Jaarlijks overlijden er meer dan een half miljoen vrouwen aan complicaties die ontstaan tijdens de zwangerschap en de bevalling: iedere minuut één. Voor Amnesty International is dit onaanvaardbaar.
Moedersterfte kan voorkomen worden door fysiek toegankelijke, betaalbare en kwalitatieve gezondheidszorg. Moedersterfte is niet alleen een medisch probleem: het is eerst en vooral een mensenrechtenschending. De mensenrechten die hier worden miskend, zijn het recht op het leven en het recht op de hoogst mogelijke standaard van gezondheidszorg.
Het verband tussen moedersterfte en armoede is overduidelijk. Wie arm is, loopt een veel groter risico dan wie welgesteld is. Als een vrouw moet betalen voor medische zorgen zal zij geen beroep doen op die zorgen wanneer ze er het geld niet voor heeft. In arme gebieden of op het platteland zijn er bovendien weinig kraamklinieken. Arme vrouwen kunnen zich de kosten naar de dichtstbijzijnde hulppost niet veroorloven. Vaak zijn vrouwen onvoldoende geïnformeerd over de gezondheidsrisico’s van een bevalling en over medische hulp.
Ook op andere manieren worden vrouwen beknot in hun vrijheid en de uitoefening van hun mensenrechten. Gedwongen kindhuwelijken bijvoorbeeld leiden vaak tot zwangerschap op al te jonge leeftijd, met alle gevolgen vandien. Vrouwelijke genitale verminking kan zorgen voor complicaties bij de geboorte. Partnergeweld, straffeloosheid van verkrachting en genderdiscriminatie dragen allen bij tot de kwetsbaarheid van vrouwen voor moedersterfte. Ook onveilige abortussen leiden tot de dood.
Niet alleen lopen arme vrouwen meer risico op moedersterfte. Moedersterfte zorgt voor meer armoede. Vele families zijn immers voor hun overleven afhankelijk van het werk van vrouwen: zij zorgen voor de kinderen, zij zorgen voor brood op de tafel. Als de moeder niet meer aanwezig is, lijdt heel de familie daaronder.
Het recht van vrouwen om hun seksuele en reproductieve leven te controleren, moet worden erkend en beschermd. Vrouwen hebben het recht om zelf te bepalen met wie, wanneer en hoe ze intieme relaties aangaan. Ze hebben het recht op informatie over en toegang tot contraceptie. Ze hebben het recht op bescherming. Hun stem moet worden gehoord.
Sinds de conferentie 'Nairobi Safe Motherhood' in 1987 is moedersterfte een belangrijk thema in het wereldwijde gezondheids- en ontwikkelingsbeleid. Millenniumdoelstelling vijf wil de globale moedersterfte met 75 procent doen dalen tussen 1990 en 2015 en iedereen toegang geven tot prenatale zorg en geboortebeperking. Uit onderzoek van de Wereldgezondheidsorganisatie bleek echter dat de moedersterfte tegen 2005 zelfs niet met één procent gedaald was. Ook een tussentijds rapport van de Verenigde Naties (VN) gaf aan dat op gebied van die millenniumdoelstelling weinig of geen vooruitgang geboekt is. Meer nog, in Sub-Sahara-Afrika werd zelfs een toename van het aantal sterfgevallen geregistreerd.

Peru
Criselda, 22 jaar oud, ging voor haar prenatale controles naar de lokale gezondheidskliniek in San Juan de Ccarhuacc, in Huancavelica, één van de armste regio’s in Peru. Toen ze zeven maanden zwanger was, in de zomer van 2008, viel ze tijdens het verzorgen van de dieren. Ze voelde zich niet goed en besloot naar de gezondheidskliniek te gaan voor controle. De dokter zei tegen haar dat er niks aan de hand was maar twee dagen laten kreeg ze een miskraam.
Criselda spreekt alleen Quechua, een inheemse taal die wordt gesproken door 5 miljoen inwoners van Peru. De meerderheid van de dokters in Peru spreekt alleen Spaans omdat ze zelden uit dorpen komen waar inheemse talen worden gesproken. Criselda en haar man geloven dat de dokter haar symptomen verkeerd heeft ingeschat door deze taalbarrière. Veel vrouwen hier spreken geen Spaans. De mensen die in de gezondheidskliniek werken, zouden Quechua moeten spreken, zodat ze vrouwen kunnen uitleggen wat er met hen aan de hand is en welke medicijnen ze daarvoor moeten innemen.
De Peruaanse regering heeft wel stappen ondernomen tegen moedersterfte maar tot op heden nog onvoldoende.
Lees zeker het rapport "Fatal flaws - Barriers to maternal health in Peru".

