R W A N D A

Opp.: 26.338 km² (0,8 x België)    Inw.: 9,9 miljoen (2007)   (376 inw./km²)    Regeringsvorm: republiek    Hoofdstad: Kigali   Religie: christendom

Rwanda, het "Land van de Duizend Heuvels", is gelegen in Centraal-Afrika en grenst aan Congo-Kinshasa, Oeganda, Tanzania en Burundi.
Het land heeft een prachtige natuur en een rijk dierenbestand. Het Parc National des Volcans is gelegen in het noorden van Rwanda en gekend als berggorilla-reservaat.

Politiek
Na de verkiezing van Habyarimana tot president, in 1978, bleef het betrekkelijk rustig tussen de etnische groepen (Hutu, Tutsi en Twa). Habyarimana weigerde echter om de Tutsi-vluchtelingen die begin jaren '60 naar Oeganda en Burundi waren gevlucht, toestemming te geven naar Rwanda terug te keren. In 1988 spraken de Westerse landen zich negatief uit over dit etnisch beleid in Rwanda. In hetzelfde jaar waren er botsingen tussen de Hutu's en de Tutsi's en kwamen er veel mensen om het leven.
In oktober 1990 vielen Tutsi-milities onder de naam Front Patriotique Rwandais (FPR) Rwanda binnen. Zij waren veelal kinderen van de Tutsi's die in de jaren '60 Rwanda waren ontvlucht. De FPR werd gesteund door Oeganda. Met behulp van Zaïrese, Belgische en Franse troepen bleef de regering-Habyarimana in het zadel en konden de FPR-milities worden verdreven. President Habyarimana voerde gesprekken met de FPR en nam meer Tutsi's op in de regering. In 1992 werd het meerpartijenstelsel ingevoerd.
Maar op 6 april 1994 werd het vliegtuig van de zopas herkozen Habyarimana neergeschoten. Binnen 24 uur na de dood van de president begonnen de moordpartijen van Hutu’s op Tutsi’s en gematigde Hutu’s. De Twa, het pygmeeënvolk, de oorspronkelijke bewoners van Rwanda, werd ongewild ook het slachtoffer van de moordpartijen. De slecht uitgeruste VN-macht MINUAR kon weinig meer doen dan humanitaire hulp verlenen.
Belgische paracommando's kwamen tussen in het conflict, maar werden bij een bepaalde actie omsingeld. Op bevel van hogerhand moesten ze hun wapens afgeven om zo over hun vrijlating te kunnen onderhandelen. Maar na hun aankomst in het militaire kamp in Kigali werden ze doodgeslagen met de kolf van een geweer. Op 8 april kregen alle eenheden te horen dat 10 Belgen waren gesneuveld. Alle aanwezige Belgen werden toen geëvacueerd.
Het aantal slachtoffers tijdens de genocide liep waarschijnlijk op tot 1 miljoen doden (voornamelijk Tutsi's en gematigde Hutu's). Veel Hutu's en Tutsi's sloegen op de vlucht en kwamen in overvolle vluchtelingenkampen in het buitenland terecht, waar velen van hen stierven van uitputting, watergebrek en besmettelijke ziektes.
In 1994 werd het Rwanda-tribunaal opgericht door de Veiligheidsraad van de VN om de schuldigen van de volkerenmoord op te sporen en te straffen.
Eind 1996 leek de situatie weer onder controle. President Bizimungu en het parlement keurden een wet goed waarin werd voorzien in de berechting van 80.000 misdadigers. Hoewel de situatie enigszins stabiel werd, is men constant op de hoede voor het opnieuw oplaaien van etnisch geweld.
Pas in 2006 werd de Rwandese genocide officieel erkend door de hogerberoepscommissie van het Rwanda-tribunaal.

