van de VS zoals Rusland, China en Iran.
Ondertussen blijft het speciale bondgenootschap tussen de VS en Israël overeind. De constante blijft dat Israël niet kan overleven zonder de financiële en politieke steun uit Washington en dat de VS hun lokale steunpilaar nodig hebben om hun belangen te verdedigen in de regio. Dat laatste is meer dan ooit het geval nu andere bondgenoten in de regio zich onafhankelijker beginnen op te stellen. Nu de wereldverhoudingen weer gaan schuiven, grijpen de VS terug naar de zekerheid die de band met het koloniale Israël kan bieden. Vandaar dus dat Netanyahu nu kan rekenen op de niet aflatende steun uit Washington.

De wet van de sterkste
De afgelopen tachtig jaar werden landsgrenzen bewaakt door internationale afspraken en conventies, meestal in de schoot van internationale organisaties zoals de Verenigde Naties en de Wereldhandelsorganisatie (WTO). Dat zorgde voor een stabiele wereldorde, maar die komt nu met president Trump ernstig in gevaar. De manier waarop landen die grenzen vormgeven, beïnvloedt immers sterk de wereld waarin we leven. Kunnen mensen zich vrij bewegen? Respecteren landen elkaars territorium? Is internationale handel mogelijk?
Wellicht de belangrijkste regel is artikel 2.4 van het Handvest van de Verenigde Naties dat staten ertoe verbindt geen geweld te gebruiken tegenover elkaars grondgebied en daar ook niet mee te dreigen. Die kwam er na de Tweede Wereldoorlog, de grootste slachting uit de menselijke geschiedenis, waarbij naar schatting meer dan 60 miljoen doden vielen. De regel werd zeker niet altijd gerespecteerd, maar hij werkt wel ontradend. In de tachtig jaar voor 1945 waren er meer interstatelijke conflicten dan in de tachtig jaar erna.
Na de val van de Berlijnse Muur in 1990 en de inval van Irak in Koeweit, kreeg die regel hernieuwde kracht toen president Bush een nieuwe wereldorde uitriep waarin de regels van het VN-Handvest voortaan strikt geëerbiedigd zouden worden. Maar de VS zondigden als eerste tegen die belofte door in 2003 Irak binnen te vallen.
Rusland volgde in 2008 met een militaire operatie in Georgië en in 2014 met de inval in Oekraïne. De grootschalige invasie van Oekraïne in 2022 was wellicht de meest flagrante overtreding van de VN-regel en van het respect voor de staatsgrenzen. De VS, de EU en vele anderen bekritiseerden de Russische inval fel, maar sinds de terugkeer van Trump in het Witte Huis bestaat er veel meer begrip voor Rusland. Bovendien dreigt Trump nu zelf met geweld tegenover Panama of Groenland.
President Trump suggereert eigenlijk dat grootmachten als de VS, Rusland of China hun invloedzone eenzijdig mogen uitbreiden en daarbij geweld mogen gebruiken tegenover andere staten. Dat schept alweer een nieuwe wereldorde gebaseerd op het recht van de sterkste.
Ook Israël geeft nu aan dat het klaar is voor nieuwe gebiedsverovering in Palestina en Syrië. Met Amerikaanse steun.

