|
|
C A M B O D J A |
|
|
Behalve in het zuidoosten worden alle grenzen van Cambodja gevormd door lage gebergtes en binnen deze grenzen ligt een grote laagvlakte die het hart van het land vormt.
Deze vlakte is het dichtstbevolkte deel van Cambodja en is zeer vruchtbaar door de overstromingen. Natte rijstbouw vormt hier het belangrijkste landgebruik. De Mekong-rivier die stroomt vanaf Laos in het noorden tot aan Vietnam in het zuidoosten zorgt voor de drainage van dit gebied. Centraal in deze laagvlakte ligt het Tonlé Sapmeer ("Groot Meer" in het Khmer). In het droge seizoen stroomt het water via de Tonlé Saprivier in de Mekong. In het natte seizoen verandert de stroomrichting echter door de hoge waterstand in de Mekong. Het water stroomt dan het meer in, dat daardoor verdrievoudigt in oppervlak en het grootste zoetwatermeer in Zuidoost-Azië wordt.
Cambodja heeft een tropisch moessonklimaat. De gemiddelde temperatuur is het hele jaar door ongeveer 30 graden. Cambodja bestond vroeger voor een groot gedeelte uit regenwoud. Door de massale houtkap in de afgelopen jaren is dat nu nog maar 52% van het oppervlak van het land.
Politiek
Cambodja is vele malen van naam veranderd. De Cambodjanen zelf noemen hun land Kampuchea. Sinds de onafhankelijkheid van Frankrijk in 1953 heette Cambodja achtereenvolgens Koninkrijk Cambodja, Khmerrepubliek (onder Lon Nol, van 1970 tot 1975), Democratisch Kampuchea (onder de Rode Khmer, van 1975 tot 1979), Volksrepubliek Kampuchea (onder de Vietnamese bezetting, van 1979 tot 1989), Staat Cambodja (vanaf midden 1989) en terug Koninkrijk Cambodja (sinds de verkiezingen in mei 1993).
De Rode Khmer hadden de naam Cambodja veranderd in Kampuchea om op die manier definitief afscheid te nemen van het koloniale tijdperk. De naam werd weer terugveranderd in Cambodja omdat de naam Kampuchea herinneringen opriep aan het wrede regime van de Rode Khmer.
Tijdens de Vietnamoorlog werd Cambodja zwaar gebombardeerd door Amerikaanse bommenwerpers die de Vietcong en het Ho Chi Minh Pad als doel hadden. Cambodja was na Laos zelfs het zwaarst gebombardeerde land in Zuidoost-Azië, met naar schatting 600.000 burgerslachtoffers. In 1970 vielen Amerikaanse en Zuid-Vietnamese troepen Cambodja binnen om aldaar gelegerde Vietcongtroepen aan te vallen.
In 1975 wierpen de Rode Khmer de regering van Lon Nol omver. Ze oefenden een waar schrikbewind uit en vermoordden meer dan 2 miljoen mensen. In 1978 vielen de Vietnamezen Cambodja binnen, met als gevolg een ware burgeroorlog die voortduurde tot ver in de jaren 90 van vorige eeuw. Uiteindelijk gaven de laatste strijders van de Rode Khmer zich over. De situatie zou nog tot in 2003 onstabiel blijven.
Een van de grote problemen is nog steeds de influx van Vietnamezen die in Cambodja komen wonen. Cambodja is dan ook redelijk anti-Vietnamees ingesteld. Ook de sympathisanten van de Rode Khmer vormen een politiek probleem voor de regering. Verder worden de Thailanders beschouwd als kolonisator en de woede hierom werd in januari 2003 misbruikt om onrust tegen Thaise bedrijven en instellingen uit te lokken.
Ook aids vormt een schrikbarend groot probleem. Dit komt onder andere door de pertinente weigering van de Khmer om condooms te gebruiken en de grote rol die prostitutie speelt in de cultuur (net als in Thailand en andere Aziatische landen) waarbij het normaal is voor een man om al vanaf de puberteit een prostituee te bezoeken.
