|
|
N E D E R L A N D |
|
|
Nederland is een land dat deel uitmaakt van het Koninkrijk der Nederlanden. Het wordt in het westen en noorden begrensd door de Noordzee, langs de oostgrens door Duitsland en in het zuiden door België. De Caribische eilanden Bonaire, Sint Eustatius en Saba zijn bijzondere Nederlandse gemeenten: zie verder.
Ruim 18% van het oppervlak bestaat uit water en een groot deel van het land bevindt zich onder zeeniveau. Bescherming tegen het water gebeurt door middel van een systeem van dijken en waterwerken. Door landwinning zijn polders gecreëerd.
In het noorden wordt een duinenrij gevormd door de Waddeneilanden, een serie barrière-eilanden waarachter zich de ondiepe Waddenzee bevindt. Middenin het land ligt het IJsselmeer, de voormalige Zuiderzee, een grote binnenzee die sinds de voltooiing van de Afsluitdijk in 1932 van de Waddenzee is afgesloten en sindsdien zoetwater bevat. Andere zee-armen en estuaria zijn de Dollard en de Lauwers in het noorden en het Hollandsch Diep, het Haringvliet, het Grevelingenmeer en de Ooster- en Westerschelde in het zuidwesten.
De kust ondervindt een dubbeldaags getij waarvan de amplitude langs de kust varieert tussen 1,5 en 2 meter. De wind kan hier een sterke invloed op hebben. Door een gunstige zeewatertemperatuur van 3 °C in de winter en 16 °C in de zomer zijn vooral de Waddenzee en de Oosterschelde belangrijk als kraamkamer van onder meer schol, tong en mosselen.
Nederland heeft een gematigd zeeklimaat met milde winters en koele zomers. Het klimaat wordt beïnvloed door de Noordzee die het gehele jaar de temperatuur matigt, waarbij zowel de dagelijkse als jaarlijkse temperatuursschommelingen toenemen naar het oosten toe. Hoewel er de laatste decennia een stijging van de gemiddelde temperatuur is waar te nemen, is door de grote natuurlijke temperatuursfluctuaties nog niet met zekerheid te zeggen of dit het gevolg is van een versterkt broeikaseffect en rechtstreeks samenhangt met de wereldwijde opwarming.
Ondanks het imago van regenland, regent het gemiddeld slechts 8% van de tijd. Het natst zijn de Veluwe, Drenthe en Zuid-Limburg, het droogst het centrale deel van Limburg.
De flora en fauna van Nederland zijn relatief goed onderzocht. Er is een lange traditie van floristisch en faunistisch onderzoek, dat tegenwoordig uitgevoerd wordt door organisaties als SOVON, FLORON en De Vlinderstichting. Sommige verenigingen voor natuurstudie zijn al meer dan honderd jaar actief, zoals de Nederlandse Entomologische Vereniging, de Vogelbescherming Nederland, de Koninklijke Nederlandse Natuurhistorische Vereniging en de Nederlandse Mycologische Vereniging. Het is bekend dat Nederland relatief soortenarm is, deels als gevolg van de IJstijden en deels vanwege de eenvormige geografie. Van de hogere plantensoorten komt de helft uitsluitend voor in twee uitzonderlijke gebieden: Zuid-Limburg en Oostvoorne (Zuid-Hollandse gemeente).
Menselijk ingrijpen, zowel direct (kap van bossen, ontginningen, wegenaanleg, enz.) als indirect (overbemesting) heeft grote invloed op het huidige landschap, de flora en de fauna. Veel dier- en plantensoorten dreigen te verdwijnen. Om dit te voorkomen zijn zogenaamde rode lijsten gemaakt waarop de meest bedreigde soorten staan. Sommige soorten passen zich juist aan aan de menselijke cultuur, zoals de merel en de koolmees.
Politiek
De hoofdstad van Nederland is Amsterdam, de regeringszetel is Den Haag.
Nederland werd onafhankelijk tijdens de Tachtigjarige Oorlog (1568-1648), waarin de gezamenlijke Noordelijke en Zuidelijke Nederlanden tegen de Spaanse overheersing in opstand kwamen. In 1579 vormden de Noordelijke Nederlanden de Unie van Utrecht, waarmee een nieuwe politieke entiteit ontstond. Met de Acte van Verlatinghe van 1581 werd door de gewesten van die unie de onafhankelijkheid van de Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden uitgeroepen. Vanaf de Franse tijd (1795-1813) ontwikkelde Nederland zich tot een natiestaat, aanvankelijk als het Verenigd Koninkrijk der Nederlanden in 1815, dat door de Belgische Revolutie in 1830 echter alweer uiteenviel.