Sierra Leone
In Sierra Leone loopt één op acht vrouwen het risico te sterven tijdens de zwangerschap of de bevalling. Dit is een van de hoogste moedersterftecijfers ter wereld.
Duizenden vrouwen bloeden dood na de bevalling, thuis of op weg naar het ziekenhuis. Minder dan de helft van de bevallingen gebeurt in aanwezigheid van een verloskundige. Minder dan één op vijf bevallingen vindt plaats in een gezondheidscentrum. In Sierra Leone is gezondheidszorg voor vrouwen geen prioriteit voor hun familie, gemeenschap en regering. Amnesty International ziet deze situatie als een mensenrechtencrisis. Duizenden vrouwen zien hun recht op leven en gezondheid systematisch geschonden, ondanks de belofte van de regering om gratis gezondheidszorg te voorzien voor alle zwangere vrouwen.
Enkel financiële steun is niet voldoende op deze situatie aan te pakken. Het systeem van gezondheidszorg moet grondig aangepakt worden en de regering moet ter verantwoording worden geroepen. Meer info: "Out of reach - The cost of maternal health in Sierra Leone".

Zie ook: Burkina Faso.

Christy Turlington
Als supermodel werd ze het gezicht van Calvin Klein, Maybelline en Versace en sierde ze magazinecovers van Vogue tot Time. Maar reeds in de vroege jaren 90 gaat ze naar El Salvador, het thuisland van haar moeder, om er humanitaire organisaties te helpen bij het opbouwen van het land na de burgeroorlog. Als haar vader in 1997 aan longkanker overlijdt, begint ze zich actief in te zetten voor bewustmaking rond longkanker in verschillende anti-rookcampagnes. Verder steunt ze een VN-project dat landmijnen opruimt en slachtoffers helpt en engageert ze zich voor projecten ter bestrijding van extreme armoede.

2003 wordt een keerpunt: ze is in blijde verwachting van haar eerste kind, een ingrijpende verandering, die ze, zoals veel vrouwen, met een mengeling van intense vreugde en vage angst voor het onbekende tegemoet ziet. Ze krijgt een zware bloeding maar haalt het op het nippertje: ze kan haar dochtertje zien opgroeien. Het trauma blijft haar evenwel achtervolgen. Ze verdiept zich in cijfers en rapporten en komt tot de onthutsende vastelling dat er elk jaar duizenden vrouwen sterven aan dezelfde complicaties tijdens de zwangerschap of de bevalling. Als ze ontdekt dat 80 tot 90% van die overlijdens voorkomen had kunnen worden, vindt ze het haar plicht om daar iets aan te doen. Ze gaat samenwerken met Care, een internationale organisatie die vrouwen en meisjes in ontwikkelingslanden meer middelen en kansen voor scholing, ondernemerschap en gezondheid wil bieden. Ze wordt hun 'Advocate of Maternal Health' en reist opnieuw naar El Salvador.

In de door haar geregisseerde documentaire "No Woman, No Cry" (2010) toont ze de situatie in Tanzania, Bangladesh, Guatemala en de Verenigde Staten. "No Woman, No Cry" vertelt de verhalen van enkele zwangere vrouwen en hun dokters. In elk land gaat het over een andere barrière die een veilige en gezonde geboorte in de weg staat. Zo is in Tanzania de geografische afstand vaak het probleem: een vrouw in barensnood moet soms eerst nog acht kilometer te voet gaan om een verpleegster of vroedvrouw te vinden. Komt ze te vroeg aan op de verpleegpost, bijvoorbeeld voor ze ontsluiting heeft, dan wordt ze terug naar huis gestuurd omdat er te weinig bedden zijn. Dreigen er complicaties, dan is een ziekenhuis met artsen de enige optie maar zo'n rit kost al snel een maandloon.

Guatemala kampt dan weer met andere problemen: de abortuswet is er bijzonder streng. Vrouwen die ongewenst zwanger worden, halen in hun wanhoop dan ook de gekste dingen uit om de baby kwijt te raken.
In Bangladesh is de mentaliteit een grote hindernis. Meer dan 90% van de vrouwen bevalt er thuis. Een kind hoor je op de wereld te zetten in een kring van andere vrouwen, met een traditionele - en ongekwalificeerde - 'geboortehelpster' erbij. Het is een schande als je daar niet in slaagt!

Dat de Verenigde Staten in Turlingtons film voorkomen, kan verrassend lijken: er is immers meer dan genoeg gezondheidszorg aanwezig. Nochtans heeft maar één op vijf vrouwen toegang tot het systeem door de financiële of bureaucratische drempel. En dat terwijl geen enkel land ter wereld zoveel geld per hoofd uitgeeft aan gezondheidszorg!