|
|
V A T I C A A N S T A D |
|
|
Vaticaanstad is zo klein dat de Sint-Pietersbasiliek alleen al 7% van de oppervlakte beslaat. De basiliek en het Sint-Pietersplein ervoor beslaan 21% van het grondgebied.
Het is het meest verstedelijkte onafhankelijke gebied ter wereld.
De Heilige Stoel heeft ook bezittingen op Italiaans grondgebied. Deze bezittingen, voornamelijk kerken en kantoorgebouwen, zijn dus geen Vaticaans grondgebied. Volgens het Verdrag van Lateranen hebben deze bezittingen echter een extraterritoriale status, vergelijkbaar met de status van een ambassade.
Vaticaanstad is de kleinste onafhankelijke soevereine staat ter wereld. Het grondgebied wordt geheel omsloten door de stad Rome, waardoor het een enclave binnen Italië is.
Vaticaanstad wordt volkenrechtelijk vertegenwoordigd door de Heilige Stoel en huisvest de hoofdzetel van de Rooms-Katholieke Kerk. Staatshoofd van Vaticaanstad is de paus, die zijn officiële residentie heeft in het Apostolisch Paleis. Ten tijde van de sede vacante, de pausloze periode na het overlijden (of aftreden) van de regerende paus, worden de lopende zaken behartigd door de Camerlengo.
Dit dwergstaatje is in 1929 ontstaan als gevolg van het Verdrag van Lateranen, dat door paus Pius XI en Benito Mussolini werd ondertekend. Daarin werd nadrukkelijk opgenomen dat het een nieuw gecreëerde staat is. Juridisch is het geen voortzetting van de Kerkelijke Staat. Sommige academici trekken het statuut van het Vaticaan als een de facto staat in twijfel, met het argument dat het niet voldoet aan de traditionele criteria van een staat en dat de speciale status ervan het best gezien kan worden als een middel om ervoor te zorgen dat de paus zijn kerkelijke functies vrij kan uitoefenen.
Vaticaanstad is geen lid van de Europese Unie en ook niet van de Raad van Europa. De staat neemt wel deel aan diverse internationale organisaties en staat sinds 1984 op de Werelderfgoedlijst van UNESCO.
|
Ligging binnen Rome |
Abortus
Amnesty International nam vroeger een neutraal standpunt in over abortus. In april 2007 besliste de organisatie echter om, in het kader van haar internationale campagne tegen geweld op vrouwen, de toegang tot abortus te promoten voor vrouwen die werden verkracht of die gezondheidsrisico's lopen door een zwangerschap.
Door die beslissing verloor Amnesty de financiële steun van de katholieke Kerk, volgens kardinaal Renato Martino, voorzitter van de Pauselijke Raad voor Rechtvaardigheid en Vrede, een onvermijdelijk gevolg!
In 1996 nam het Vaticaan al een gelijkaardige maatregel ten aanzien van Unicef, het kinderfonds van de Verenigde Naties. Ook die organisatie zou volgens de Kerk abortus promoten. Het is niet duidelijk hoeveel geld Amnesty van de Kerk ontving. In een reactie liet Amnesty International Italië weten dat het geen geld ontvangt van het Vaticaan of van een andere katholieke organisatie.
Volgens de Wereldgezondheidsorganisatie sterven jaarlijks 68.000 vrouwen aan de gevolgen van een illegale abortus. Experts menen dat dat aantal zal dalen als abortus gelegaliseerd wordt.
De Kerk leert volgens kardinaal Martino echter dat het doden van een ander menselijk wezen nooit gerechtvaardigd kan worden. Abortus is volgens het Vaticaan moord en door het selectief toelaten van deze praktijk in geval van verkrachting, wordt een onschuldig kind in de schoot van zijn moeder als een vijand bestempeld, die moet vernietigd worden, aldus nog Martino.
Eind september 2024, op de terugweg van een bezoek aan ons land, zei de paus nog dat dokters die abortussen uitvoeren, in feite "huurmoordenaars" zijn. Volgens hem staat abortus altijd gelijk met moord.
Andere hete hangijzers!
Paus Franciscus (1936-2025) toonde zich al toleranter ten opzichte van homoseksualiteit en de positie van de vrouw binnen de kerk. Echter, de hervormingsdrang waarmee hij zijn pontificaat was gestart, is nooit helemaal tot zijn recht gekomen.