Tegenwoordig is Nederland een van de meest ontwikkelde landen als 's werelds zevende economie naar bbp per hoofd van de bevolking (2009). Het bezet de vierde plaats in de index van de menselijke ontwikkeling (2013). De Nederlandse economie steunt vooral op een zeer hoog ontwikkelde land- en tuinbouwsector, de dienstensector en de internationale handel, met name op de doorvoer van goederen naar Duitsland.
Nederland is sinds 1848 een parlementaire democratie onder een constitutionele monarchie, een staatsvorm waarbij de macht gedeeld wordt door de koning(in), de ministers en het parlement. Nederland was medeoprichter van onder meer de Europese Unie, de G-10, de NAVO, de Wereldhandelsorganisatie en de OESO. Met België en Luxemburg vormt het de Benelux.
Den Haag speelt een belangrijke internationale rol op juridisch gebied, als locatie voor vier internationale tribunalen en Europol.
15 maart 2017: Rutte stopt Wilders!
De Nederlander leek boos, maar uiteindelijk stemde hij nuchter. Premier Rutte won de verkiezingen met ruime voorsprong. Geert Wilders won zetels bij, maar veel minder dan verwacht.
De Nederlandse premier Mark Rutte kan opnieuw aan de slag om een kabinet te vormen. Zijn VVD kwam volgens de voorlopige prognose met 33 zetels als grootste partij uit de verkiezingen. De PVV van Geert Wilders was tot ongeveer 4 uur 's nachts in een nek-aan-nekrace met de CDA en D66 verwikkeld geweest om de tweede plek en behaalde uiteindelijk nipt 20 zetels. CDA en D66 blijven elk op 19 zetels steken. De socialisten van PvdA krijgen de zwaarste klappen in de Nederlandse parlementaire geschiedenis en zakken van 38 naar 9 zetels, een historisch dieptepunt. GroenLinks steeg onder de leiding van de jonge Jesse Klaver van 4 naar 14 zetels en boekte zo een historische overwinning.
Momenteel ziet het ernaar uit dat er minstens vier partijen nodig zijn om een coalitie te vormen. Het zou dan meteen voor het eerst in 40 jaar zijn dat de Nederlandse regering zoveel partijen telt.
De PVV van Geert Wilders kreeg minder stemmen dan verwacht, maar won desondanks toch vijf zetels en eindigde dus voorlopig op 20. Wilders reageerde positief op de verkiezingsuitslag. Het waren niet de dertig zetels waarop hij had gehoopt, maar toch. Hij was tevreden dat na een paar verloren verkiezingen zijn Partij voor de Vrijheid "eindelijk weer had gewonnen". Ook liet hij weten beschikbaar te zijn voor een kabinet en anders "keihard oppositie" te zullen voeren.
Volgens velen was de verkiezingsuitslag een belangrijk signaal dat het populisme was afgestopt. Na brexit, na Trump keek men nu naar Europa.
Ook de Partij voor de Dieren deed goede zaken en groeide van twee naar vijf zetels, 50PLUS verdubbelde van twee naar vier. De SGP bleef gelijk op drie zetels. Nieuwkomer DENK veroverde drie zetels en Forum voor Democratie kwam uit het niets op twee.
Het beeld dat uiteindelijk overbleef na het tellen van 93,3 procent van de stemmen was een versplinterd politiek landschap. Rutte gaf direct aan CDA en D66 als natuurlijke partners te zien. Hij had met deze cijfers echter een vierde partij nodig om tot een meerderheid te komen. Het zou zeker een lange formatie worden.
Groen weg in eigen land?
Iemand vertelt: "Afgelopen najaar trok ik voor een lang weekend met mijn familie naar de Weerribben. Onder het motto ‘lekker weg in eigen land’ verbleven we in een vakantiehuisje in Paasloo, verscholen tussen de Overijsselse bossen en weilanden. Door het openbaar vervoer te verkiezen boven de auto begon de vakantie al groen. Toch vroeg ik me af of een verblijf in een huisje daadwerkelijk een duurzame vakantie oplevert. Je zit weliswaar dicht op de natuur, maar er heeft vaak ook natuur moeten wijken. Daarnaast zag ik uitpuilende containers met ongescheiden afval en beschikte het park, net als veel andere bungalowparken, over een zwembad. Bij aankomst in ons huisje stond de verwarming op 24 graden."
Vakantie in eigen land is een stuk mileuvriendelijker dan in het buitenland. Waar je dagelijks ecologische vakantievoetafdruk buiten de landsgrenzen op gemiddeld 62 kilo CO² ligt, blijft de schade in Nederland beperkt tot 27 kilo, blijkt uit berekeningen van de Bredase hogeschool NHTV en NBTC-NIPO Research. Een vakantie naar Zuid- of Midden-Amerika spant de kroon als het gaat om vervuilling: daar heb je als reiziger per dag een voetafdruk van 162 kilogram CO².