Maar nu: staat de regering op springen?
De oppositie in Israël diende een motie in om het parlement te laten ontbinden. De ultraorthodoxe partijen in de coalitie van premier Benjamin Netanyahu dreigen daarmee in te stemmen. Dat zou betekenen dat er genoeg steun is en dat er nieuwe verkiezingen moeten komen.
Netanyahu ligt overhoop met de ultraorthodoxe partijen door een wetsvoorstel waardoor meer ultraorthodoxe mannen zouden moeten dienen in het leger. De dienstplicht geldt niet voor deze groep. De streng religieuze partijen zien militaire dienst, waar mannen en vrouwen door elkaar werken, als onverenigbaar met hun geloof.
Het IDF, de Israel Defense Force, speelt een grote rol in het leven van alle burgers. Met ongeveer 180.000 beroepssoldaten geeft het werk aan 4,4% van de beroepsbevolking. Bovendien moet elke Israëlische jongere van joodse oorsprong van 18 jaar een dienstplicht vervullen van 32 maanden voor jongens en 24 maanden voor meisjes. Na de verplichte legerdienst worden ze ingedeeld bij de reservisten. Tot hun veertigste verjaardag kunnen ze nog opgeroepen worden wanneer dat nodig is. Na 7 oktober werden meer dan 360.000 reservisten opgeroepen, meer dan 8% van de beroepsbevolking.
De extreemrechtse Israëlische minister van Financiën, Bezalel Smotrich, reageerde direct op het nieuws en zei dat de regering laten vallen in oorlogstijd een "existentieel" gevaar vormt voor het voortbestaan van Israël.
Het parlement wordt pas ontbonden als de motie vier keer wordt aangenomen. Waarnemers houden er rekening mee dat de ultraorthodoxe partijen in eerste instantie zullen instemmen met de motie om de druk op Netanyahu te verhogen, maar dat ze later hun steun weer zullen intrekken. Als het voorstel definitief wordt aangenomen, moeten er binnen negentig dagen verkiezingen komen.

Van kwaad tot erger: Israël valt Iran aan!
Op 12 juni viel Israël verschillende Iraanse nucleaire doelwitten aan. Die zijn zogezegd gelinkt aan het omstreden kernwapenprogramma van het land. Israël ziet het Iraanse wapenprogramma als een directe bedreiging voor zijn voortbestaan, maar wat is daar van aan?
Het grote doelwit was de Natanz-faciliteit, een nucleaire centrale in het centrum van Iran, ten noorden van Esfahan. In die nucleaire faciliteit wordt uranium verrijkt, waarbij het natuurlijke uranium aangepast wordt zodat het bruikbaarder wordt voor bepaalde toepassingen, zoals kernenergie of (in een verder gevorderde vorm) kernwapens. Een deel van het complex ligt diep onder de rotsen of onder een laag beton, beter beschermd dus tegen eventuele bombardementen.
Iran zegt dat het alleen voor kernenergie is, maar omdat het al tot 60 procent verrijkt, maken veel landen zich zorgen dat Iran dichter bij het maken van een kernwapen komt. Volgens schattingen zou Iran slechts op enkele maanden van een functionerend kernwapen zijn. Bovendien zou het land al beschikken over voldoende ballistische raketten -die kernkoppen kunnen dragen. Daarmee zou het zelfs het verst gelegen punt van Israël kunnen treffen. Genoeg redenen volgens Israël om nu een grootschalige operatie op poten te zetten.
Bij de aanval werden ook andere militaire doelen geviseerd. Er werden, zoals zo vaak, niet-militaire doelen, zoals een aantal woonwijken in Teheran, getroffen, met verschillende doden tot gevolg. Verder werden het hoofd van de Revolutionaire Garde, Hossein Salami, en de stafchef van de strijdkrachten, Mohammad Bagheri, gedood.
Het voorlopige antwoord van Iran liet niet lang op zich wachten: in de dagen erna werden zeker 100 drones en vele ballistische raketten afgevuurd op Israël, maar een deel daarvan werd onderschept.
President Trump was op de hoogte van Israëlische aanval op Iran: “Klaar om onszelf en Israël te verdedigen”, zei hij. Bij monde van de minister van Buitenlandse Zaken en Nationaal Veiligheidsadviseur Marco Rubio laat hij wel weten niet betrokken te zijn geweest bij de aanval. Iran kreeg wel de waarschuwing om “geen Amerikaanse belangen te viseren”.
De president benadrukte verder dat Iran geen kernwapen mag verwerven en liet verstaan opnieuw te willen onderhandelen met Teheran. Alleszins was het Amerikaanse Centrale Commando (CENTCOM) in verhoogde staat van paraatheid. Als Iran terugslaat, is de VS klaar om zowel zichzelf als Israël te verdedigen, klonk het.