De corruptie is alomtegenwoordig. Zo steekt een kring rond de corrupte regering een ferme hap uit de miljoenenopbrengst van de massale houtkap in eigen zak. Cambodjanen die hiertegen in opstand komen, riskeren hun leven.
Naast de schrijnende armoede is er nog een ander niet te onderschatten probleem: de aanwezigheid van duizenden landmijnen en de gevolgen daarvan.
Mensenrechtenschendingen!
De polite maakt zich schuldig aan foltering en intimidatie. Er is voortdurend inmenging van de politiek in de rechtsgang. Onschuldige mensen belanden in de gevangenis voor misdaden die ze niet hebben gepleegd. De vrijheid van meningsuiting en verenigingsleven wordt gekortwiekt. Op vraag van de Verenigde Naties is er intussen wel een Buitengewoon Strafhof opgericht om voormalige Rode Khmerleiders te berechten.
Het respect voor de mensenrechten is fel verzwakt. Mensenrechtenactivisten en politieke opposanten worden bedreigd. Vooral zij die opkomen voor het milieu of landrechten voor de armsten, liggen zwaar onder vuur. Kritiek op de regering wordt aan banden gelegd. Ook de vrijheid van vereniging is aan beperkingen onderhevig.
Meisjes op het menu
In Cambodja kent zelfs een traditioneel restaurant geen onschuld meer. Jonge karaokezangeresjes nemen je op sleeptouw door een wereld waar dollars, 'beer girls' en seks de stank van sloppenwijken en massagraven moeten vergeten.
Niet dat er sprake is van openlijk sekstoerisme. Hier geen industrie zoals bijvoorbeeld in Thailand, maar een overaanbod aan meisjes in een bizarre, decadente restaurantcultuur die blijkbaar de gewoonste zaak van de wereld is. Naast spijs en drank vormen meisjes hier immers een vast onderdeel van het menu. Bovendien is het in Cambodja, een land waar vrouwen erg onderdrukt worden, ook normaal dat mannen er talloze hoertjes en minnaressen op nahouden. Reden genoeg dus voor het UNFPA, het bevolkingsfonds van de VN, om gealarmeerd te zijn.
De zogenaamde biermeisjes prijzen met kartonnen bordjes en reclameslogans op hun jurkjes elk hun eigen biermerk aan. De klant kiest voor een bepaald meisje -merk dus- en de hele avond zorgt zij ervoor dat de glazen gevuld blijven, waarbij ze de kroonkurken zorgvuldig in haar schort bewaart.
Biermeisjes zijn eigenlijk promomeisjes, die werken voor een onafhankelijke bierimporteur. Ze krijgen een piepklein vast loon en moeten het verder vooral hebben van bonussen die ze krijgen in functie van hun verkoop. Door de lokroep van het geld gaan ze zich gedragen als getrainde stoeipoezen en laten ze zich de handtastelijkheden van beschonken klanten welgevallen. Voor enkele tientallen dollars extra bieden ze al snel seksuele diensten aan.
Gedwongen uithuiszettingen vormen de meest voorkomende mensenrechtenschending in Cambodja. De laatste tien jaar is er zelfs een forse stijging van deze praktijk.
Ongeveer 80 families in Phnom Penh vrezen hun huizen gedwongen te moeten verlaten. Ze wonen al sinds 1983 aan de rivier in centraal Phnom Penh. In de gemeenschap, ook gekend als Group 78, zijn er zowel verkopers als leraren en ambtenaren en zij hebben de afgelopen jaren voor een enorme stijging van de grondprijs in het gebied gezorgd.
Al drie jaar wil de overheid aanspraak maken op de grond. Ze haalde verschillende redenen aan voor de uitzetting, gaande van heropwaardering van de stad tot argumenten als zou Group 78 enkel bestaan uit illegale landbezetters. Reeds zes maal werd er een bevel tot uitzetting gegeven aan de gemeenschap en telkens was dit niet in overeenstemming met de plaatselijke wetgeving. De families van groep 78 hebben ook al meermaals legale landtitels aangevraagd, maar deze aanvragen werden steeds verworpen. Volgens de Landwet van 2001 hebben ze er nochtans recht op.