In een Nederlands vakantiepark ligt de voetafdruk op 28 kilo CO² per bezoeker, het dubbele van een verblijf op een camping. Luxe accommodaties, sauna’s, subtropische zwembaden, restaurants en het vele schoonmaakwerk zorgen voor veel energie- en waterverbruik en veel afval. Daarbij staan vakantiehuisjes vaak in bos- of duinrijke gebieden. En omdat een verblijf in een bungalowpark op het moment erg populair is, nam het aantal ‘huisjesterreinen’ in Nederland volgens cijfers van het Centraal Bureau voor de Statistiek tussen 2012 en 2015 toe met maar liefst 28 procent. Vooral aan de kunst is er flink bijgebouwd om de groeiende stroom van met name buitenlandse toeristen op te vangen.
Zeeland lijkt het grootste ‘slachtoffer’ van deze opmars. Het aantal bezoekers van een bungalowpark in deze provincie steeg tussen 2012 en 2016 van 3 naar 4,5 miljoen. Op een bevolking van nog geen 400.000 mensen is het niet gek dat zulks af en toe op weerstaand stuit. In 2017 protesteerden duizenden Zeeuwen tegen de komst van 350 vakantiewoningen op kunstmatige eilanden voor de kust van Schouwen-Duiveland. Desondanks kregen de projectontwikkelaars groen licht van de gemeenteraad.
Toen toenmalig minister Schultz van Haegen in 2016 ook nog het bouwverbod voor grote delen van de Nederlandse kust wilde opheffen, was voor verschillende natuurorganisaties de maat vol. Gezamenlijk startten ze de campagne ‘Bescherm de kust'. “Wij zijn niet tegen kusttoerisme, maar een volgebouwde kust zoals in België willen wij niet,” zegt Bjorn van den Boom van Natuurmonumenten, een van de intiatiefnemers. “Het bouwverbod kon blijkbaar ook nog eenvoudig worden omzeild, het werd dus tijd voor hardere afspraken. Er zijn genoeg kustparken die gerenoveerd kunnen worden om de huidige toeristenstroom op te vangen.”
De Campagne had succes: het bouwverbod bleef gehandhaafd. Toch geldt het verbod niet voor projecten die al in de pijpleiding zaten, waardoor er de komende jaren waarschijnlijk toch een paar duizend vakantieaccommodaties (huisjes, hotelkamers, kampeerplekken) gaan bijkomen langs de kust.
Een vergelijkbaar pact sluiten voor de rest van Nederland is niet nodig volgens van den Boom. Volgens hem is er een goede balans tussen vakantieparken en natuur, en is er geen sprake van bouwdrift zoals aan de kust.
Volgens een trendrapport van de Rabobank besteden vakantieparken de laatste jaren steeds meer aandacht aan duurzaamheid, vooral met het terugdringen van energie- en waterverbruik, deels uit milieuoogpunt en deels uit financieel belang. Maar ondanks deze trend beschikken slechts 63 van de meer dan 1500 vakantieparken in Nederland over een Green Key Label. Bungalowparkexploitant Landal Green Parks echter laat zich graag voorstaan op zijn duurzame ambities en heeft 54 vakantieparken in Nederland, alle voorzien van een Green Key Label en voor 100 procent werkend op groene stroom van Greenchoice.
Klimaatneutraal werken is niet eenvoudig: zo is het bijvoorbeeld een hele klus om alle huisjes van het gas af te krijgen.
Nederlandse Antillen
Voor Nederland was met name Curaçao vanaf 1660 handig als hub voor hun mensenhandel vanuit de Ghanese havenstad Elmina.
Na de afschaffing van de slavernij zakte de eilandeconomie ineen en in 1903 werden de eilanden in Nederland ‘de noodlijdende kolonie’ genoemd. Dat veranderde toen olieraffinaderijen van onder andere Shell zich vestigden op Curaçao (1915) en Aruba (1925). De zwarte bevolking profiteerde wederom veel minder direct: door jarenlange achterstelling onder de katholieke kerk bezaten zij niet de scholing en sociale infrastructuur om in aanmerking te komen voor ‘professionele en goedbetaalde banen’. Die gingen voornamelijk naar witte ‘boven- klasse-werkkrachten'.
De Nederlandse Antillen waren van 15 december 1954 tot 10 oktober 2010 een land binnen het Koninkrijk der Nederlanden, aanvankelijk bestaande uit zes eilanden in de Caribische Zee. In 1986 ging Aruba als afzonderlijk land binnen het Koninkrijk verder. In 2010 volgden Curaçao en Sint Maarten. Saba, Sint Eustatius en Bonaire (ook bekend als de BES-eilanden) werden als 'bijzondere gemeenten' opgenomen in het moederland onder de benaming Caribisch Nederland. De Nederlandse Antillen bestaan dus niet langer als staatkundige eenheid.