De vraag is nu: hoe moet het verder? De vrees is dat dit conflict opnieuw kan escaleren tot een regionale oorlog. Iran kondigde alvast aan dat het de Israëlische aanval zal wreken. Bovendien is het twijfelachtig of Israël het nucleaire programma van Iran wel kan vernietigen. De kans bestaat dat het tegenovergesteld effect wordt bereikt: zo werd na een eerdere aanval van Israël op een nucleaire centrale, nu 15 jaar geleden, het bestaande nucleaire programma net in een hogere versnelling geschakeld.
Hoe dan ook, voor de Verenigde Staten is de hele situatie een streep door de rekening. Volgens buitenlandminister Marco Rubio was de VS niet betrokken bij de Israëlische aanval. President Trump zou liever een deal sluiten met Iran, zodat hij kan focussen op de oorlog in Oekraïne en de handelsoorlog met China, maar dat is duidelijk niet het plan van Israël: daar wil men blijkbaar de oorlog in Gaza voortzetten en geen nucleaire deal met Iran sluiten.
President Poetin veroordeelde alvast de aanvallen en drukte premier Netanyahu op het hart dat "vragen over Irans kernprogramma alleen kunnen worden opgelost via diplomatie". De Franse president Emmanuel Macron verkondigde dan weer dat zijn land Israël zou helpen verdedigen mocht het tot een Iraanse aanval komen. In één adem voegde hij er wel aan toe dat Frankrijk niet zou deelnemen aan mogelijke Israëlische offensieven tegen Iran.
In ieder geval vormt deze grootschalige aanval de jongste escalatie in een bijna 50 jaar durend conflict.

(1979) De pro-westerse Iraanse leider sjah Mohammed Reza, een bondgenoot van Israël, wordt afgezet tijdens de Islamitische Revolutie en een sjiitisch theocratisch regime komt aan de macht. Oppositie tegen Israël wordt een ideologisch speerpunt van het nieuwe regime.
(1982) Tijdens de Israëlische invasie van Libanon helpen de Iraanse Revolutionaire Garde en lokale sjiieten bij de oprichting van Hezbollah, dat later Israëls gevaarlijkste vijand aan de noordgrens wordt.
(1983) Het door Iran gesteunde Hezbollah gebruikt zelfmoordaanslagen om westerse en Israëlische troepen uit Libanon te verdrijven. In november wordt het Israëlische militaire hoofdkwartier daar met een autobom aangevallen. Israël trekt zich later grotendeels terug.
(1992-1994) Argentinië en Israël beschuldigen Iran en Hezbollah van bomaanslagen op de Israëlische ambassade (1992) en een Joods centrum (1994) in Buenos Aires, waarbij tientallen doden vallen. Iran en Hezbollah ontkennen.
(2002) De onthulling van een geheim Iraans uraniumverrijkingsprogramma wekt internationale bezorgdheid over mogelijke nucleaire ambities. Israël pleit voor harde actie.
(2006) Israël voert een maandenlange oorlog tegen Hezbollah in Libanon, maar slaagt er niet in om de beweging te verslaan. Het conflict eindigt in een patstelling.
(2009) De Iraanse leider ayatollah Ali Khamenei noemt Israël “een gevaarlijke en dodelijke kanker”.
(2010) Het Stuxnet-computervirus, vermoedelijk ontwikkeld door de VS en Israël, saboteert een uraniumverrijkingsinstallatie in Natanz. Het is de eerste bekende cyberaanval op industriële systemen.
(2012) De Iraanse nucleaire wetenschapper Mostafa Ahmadi-Roshan wordt in Teheran gedood met een autobom. Israël wordt door lokale autoriteiten verantwoordelijk gehouden.
(2018) Premier Netanyahu verwelkomt het besluit van president Trump om zich terug te trekken uit het nucleaire akkoord met Iran. Israël voert aanvallen uit op Iraanse militaire infrastructuur in Syrië.
(2020) Israël juicht de Amerikaanse droneaanval toe waarbij generaal Qassem Soleimani wordt gedood. Iran reageert met raketaanvallen op Amerikaanse bases in Irak. Zo’n 100 Amerikaanse militairen raken gewond.
(2021) Iran beschuldigt Israël van de moord op Mohsen Fakhrizadeh, die gezien wordt als het brein achter het Iraanse nucleaire wapenprogramma. Iran ontkent zo’n programma te hebben.
(2022) President Joe Biden en Israëlisch premier Yair Lapid ondertekenen een gezamenlijke verklaring om Iran te beletten nucleaire wapens te verkrijgen. Biden stelt zich open voor een eventueel laatste redmiddel: militair optreden.
(april 2024) Een vermoedelijke Israëlische luchtaanval op het Iraanse consulaat in Damascus doodt zeven officieren van de Revolutionnaire Garde. Iran reageert met een ongekende aanval met drones en raketten op Israëlisch grondgebied. Israël slaat op 19 april terug op Iraans grondgebied.
(oktober 2024) Iran vuurt meer dan 180 raketten op Israël af, naar eigen zeggen als vergelding voor de dood van Hezbollah-leider Hassan Nasrallah en Hamas-chef Ismail Haniyeh. Israël slaat later die maand terug met aanvallen op Iraanse militaire doelen.
(juni 2025) Israël voert nieuwe luchtaanvallen uit op Iraanse nucleaire infrastructuur en nucleaire wetenschappers, onder de codenaam ‘Rising Lion’.