In april 2009 stelde het stadsbestuur de huiseigenaars van groep 78 voor om 5000 dollar en een klein stukje land in de Trapeang Anchanh kolonie te betalen. In dat gebied is er geen water, sanitair, riolering of beschutting. Bovendien is het 20 km verwijderd van de plek waar de gemeenschap nu leeft. De transportkosten naar de stad waar ze werken, zijn daardoor hoger dan wat ze verdienen.
Milieu-activisten!
De milieuactivisten van Mother Nature Cambodja zetten zich in voor het milieu en de rechten van inheemse volken. Ze voerden o.a. actie tegen de privatisering van een meer, en deden onderzoek naar de vervuiling van een rivier. De regering zou hen daarvoor moeten bedanken in plaats van in de gevangenis te gooien.
Zes jonge activisten van Mother Nature Cambodja worden vervolgd. De aanklachten tegen hen zijn absurd: ze worden beschuldigd van “samenzwering tegen de staat”, een ernstig misdrijf, en sommigen ook van “het beledigen van de koning”. Drie van hen zitten al een celstraf van respectievelijk 18 maanden en 20 maanden uit voor “opruiing”. Op de nieuwe aanklachten van samenzwering staat een maximumstraf van 10 jaar.
Vakbondsleidster Chhim Sithar!
Chhim Sithar, de leider van de Labor Rights Supported Union (LRSU) van Khmer-werknemers bij NagaWorld, is opnieuw gearresteerd omdat ze haar borgvoorwaarden zou hebben geschonden. Zij en haar advocaten waren echter niet geïnformeerd over deze voorwaarden.
Chhim Sithar, 34 jaar oud, is het tweede kind van zes en heeft vier broers en één zus. Ze helpt haar 57 jaar oude oom die leukemie heeft, haar 65 jaar oude moeder en haar 33 jaar oude broer. Sithar heeft een bachelordiploma economische informatica.
Sithar werkt sedert 2007 bij NagaWorld en werd in 2010 voorzitster van de vakbond LRSU. Op 3 januari 2022 werd ze beschuldigd van 'opruiing om een strafbare daad te plegen' op basis van de artikelen 494 en 495 van het Strafwetboek. Ze werd met geweld gearresteerd op 4 januari 2022. Ze werd meegetrokken aan de hals en in een auto geduwd door politieagenten in burger, toen ze probeerde om zich aan te sluiten bij een staking in Phnom Penh. Ze bracht 72 dagen door in voorhechtenis en kwam pas in maart onder voorwaarden vrij.
Sithar werd op 26 november 2022 opnieuw gearresteerd toen ze terugkeerde naar Cambodja vanuit Australië waar ze andere vakbondsleiders had ontmoet. Tegelijkertijd kwam er een rapport van Human Rights Watch uit waarin Sithar zich uitsprak tegen de repressieve tactieken van de Cambodjaanse regering. Ze werd gearresteerd omdat ze haar borgvoorwaarden zou hebben geschonden. Zij en haar advocaten werden niet geïnformeerd over die voorwaarden met betrekking tot reizen, en ze hadden daarover navraag gedaan. Nadat ze in maart 2022 op onder voorwaarden vrijkwam en vóór haar reis naar Australië was Sithar reeds twee keer zonder problemen naar Thailand gereisd.
Voordat ze gearresteerd werd, zei Sithar tegen Amnesty International: “Ze vertelden me dat het niet makkelijk is om de strijd aan te gaan met Naga, omdat die zo groot zijn en over veel geld beschikken. Maar als niemand de moeilijke strijd aangaat, hoe kunnen we dan iemand ter verantwoording roepen en hoe kunnen we dan hopen om andere gevechten te winnen?”
Grensconflict met Thailand (2025): zie Thailand.