De benaming Nederlandse Antillen wordt nog gebruikt als verzamelnaam voor alle eilanden in de Caribische Zee die tot het Koninkrijk der Nederlanden behoren, ongeacht de uiteenlopende statuten, te vergelijken met de Nederlandse Waddeneilanden die ook geen politieke eenheid vormen.
De totale landoppervlakte van de Nederlandse Antillen is 980 km². Van 1986 tot 2010, toen Aruba er niet meer bijgerekend werd, bedroeg de oppervlakte 800 km². De hoofdstad was Willemstad op het eiland Curaçao, verreweg de grootste stad van de Nederlandse Antillen.
Water
Zelfs Nederland houdt zich niet aan het universele recht op water: bij wanbetaling mogen drinkwaterbedrijven huishoudens afsluiten.
Henny van der Most (60) is hulpverlener bij een Haagse koepelorganisatie voor armoedebestrijding. Ze kent heel wat Nederlandse gezinnen bij wie dagenlang (en soms zelfs verschillende maanden) thuis geen drinkwater uit de kraan kwam. De reden? Ze hadden te lang hun drinkwaterrekening niet betaald. Maar volgens de Nederlandse wet mag een drinkwaterbedrijf niet zomaar de toevoer tot je huis afsluiten.
Volgens een onderzoek sloten Nederlandse drinkwaterbedrijven in 2016 tot 7600 keer bij huishoudens het drinkwater af. Er zijn bovendien geen precieze cijfers over het type huishoudens dat wordt afgesloten, noch naar hoelang mensen afgesloten blijven. Sinds corona beloofden drinkwaterbedrijven om niemand af te sluiten. Niettemin moesten heel wat mensen het stellen zonder drinkwater. Dat waren vaak alleenstaande mensen, zonder kinderen, die héél geïsoleerd leven. Die mensen konden zich niet fatsoenlijk wassen, kregen allerlei gezondheidsproblemen. Stel je eens voor dat je net ongesteld bent geworden en in een buurthuis moet douchen. Water is een levensbehoefte, een mensenrecht, dat zou nooit afgepakt moeten worden!
Iedereen heeft dus recht op toegang tot drinkwater en dat water moet bovendien schoon, veilig, betaalbaar en toegankelijk zijn. Het recht op water is overigens een relatief 'jong' recht: pas sinds 2002 spreken de Verenigde Naties van een universeel recht op toegang tot water. Rond die periode werden drinkwatervoorzieningen in steeds meer landen geprivatiseerd. Maar in de praktijk hebben, volgens cijfers van de Wereldgezondheidsorganisatie WHO, wereldwijd 785 miljoen mensen geen toegang tot drinkwater. En een op de vier mensen (bijna twee miljard) heeft geen toegang tot een goed functionerend drinkwatersysteem. Onder hen zijn er ook mensen die onder de Nederlandse verantwoordelijkheid vallen. Zoals op Sint-Eustatius, samen met Bonaire en Saba sinds 10 oktober 2010 een 'bijzondere gemeente' in Nederland. Sinds '10-10-10' zijn de waterproblemen van die zogenaamde BES-eilanden het probleem van Den Haag. Het Nederlandse Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat (lenW) is er systeem- en eindverantwoordelijke voor de drinkwatervoorziening, maar toch kampen bijvoorbeeld de Statianen voortdurend met grote watertekorten. En hebben ze de indruk dat hun problemen worden genegeerd.
Sinds 2011 legt de St. Eustatius Utility Company (STUCO) ondergrondse leidingen aan op Sint Eustatius. De doelstelling is dat elk huis op het eiland toegang krijgt tot stromend water, maar vooralsnog is dat nog maar het geval voor ongeveer de helft van de pakweg 1800 huishoudens. De meeste mensen die niet op het net zijn aangesloten, halen hun water uit cisternen: waterdichte ruimtes, meestal ondergronds, die als waterreservoir fungeren. De cisternen zijn afhankelijk van regenval, maar die is erg wisselvallig: Sint-Eustatius kampt afwisselend met extreme droogte en hevige stormen, problemen die groter zullen worden naarmate het klimaat verder verandert. Bij grote droogte moeten de eigenaars van zo'n cisterne een watertruck laten komen, maar dat kost al gauw 100 dollar.
Wie wel op het waternet is aangesloten, moet daarvoor diep in de buidel tasten: voor 1000 liter water rekende STUCO in 2021 rond de 6,73 Amerikaanse dollars (5,81 euro) aan. In Nederland betaal je voor dezelfde hoeveelheid water 0,83 euro. Het zijn prijzen die voor veel Statianen niet op te brengen zijn: anders dan in Europees Nederland heeft Den Haag op Sint-Eustatius geen sociaal minimum vastgesteld.