Waren de bombardementen van Israël op Iraanse nucleaire installaties geoorloofd onder het internationaal recht? Nee, zegt Dimitri Van Den Meerssche ten stelligste. Hij is docent internationaal recht in Londen en noemt wat er gebeurde zelfs "absurd". Er is immers een duidelijk verbod van geweld tegen de territoriale integriteit van een staat.
Israël zegt gebruik te maken van het preventieve recht op zelfverdediging, maar deze hele situatie is in feite gewoon een vorm van illegale agressie plus een schending van het VN-handvest. Een eventuele aanval vanuit Iran was zeker niet imminent: er waren nog onderhandelingen bezig en overigens heeft Iran nog niet de capaciteit om een aanval uit te voeren.
En de reactie van Iran dan? Wel, ook hier is het internationaal recht heel duidelijk: als je het slachtoffer wordt van een gewapende aanval, heb je het recht om jezelf te verdedigen. Die reactie moet ook proportioneel zijn. En je moet je aan de regels van het humanitair recht houden, dat wil zeggen geen dichtbevolkte centra bombarderen. Alvast deze keer heeft Iran wel degelijk volgens het boekje gehandeld: zo werd de VN-Veiligheidsraad onmiddellijk ingelicht over de gewapende aanval en over het recht op zelfverdediging, én werd aan de raad gevraagd om samen te komen om zich te beraden.
Israël redeneert duidelijk zoals Rusland in de oorlog met Oekraïne, namelijk vanuit de gedachte dat de vijand in de toekomst een fundamentele bedreiging vormt.

Weinig landen hebben zo'n geavanceerde luchtverdediging als Israël. Toch lukt het Iran de afgelopen dagen raketschild Iron Dome te ontregelen. Hoe kan dat?
Wel, ze hebben een tactiek die ze afkeken van de Rusland-Oekraïne-oorlog, vertellen defensie-experts. Namelijk: het systeem overbelasten met drones. Voordat Iran raketten afvuurt, stuurt het land een peloton drones de lucht in. De Israëlische Iron Dome heeft dan de handen vol aan het volgen van die -relatief ongevaarlijke- objecten. Vervolgens komen de raketten, ongeveer dertig tot zestig tegelijk en die worden dan veel minder snel opgepikt.
Het systeem van Israël is dan wel hightech, maar zeker niet waterdicht. De Iron Dome is ontwikkeld samen met Amerika en kostte ruim een miljard. Het vormt sinds 2011 samen met andere luchtverdedigingssystemen een soort onzichtbare koepel die volgens het Israëlische leger zo'n 90 procent van de binnenkomende projectielen onderschept.