In 2013 blaast paus Franciscus een nieuwe, progressievere wind door Vaticaanstad. Na jarenlang conservatiever beleid van zijn voorganger paus Benedictus XVIe belooft Franciscus grondige hervormingen. Een bescheiden katholieke kerk, die moet moderniseren om mee te zijn met de maatschappij van de 21ste eeuw.
Zo belooft hij meer openheid tegenover homoseksualiteit, een op zijn minst gezegd gevoelig onderwerp binnen de kerk. "Als iemand homoseksueel is, God zoekt en goede wil heeft, wie ben ik dan om te oordelen?" zei de paus tijdens zijn eerste buitenlandse reis. "Neen, homo zijn is geen misdaad!"
Daarnaast maakte de paus ook wel eens een uitschuiver. Tijdens een ontmoeting met priesters in Rome sprak hij over "een sfeer van nichterigheid" in het Vaticaan. Volgens hem zou het beter zijn als jonge mannen met "homoseksuele neigingen" niet aan de priesteropleiding zouden mogen deelnemen. Nadien excuseerde hij zich wel voor die uitlatingen.
Een gemengde houding die spijtig genoeg tot een gebrek aan effectieve hervormingen heeft geleid. Zo bepaalde het Vaticaan in 2005 dat de Kerk de wijding van mannen die actief homoseksueel zijn of "diepgewortelde homoseksuele neigingen hebben", niet kan toestaan. En die regel werd ook door Franciscus bevestigd, in 2016.
Tegenwoordig wint de kerk haar zieltjes in Afrika, Azië en Zuid-Amerika en daar liggen thema's als abortus of euthanasie nog heel gevoelig. En zo bleef ze heel conservatief.
Verder heeft de paus geworsteld met seksueel misbruik binnen de kerk. Hij probeerde wel om daar antwoord op te geven en hij wou de hele zaak ook niet in de doofpot steken.
Alles bijeen heeft Franciscus een modern nalatenschap. Zo veranderde hij het een en ander op het vlak van de rol van de vrouw binnen de kerk en benoemde hij vrouwen op topfuncties binnen het Vaticaan. Zo werd begin 2025 zuster Simona Brambilla benoemd tot het hoofd van het departement dat verantwoordelijk is voor alle religieuze bevelen van de katholieke kerk.
Een eerste grote stap, maar een priesterschap voor vrouwen -waar in 2013 nog stiekem op werd gehoopt- werd niet gerealiseerd. "Paus Johannes Paulus II had hierover het laatste woord en dit blijft zo," zegt hij, verwijzend naar een document uit 1994 waarin staat dat vrouwen nooit tot het priesterschap kunnen toetreden.
Tot zover het dubbelprofiel van paus Franciscus: iemand die naar buiten toe bekend stond om zijn minzaamheid en openheid, maar binnen de Romeinse curie voor- en tegenstanders had. Paus Franciscus heeft zijn hervormingen fors proberen door te voeren en hield er bij sommigen een wat "autoritair imago" aan over.
Paus Leo XIV (8 mei 2025)
Heeft Donald Trump met een Amerikaanse paus nu een bondgenoot in het Vaticaan? Het antwoord op die vraag is voorlopig "neen": volgens zijn x-account lijkt Paus Leo XIV geen voorstander te zijn van het migratiebeleid van president Trump en vicepresident Vance, ook al waren die er als de kippen bij om de nieuwe paus te feliciteren.
Vooral over migratie krijgen ze de wind van voren. Zo linkte de paus -toen hij nog kardinaal was- naar een artikel waar kritisch wordt geschreven over de onterecht gedeporteerde Salvadoraan Kilmar Ábrego García.: die werd overgebracht naar een beruchte gevangenis in El Salvador, terwijl hij nochtans een verblijfsvergunning heeft in de VS. De regering-Trump heeft ondertussen haar fout toegegeven, maar Trump weigert wel om García terug te halen.
Politiek gezien staat de nieuwe paus nochtans geregistreerd als Republikein. Natuurlijk, iedereen kan zich registreren als Republikein, Democraat of onafhankelijke en dat geeft je het recht om te stemmen, maar dat zegt niet altijd iets over hoe je gestemd hebt.
De eerste Amerikaanse paus werd dan wel enthousiast onthaald in de VS, maar er klonk al direct kritiek uit conservatieve kringen, die zich niet konden vinden in de standpunten van de paus over migratie: voor hem moeten alle vluchtelingen bijgestaan worden, want christenen zien in hen ook het gelaat van Christus. Een typisch katholiek standpunt, maar eentje dat niet in goede aarde valt bij de MAGA-beweging (Make America Great Again).