In 2020 werd de Nederlandse Staat voor de rechter gesleept. Stichting Defence for Children Nederland en het Nederlandse Juristen Comité voor de Mensenrechten (NJCM) spanden een rechtszaak aan tegen de staat en twee waterbedrijven, Dunea en Puur Water en Natuur (PWN). Die bedrijven sloten volgens de aanklagers bovenmatig veel mensen van het drinkwater af. De eerste regiezitting was gepland voor 17 februari 2022, in Den Haag.
Voorlopig mag een drinkbedrijf dus tot afsluiting overgaan als mensen hun rekening niet betalen, op een paar voorwaarden na. Het bedrijf moet een schriftelijke waarschuwing geven en persoonlijk contact leggen, zodat een huishouden de kans heeft om schuldhulpverlening in te schakelen en de betalingsachterstand op tijd te verhelpen. Maar dat is heel simplistisch gedacht: het is immers bekend dat mensen in armoede vaak de overheid wantrouwen, bang zijn om post open te maken, zich schamen om hulp te vragen. En in de huidige schuldenindustrie, waar deurwaarders enorme bedragen innen, loopt een schuld heel snel op tot honderden euro's of meer.
”Kwetsbare consumenten” worden wettelijk tegen dit scenario beschermd: hun drinkwater mag niet afgesloten worden. Maar het is nog niet zo gemakkelijk om als kwetsbaar te worden aangemerkt. Een andere arts dan je eigen huisarts moet een verklaring afgeven waarin staat dat het afsluiten van drinkwater ernstige gezondheidsrisico's voor jou zou opleveren, bijvoorbeeld vanwege een aandoening. De mensenrechtenorganisaties hopen daarom via de rechter de politiek te overtuigen kinderen als kwetsbare groep aan te merken. Volgens het internationale Kinderrechtenverdrag moet het belang van kinderen altijd op de eerste plaats staan en mogen zij niet gediscrimineerd worden vanwege de (financiële) status van hun ouders.
In 2018 werd het afsluitbeleid enkel aangescherpt nadat de mensenrechtenorganisaties meermaals hun kritiek op het beleid hadden geuit. Nu mag een huishouden na afsluiting het drinkwaterbedrijf eenmalig om 'bewaarmiddelen' vragen: een jerrycan of een waterzak met 12 liter water per persoon. Deze moet je dagelijks zelf bijvullen. Een heel slechte regeling! 12 liter water is bovendien veel te weining. De wereldgezondheidsorganisatie stelt dat een persoon 50 tot 100 liter water per dag nodig heeft om aan alle basisbehoeften te kunnen voldoen.
Het Nederlandse systeem steekt kil af tegen dat van andere Europese landen, waar drinkwaterafsluitingen namelijke geheel verboden zijn, of anders gelden er lagere drinkwatertarieven. In België moet een afsluiting vooraf door een rechter worden getoetst en in Duitsland neemt de gemeente de schuld op zich als iemand de drinkwaterrekening niet betaalt.
Afhankelijk van in welk land je woont en of je al dan niet tot een gemarginaliseerde groep behoort, kan het heel moeilijk zijn om de weg naar de rechter te vinden. Zo kan in het Europese deel van Nederland onrechtvaardigheid worden beantwoord met snelle juridische stappen. Statianen daarentegen moeten meestal het eiland verlaten om advies te krijgen. De prijs van een retourvlucht naar Sint Maarten (nog geen 100 kilometer verderop) bedraagt ongeveer 250 dollar (216 euro).
In 2020 bood Den Haag Sint Eustatius nog soelaas door water, elektriciteit en communicatie te subsidiëren. Maar zonder de zekerheid van een sociaal minimum hebben de Statianen weinig om op terug te vallen, waardoor watertoegang onzeker wordt. In het eerste kwartaal van 2021 werd een nieuwe tank opgeleverd, waardoor STUCO over meer capaciteit voor wateropslag beschikte. Maar ook dat nam niet weg dat water op Sint-Eustatius nog altijd zeven keer zo duur is als in het Europese deel van Nederland. Nederland behandelt de problemen op de BES-eilanden op een manier die de bewoners koloniaal en belerend vinden. Toen er geld werd gegeven om ondergrondse waterleidingen te installeren, werden Nederlandse deskundigen ingeschakeld, maar zij bleken niet uit de voeten te kunnen met de grote hoogteverschillen op het bergrijke Sint-Eustatius, met lekkages tot gevolg.
Au pairs
Met de druk op de kinderopvangmarkt kiezen steeds meer Nederlandse gezinnen voor een au pair in huis. Maar er gaat ook steeds meer mis. De jonge, meestal Oost-Aziatische vrouwen wordt een 'culturele uitwisseling' beloofd, maar ze krijgen regelmatig te maken met uitbuiting en misbruik. Wie pech heeft, wordt zelfs uitgescholden, gemanipuleerd en krjgt een werkdag van veertien uur. Sommige gastgezinnen beginnen met kleine, te verwachten opdrachten maar gaan hun takenlijstje met de regelmaat van de klok aanvullen zonder veel verdere uitleg. Als een meisje contact opneemt met het bemiddelingsbureau, wordt ze soms doorverwezen naar het gastgezin in kwestie en omgekeerd.