Maart 2026: het conflict met Iran verergert!
Zaterdagochtend 28 februari kwamen de eerste berichten binnen over Israëlische en Amerikaanse aanvallen op Iran. Die waren gericht op onder meer het ministerie van Inlichtingen, het ministerie van Defensie, het hoofdkwartier van de Iraanse atoomorganisatie en het complex van opperste leider Ali Khamenei. Ook in steden als Qom, Isfahan, Kermanshah en Karaj zouden doelwitten zijn geraakt. In het westen van het land werden ontploffingen gehoord in Khorramabad, en ook in Tabriz in het noordwesten.
Zaterdagavond raakte dan bekend dat bij de aanval ook de religieuze leider en opperbevelhebber ayatollah Ali Khamenei gedood werd. Daarnaast kwamen ook verschillende belangrijke militairen om het leven.
Volgens het semi-officiële persagentschap ISNA zijn duizenden leden van de Islamitische Revolutionaire Garde gedood of gewond geraakt bij aanvallen op militaire centra. Bij een aanval op een school zouden ook meer dan 100 meisjes zijn omgekomen, maar al die informatie was moeilijk te verifiëren.
In Israël zouden enkele tientallen doden zijn gevallen na tegenaanvallen van Iran. En ook in andere golfstaten zouden slachtoffers gevallen zijn.
De Iraanse tegenreactie heeft niet lang op zich laten wachten. Zaterdagochtend lanceerde het Iraanse leger al meteen raketten richting Israël en verschillende Golfstaten. Er werden ook verschillende raketten gestuurd richting de Amerikaanse luchtmachtbasis Al-Udeid in Qatar, Al-Salem in Koeweit, Al-Dhafra in de Verenigde Arabische Emiraten en een Amerikaanse basis in Bahrein.
De Amerikaanse president Donald Trump heeft in een video bevestigd dat de Verenigde Staten zijn begonnen met "grote gevechtsoperaties" in Iran. In een scherpe en uitgesproken toespraak stelde hij dat de militaire actie gericht is op het uitschakelen van bedreigingen vanuit het Iraanse regime en het beschermen van het Amerikaanse volk.
Volgens Trump probeert Iran zijn nucleaire programma opnieuw op te bouwen en ontwikkelt het langeafstandsraketten die niet alleen de VS, maar ook andere landen bedreigen. Hij herhaalde nadrukkelijk dat Iran "nooit" over een kernwapen mag beschikken en dat Washington er alles aan zal doen om dat te voorkomen.
In een directe boodschap aan de Islamitische Revolutionaire Garde riep Trump op de wapens neer te leggen. Wie zich overgeeft, zal "eerlijk behandeld worden met volledige immuniteit", zei hij. Wie dat niet doet, zal volgens hem “een zekere dood" tegemoetgaan.

Laat mensenrechtenverdediger Ayman Bani Owda vrij!
Ayman Bani Owda, vader van vier kinderen, ook gekend als Ayman Ghrayeb, is een Palestijnse mensenrechtenverdediger en sociaal werker uit de bezette Westelijke Jordaanoever. Hij werd op 17 november 2025 arbitrair aangehouden door Israëlische troepen.
De militaire rechtbank bevestigde op 14 december 2025 een bevel tot administratieve hechtenis van zes maanden. Ayman Bani Owda wordt zonder aanklachten of proces vastgehouden in een Israëlische gevangenis net buiten het bezette gebied.
De Israëlische regering moet hem onmiddellijk en onvoorwaardelijk vrijlaten. Hij wordt immers vastgehouden omwille van zijn mensenrechtenwerk.
Sinds 2007 wijdt hij zijn leven aan mensenrechten en het documenteren van mensenrechtenschendingen in de Jordaanvallei, waar Palestijnse bedoeïenen en herdersgemeenschappen het risico lopen om gedwongen verplaatst te worden als gevolg van geweld door het Israëlisch leger en door de staat gesteunde kolonisten.
Israëls systematische toepassing van administratieve detentie schendt de internationale mensenrechten. Het gebruik ervan komt neer op willekeurige detentie en kan, indien langdurig of herhaaldelijk toegepast, neerkomen op wrede, onmenselijke en vernederende behandeling of bestraffing. Israëls willekeurige, grootschalige en discriminerende toepassing van administratieve detentie vormt een onmenselijke daad die wordt gepleegd om het systeem van apartheid tegen de Palestijnen in stand te houden.

Hussam Abu Safiya
Op 27 december 2024 arresteerde het Israëlische leger de Palestijnse kinderarts en ziekenhuisdirecteur Hussam Abu Safiya in Noord-Gaza. Sindsdien wordt hij zonder aanklacht of proces vastgehouden en sinds 3 juni zit hij in eenzame opsluiting -in strijd met de Nelson Mandelaregels, de officiële VN-richtlijnen (2015) voor de behandeling van gevangenen, met als kernpunten menswaardige behandeling, verbod op marteling en betere medische zorg.
Het gaat niet goed met zijn gezondheid: hij wordt aan foltering onderworpen en er zijn berichten dat hij in acuut levensgevaar verkeert. Hij krijgt geen adequate medische verzorging.
De Israëlische autoriteiten moeten dr. Abu Safiya onmiddellijk vrijlaten. In afwachting van zijn vrijlating moeten ze ervoor zorgen dat hij niet verder gefolterd wordt of op andere manieren wordt mishandeld. Hij moet ook de medische zorg krijgen die hij nodig heeft.
Dr Hussam Abu Safiya wordt ondertussen al meer dan 18 maanden vastgehouden in een Israëlische gevangenis, maar is in al die tijd niet aangeklaagd of voor een rechter verschenen. Zijn advocaat kon hem begin juli bezoeken en vertelde dat het niet goed ging met hem. Hij vertoonde sporen van foltering en was nauwelijks herkenbaar.
In het Kamal Adwan Ziekenhuis in Gaza, waar hij directeur was, werden een tijdlang mensen behandeld die gewond waren geraakt bij aanvallen van het Israëlische leger of die leden aan honger. Voor veel mensen was het de enige plek waar ze nog medische zorg konden krijgen. Op 27 december 2024 vielen Israëlische soldaten het ziekenhuis binnen en arresteerden dr. Abu Safiya en verschillenden van zijn collega’s. Door die inval is het ziekenhuis niet meer operationeel.
Ziekenhuizen aanvallen en medisch personeel arresteren is een wederkerend patroon in de genocide die Israël pleegt tegen de Palestijnen in Gaza.
In de maanden daarna zat hij in diverse Israëlische gevangenissen. In september 2026 zit hij nog altijd zonder aanklacht en proces gevangen en verkeert hij in levensbedreigende omstandigheden. Na een eerder bezoek van zijn advocaat werd hij geslagen en in compleet isolement geplaatst.