In feite is een au pair, die in Nederland officieel op culturele uitwisseling is, volgens de Immigratie-Naturalistiedienst (IND) geen werknemer maar een lid van de familie, zo adverteren ook de bemiddelingsbureaus.
Nederlandse gezinnen zoeken steeds vaker hun heil bij een buitenlandse au pair. Kwamen er volgens de IND in 2018 nog 1400 au pairs van buiten de EU naar Nederland, in 2020 waren dat er al 1630. De NOS deed een rondgang langs de officiële (door de IND erkende) au-pairbureaus, die inschatten dat het aantal in 2023 nog eens 10 tot 30 procent gestegen was.
De kinderdagverblijven in Nederland zitten namelijk bomvol en zijn duur, vergeleken met andere Europese landen. Bij 92 procent stuiten ouders op een wachtlijst. En wie twee kinderen twee dagen in de week wegbrengt, kan rekenen op een factuur van ruim 2000 euro per maand. Afhankelijk van je inkomend staat daar kinderopvangtoeslag tegenover. Maar waar de overheid vrouwen aan het werk probeert te krijgen in eerder betuttelende campagnes, bestaat er rondom de plannen voor gratis kinderopvang nog veel onduidelijkheid. Niet zo vreemd dus dat ouders en verzorgers op zoek gaan naar alternatieven. Een inwonende, helpende hand klinkt aanlokkkelijk. En kijk, iedereen met een extra kamer heeft voor 600 tot 800 euro netto per maand een extra gezinslid, een stuk goedkoper dan de kinderopvang!
Wat dat 'gezinslid' mag doen, wordt heel strikt in het contract vastgelegd. Daarbij controleert de IND de contracten van de au pairbureaus. Een vaatwasser uitruimen? Ja. De ramen lappen, Nee. Aan aanbod in ieder geval geen gebrek: op internationale matchingsites zoals het Duitse aupairworld.com, dat naar eigen zeggen 30.000 au pairs in de aanbieding heeft, lachen de voorstellen je toe. En zo trekken vrouwen en meisje uit de Filipijnen, Zuid-Afrika, Indonesië, Brazilië en Thailand op avontuur. Velen van hen spreken Engels en hebben een diploma op zak.
In de praktijk loopt het dus vaak mis door een te grote controle door het gastgezin, waardoor au pairs weinig of geen bewegingsvrijheid krijgen en bijna verdrinken in het werk. De meesten hebben ook schrik om te reageren: stel je voor dat je wordt teruggestuurd, denken ze dan. Aziatische vrouwen zouden extra kwestbaar zijn vanwege hun vermeende dienstbaarheid en nederigheid.
Soms klopt een au pair aan bij FairWork. Bij deze organisatie voor slachtoffers van mensenhandel en moderne slavernij maakten in de afgelopen vijf jaar 33 au pairs melding van misstanden, zestien uit de Filipijnen en zeven uit Indonesië, het topje van een ijsberg eigenlijk. In heel wat gevallen worden au pairs gewoon als werknemers gezien, maar dan zonder het salaris of de beschermende arbeidsomstandigheden die daarbij horen.
De IND erkent dat au pairs een kwetsbare groep vormen en heeft daarom een meldpunt. Maar over de aard van de meldingen en hoe deze opgevolgd worden wil de organisatie niet veel kwijt. Het is alleszins zo dat de helft van de au pairs meer werkt dan de toegestane dertig uur per week. Om misverstanden te voorkomen is er daarom meermaals aan de regeling gesleuteld. Zo mogen alleen officiële, door de IND gemonitorde bemiddelingsbureaus actief zijn. Sinds oktober 2022 moeten de au pairs bovendien jonger zijn dan 26, ongetrouwd en kinderloos. Het idee daarachter is dat vrouwen boven de 26 vaker zelf een gezin hebben om voor te zorgen en daardoor kwetsbaarder zijn voor uitbuiting.
Sommige au pairs vinden een gastgezin zonder de tussenkomst van een bureau, maar zonder contract en verblijfspapieren zijn ze nog kwetsbaarder. Er is trouwens een nieuwe trend: steeds meer gastgezinnen nemen iemand in huis om te helpen met de zorg voor een oudere persoon. Het is formeel namelijk geen eis dat er kinderen in het gastgezin wonen. Op deze manier lopen de au pairs wel het risico te worden misbruikt als onderbetaalde huishoudelijke hulp of verzorgende, enkel om de gaten in een kapot opvang- en zorgsysteem te dichten.
Uiteraard is het systeem ook voor gastouders niet altijd ideaal. Als een au pair niet bij het gezin past en men moet op zoek naar een alternatief, dan betekent dat weeral papierwerk, wachten, bijbetalen. Au pairbureaus laten het niet aan hun hart komen. Zo draaide Nina.Care, het grootste bureau van Nederland, een omzet van 2,7 miljoen euro in 2022.
Moet Nederland dan maar stoppen met deze 'culturele uitwisselingsprogramma's, zoals Noorwegen? Of het voorbeeld van de Verenigde Staten volgen, waar staten overwegen om regelingen te formaliseren, zodat de 21.000 daar aanwezige au pairs betere arbeidsomstandigheden en een echt salaris krijgen?
Overigens is ook in België niet alles rozengeur en maneschijn!
Regeringscrisis
Begin juni 2025 viel de regering van premier Dick Schoof nadat ze enkele uren eerder haar meerderheid was kwijtgeraakt. Dat werd na de ministerraad aangekondigd door het demissionair kabinet, dat vanaf dan enkel nog lopende zaken kon afhandelen. Deze regering was nog geen jaar eerder in voege getreden.
De coalitiepartners waren het dus niet eens geraakt over de vraag van Geert Wilders om het regeerakkoord aan te passen. Wilders wilde dat het asielbeleid strenger zou worden.
De leiders van de partijen VVD, NSC en BBB reageerden kwaad en teleurgesteld op de beslissing van Wilders om de stekker eruit te trekken, ook al had hij eigenlijk alle troeven in handen vermits zijn PVV de grootste coalitiepartij was.
Er was sprake van een doorstart met een nieuwe coalitiepartner, nl. GroenLinks/PvdA, maar voorzitter Frans Timmermans wou daar niet van weten.
Met het ontslag van Schoof komen er dus nieuwe verkiezingen. Wanneer die zullen plaatsvinden, is nog niet duidelijk.
Het is trouwens niet de eerste keer dat de PVV de regering doet vallen: in april 2012 had Wilders zijn partij ook al teruggetrokken als gedoogpartner van het kabinet-Rutte I.
Ontslagnemend minister van Binnenlandse Zaken Judith Uitermark meldde later dat er op 29 oktober voor een nieuwe Tweede Kamer zou gekozen worden.
Omar Elshal
Familie en vrienden maken zich grote zorgen over de Eindhovense Omar Elshal, die al sinds oktober 2025 vastzit in een Egyptische cel. Volgens zijn advocaten wordt hij ervan beschuldigd de reputatie van Egypte te hebben geschaad. Ondertussen maken zijn naasten zich zorgen over zijn gezondheid. Daarom vragen ze de Nederlandse ambassade om hulp.
De 33-jarige Omar Elshal kwam negen jaar geleden naar Nederland om te studeren aan de Technische Universiteit Eindhoven (TU/e). Na het afronden van zijn studie kreeg hij een baan aangeboden bij chipmachinefabrikant ASML. Hij leerde de Nederlandse taal en kreeg na een inburgeringscursus een Nederlands paspoort.
Samen met zijn vrouw Yomna woont hij inmiddels acht jaar in Eindhoven. In oktober vorig jaar was het stel van plan om de bruiloft van een familielid bij te wonen in hun moederland. Daar, op het vliegveld van hoofdstad Caïro, werd Omar gearresteerd.
Nu, acht maanden later, is Omar nog steeds niet officieel aangeklaagd. Zijn advocaten vermoeden dat alles te maken heeft met zijn deelname aan protesten bij de Egyptische ambassade vorig jaar, maar daar is hij nooit bij geweest. Hij is alleen bij een demonstratie in Eindhoven over de situatie in Gaza geweest, maar dat had niks te maken met Egypte. En bij die protesten speelde hij trouwens nooit een organiserende rol. Ook zou hij zich nooit publiekelijk hebben uitgelaten over de politieke situatie in Egypte.
Het contact met Omar verloopt heel moeizaam. Hij krijgt bezoek, maar er zijn grote zorgen over zijn situatie in de gevangenis. Omar kampt met gezondheidsproblemen aan zijn gebit en rug en zou daarnaast last hebben van depressieve klachten. Zijn zaak verschijnt regelmatig op de agenda van de rechtbank, maar wordt telkens uitgesteld.
De gevolgen zijn ook buiten de gevangenis merkbaar. Hoewel Omar formeel nog in dienst is bij ASML, ontvangt hij sinds november vorig jaar geen salaris meer. Tegelijkertijd lopen de kosten voor juridische bijstand in zowel Nederland als Egypte verder op. Daarom heeft zijn vrouw inmiddels het huis in Eindhoven verlaten.
Vrienden en collega's zijn vooral teleurgesteld over de rol van de Nederlandse autoriteiten. Andere gevangenen die van dezelfde feiten worden verdacht, krijgen regelmatig bezoek van hun ambassade, maar hij dus niet. Het is precies alsof deze zaak gewoon geen prioriteit krijgt.