Onze schrijfactie voor november: laat de inwoners van Zanuta terugkeren naar hun dorp!
De inwoners van het dorp Zanuta werden door Israëlische kolonisten met geweld gedwongen hun woonplaats te verlaten. WIE? De 250 inwoners van de Palestijnse gemeenschap Zanuta in de bezette Westelijke Jordaanoever. WAT IS ER AAN DE HAND? De inwoners van het dorp Zanuta werden door Israëlische kolonisten met geweld gedwongen hun woonplaats te verlaten. De Israëlische politie en het leger hebben herhaaldelijk en doelbewust nagelaten de veilige terugkeer van de inwoners mogelijk te maken of hen tegen het geweld van kolonisten te beschermen. Daarmee schenden zij zowel hun verplichtingen onder het internationaal recht als twee uitspraken van het Israëlisch Hooggerechtshof. WAT WIL AMNESTY? De Israëlische autoriteiten moeten er voor zorgen dat de Palestijnse inwoners van Zanuta snel en veilig naar hun gemeenschap kunnen terugkeren, hen beschermen tegen verder geweld van kolonisten en ervoor zorgen dat ze hun woningen en gemeenschapsvoorzieningen opnieuw kunnen opbouwen. Daarnaast moeten de autoriteiten de illegale buitenposten van kolonisten die op het grondgebied van Zanuta zijn opgericht zo snel mogelijk verwijderen. ACHTERGROND GEDWONGEN UITHUISZETTING Zanuta is een van de 121 voornamelijk bedoeïenen- en Palestijnse herdersgemeenschappen in de bezette Westelijke Jordaanoever waarvan de inwoners tussen januari 2023 en juli 2026 hun woonplaats geheel of gedeeltelijk hebben moeten verlaten als gevolg van geweld door kolonisten en toegangsbeperkingen. Voorheen woonden in Zanuta ongeveer 250 Palestijnen, onder wie zo’n 100 kinderen. Hun gemeenschap leefde er al sinds de 19de eeuw en voorzag in haar levensonderhoud met schapenhouderij, zuivelproductie en landbouw. Die unieke manier van leven, die volledig afhankelijk is van het land, wordt al tientallen jaren bedreigd door een gebrek aan veiligheid en stabiliteit als gevolg van Israëls apartheidsstelsel en door de staat gesteund geweld van kolonisten.

Stuur een brief naar:
DF Chief of General Staff
Lieutenant General Eyal Zamir
Yitzhak Rabin Military Base
HaKirya, 27 Kaplan Street
Tel Aviv 6473424
Israel

email: cogat.pnz@gmail.com E: cogat.pnz@gmail.com Ambassade van Israël Minister Hadas Klein Dolev E: info@brussels.mfa.gov.il

email: Pazar@idf.il

Ook naar de ambassade van Israël kun je een brief sturen:
Idit Rosenzweig-Abu Idit, ambassadeur
Sterrewachtlaan 40
1180 Ukkel

email: info@brussels.mfa.gov.il

(Boom, ... August 2026)

Dear Major General Itai Ofir,

Dr. Hussam Abu Safiya has been held in solitary confinement since 3 June, exceeding the 15 consecutive days permitted under the Nelson Mandela Rules. Authorities are also denying him appropriate care for his health conditions.

Therefore, dear Major General, I would like to ask you to release this man immediately and unconditionally. Pending his release he should be protected from all forms of torture and other ill-treatment, including prolonged solitary confinement. Please see to it that he gets the medical care he may need.

As a matter of fact all Palestinians arbitrarily detained by your country should be released.

Yours sincerely,

(Naam, adres en handtekening)

M. de Generaal-majoor,

Dr. Hussam Abu Safiya zit al sinds 3 juni in eenzame opsluiting en daarmee is een duur van 15 opeenvolgende dagen, zoals voorgeschreven door de Nelson Mandelaregels, overschreden. De autoriteiten weigeren hem tevens de juiste medische zorgen voor zijn gezondheidstoestand.

Daarom, Mijnheer de Generaal-majoor, wil ik u verzoeken hem onmiddellijk en onvoorwaardelijk weer vrij te laten. In afwachting van zijn vrijlating dient hij gevrijwaard te worden van welke vorm dan ook van foltering of mishandeling, waaronder eenzame opsluiting voor langere tijd. Gelieve er tevens voor te zorgen dat hij de nodige medische zorgen krijgt.

In feite zouden alle Palestijnen die zonder geldige reden worden opgesloten in uw land, weer vrijgelaten moeten worden.

Hoogachtend,