DENK en PvdD hebben in juni in de Tweede Kamer schriftelijke vragen gesteld aan minister Tom Berendsen van Buitenlandse Zaken. Ook reist een groep kamerleden af naar Egypte voor een werkbezoek.
Ook zijn werkgever ASML vindt het een zorgelijke situatie. Het bedrijf deelt mee dat Omar een fijne en prettige werknemer is en dat ze nauw gaan samenwerken met de gemeente Eindhoven en het ministerie van Buitenlandse Zaken.
Tata Steel
Wijk aan Zee, een badplaats in de provincie Noord-Holland met ongeveer 2200 inwoners en een hechte dorpsgemeenschap. Het is een geliefde surfspot, met meerdere hotels, restaurants en terrasjes.
Maar boven de idyllische witte huisjes met gekleurde luifels torenen de schoorstenen van Tata Steel IJmuiden uit. Het kolossale terrein van de staalfabriek uit 1918 is meer dan tien keer zo groot als het dorp. De mensen die in 2020 met magneten door het dorp liepen, wilden weten of het zwarte stof dat ze overal zagen liggen, daarvandaan komt.
Er ligt altijd wel stof in Wijk aan Zee volgens Frisse Wind, een burgerbeweging tegen Tata Steel. Maar tot de 'grafietregens' in 2018 en 2019 had men er nooit aan gedacht dat het stof gevaarlijk kon zijn. In die periode waren er regelmatig zwarte stofwolken vol zware metalen die van het Tata Steel-terrein naar Wijk aan Zee waaiden.
Na onderzoek van het RIVM (Rijksinstituur voor Volksgezondheid en Milieu) in 2019 bleek dat mensen er hoestklachten en benauwdheid door kunnen krijgen. Op de lange termijn kan het metaal zelfs de ontwikkeling van de hersenen van jonge kinderen beïnvloeden. Bovendien kunnen de stofwolken meerdere PAK's (Polycyclische Aromatische Koolwaterstoffen) bevatten: kankerverwekkende stoffen die ook in aangebrand voedsel en sigarettenrook zitten.
In Wijk aan Zee leven mensen gemiddeld twee en een halve maand korter dan in de rest van Nederland door het fijnstof en de stikstofdioxide afkomstig van het Tata Steel-terrein.
Frisse Wind organiseerde onder andere een succesvolle petitie om de speeltuinen in het dorp schoon te laten maken op kosten van Tata Steel, een massaschadeclaim en diverse andere
rechtszaken tegen de multinational.
Al jaren profiteert Tata Steel van honderden miljoenen aan fossiele subsidies per jaar, zoals belastingvrijstellingen voor het gebruik van aardgas, kolen en olie. In het najaar van 2025 sloten het kabinet en de staalfabriek een miljardendeal om het bedrijf te vergroenen. De overheid heeft bijvoorbeeld toegezegd om windparken direct aan te sluiten op Tata Steel, en zal daardoor jaarlijks kosten maken om het staalbedrijf van energie te voorzien. Bovendien mag Tata Steel de deal om verschillende redenen opzeggen, bijvoorbeeld als er een nationale belasting op CO2-uitstoot komt!
Kritiek op Tata Steel is niet vanzelfsprekend. Veel dorpsgenoten werken in de fabriek of kennen mensen die er werken. En lokale instanties spreken zich ook niet snel uit, want Tata Steel sponsort van alles in het dorp, van scholen tot speelplaatsen.
Ondertussen verzamelt Frisse Wind steeds meer gegevens, o.a. via de camera's die sinds maart 2022 midden in de duinen staan en pal op de fabriek zijn gericht. Verder zit de dorpsraad regelmatig met de staalfabriek om tafel om te bespreken wat er volgens hen zou moeten gebeuren om de overlast te beperken.
Dankzij de beelden kan iedereen 24 uur per dag via livestreams op YouTube meekijken naar de uitstoot van Tata Steel. Een witte wolk duidt op stoom en is dus onschuldig, maar een bruine, gele of oranje wolk kan wijzen op een te hoge uitstoot van bepaalde stoffen, zoals gasvormig kwik. Een zwarte wolk kan zelfs duiden op de uitstoot van zogenoemde rauwe kooks, waarbij steenkool
onvoldoende verhit is geweest en er zeer gevaarlijke stoffen vrijkomen, zoals dus die kankerverwekkende PAK’s. De staalfabriek is wettelijk verplicht om dat te vermijden. Frisse Wind meldt verdachte wolken bij de Omgevingsdienst en moedigt mensen aan om dat zelf ook te doen.
Omgevingsdienst Noordzeekanaalgebied is verantwoordelijk voor het toezicht op Tata Steel en andere bedrijven die gevestigd zijn in deze regio. De overheidsinstantie controleert onder andere of bedrijven zich aan de milieuregels houden en burgers kunnen er een melding maken