Nauwelijks 15 jaar na deze feiten heeft Rwanda zich hersteld en is nu op weg de eerste kenniseconomie te worden in Afrika: het land speelt een pioniersrol in de toepassing van de informatie- en communicatietechnologie in Afrika.
De ambitie van de Rwandese regering trekt grote investeerders aan, van Microsoft tot Nokia en Terracom. Ze zetten grootschalige projecten op als mobiele telefonie en de aanleg van een multivezelnetwerk, maar ook pc- en internetprojecten op kleine schaal.
Rwanda besteedde in 2007 al 1,6% van zijn overheidsbudget aan ICT -het niveau van rijke landen!
Inderdaad, onder heerschappij van president Kagame streeft het land naar zoveel mogelijk eenheid en consensus. Er wordt hard gewerkt aan economische ontwikkeling. Wie de grens van Congo naar Rwanda oversteekt, merkt het meteen. Van de chaos en rotzooi van Congo, betreed je in seconden tijd het asfalt van het schone, keurige Rwanda. Plastic tassen zijn zelfs verboden om het afval op de straat te voorkomen. Er is relatief weinig corruptie en het landbestuur houdt zich aan afspraken. Rwandezen hebben inmiddels een zorgverzekering en er is onderwijs voor iedereen. Op het eerste gezicht redelijk fascinerend.
Dat alles gaat echter gepaard met een lichte repressie en beperkingen aan democratische vrijheden. Verder blijkt Rwanda voor een groot stuk verantwoordelijk te zijn voor de huidige instabiliteit in Oost-Congo. Een en ander is inmiddels veranderd met de arrestatie van Nkunda en de integratie van de CNDP (Tutsi-rebellen) in het Congolese leger.
De situatie in Oost-Congo heeft alles te maken met de genocide in Rwanda. Hutu’s vluchtten in 1994 naar Congo uit angst voor represailles van de uiteindelijk sterkere Tutsi’s. Daar is hen jarenlang wijsgemaakt dat het leven in Rwanda niet veilig zou zijn. Hutu’s die terugkeren uit de jungle van Congo kijken hun ogen uit. Extremistische hutu’s vormden ondertussen een rebellenleger in Oost-Congo, de FDLR, geleid door harde kern genocidaires. Ze verdienen geld met mijnbouw en handel in grondstoffen.
De oorlog is nog lang niet over. Er wordt dagelijks gevochten in de jungles van Oost-Congo, hoofdzakelijk in Noord en Zuid-Kivu. Verkrachting en andere vormen van seksueel geweld komen veel voor in Oost-Congo. In het eerste half jaar van 2009 meer dan 12.000 keer. Daders zijn zowel rebellen als officiële Congolese militairen.
Er wordt dan soms wel positief gereageerd op de evoluties in Rwanda, maar er hangt een prijskaartje aan. Bovendien is men in het land zo slim de grootste conflicten buiten de landsgrenzen uit te vechten en tegelijk dit "nieuwverworven" gebied uit te zuigen, vaak nog onder het goedkeurend (en onwetend?) oog van de internationale gemeenschap.

25 jaar later...
Een kwarteeuw geleden vond in Rwanda een gruwelijke genocide plaats en werd het land synoniem voor etnisch geweld en moorddadige politiek. Vandaag roept Rwanda bij veel Afrikaanse jongeren overal ter wereld bewondering op. Het economisch herstel van het land sinds de genocide wordt door velen 'miraculeus' genoemd, zeker nu Kigali uitgroeit tot de hightechhoofdstad van Afrika. Waarheid of slimme marketing van een illegitiem regime? En kan het Rwandese succesverhaal elders worden overgedaan?
Dominique Uwase Alonga is 26. Toen ze amper twintig was, richtte ze een uitgeverij op die Rwanda's eerste sprookje in boekvorm publiceerde. In de lokalen van de uitgeverij, Imagin We Rwanda, bevinden zich een gedeelde werkruimte waar jonge ondernemers worden begeleid, een mediabedrijf dat documentaires en reclame maakt, een kunstgalerie, een designwinkel en een koffiewinkel die experimenteert met online leveringen. Sinds een jaar maakt Dominique er de podcast State of Mind, waarin ze taboes in de Rwandese samenleving belicht. Ze geeft enkele voorbeelden: 'Waarom is seksuele voorlichting op school een heikel thema? Wat is financiële onafhankelijkheid en hoe bereik je die? Waarom schamen we ons voor onze lichamen? Hoe staat het met de rechten van de LGBTQ-gemeenschap?'
Dominique's profiel is een toonbeeld van wat Kigali probeert te betekenen voor de Rwandese jeugd. Het land is erin geslaagd een miljoen mensen uit de extreme armoede te tillen, het geboortecijfer drastisch naar beneden te brengen, meer dan negentig procent van de bevolking te voorzien van gratis ziekteverzekering en bijna elk kind naar school te laten gaan.
Massale investeringen in ICT-infrastructuur werpen hun vruchten af: in 95 procent van het land is er 4G, en na Kigali proberen de overheid en telecomoperatoren nu ook de rest van het land van glasvezelaansluitingen te voorzien voor snel internet.
In samenwerking met de Japanse regering richtte de overheid Fablab Kigali op, waar jonge techondernemers plaats en geld krijgen om hun ideeën waar te maken. In ImpactHub worden start-ups begeleid en dagelijks virtuele vergaderigen gehouden met Singapore en Seattle. Met een aanloop van drie dagen om een nieuw bedriijf op te zetten, vlotte eigendomsregistratie en transparante belastingsystemen kwam Rwanda in 2018 op plaats 29 terecht in de Ease of Doing Business Index. Ter vergelijking: België staat op 45. Een van de vele voorbeelden ter illustratie: al meer dan een jaar leveren drones bloed aan twaalf hospitalen in het oosten van Rwanda, het resultaat van een samenwerking tusssen het Rwandese Ministerie voor Gezondheid en Zipline, een roboticabedrijf in Silicon Valley.
Commentatoren in de zowat uitsluitend Kagame-gezinde media vergelijken hun land graag met het fictieve Wakanda uit de film Black Panther uit 2018. Wakanda wordt door de rest van de wereld gezien als een derdewereldland maar is in werkelijkheid rijk en loopt op technologisch vlak ver voorop. Wakanda mag dan een fantasie zijn, volgens sommigen diende Rwanda als voorbeeld. Het land van de duizend heuvels geniet in elk geval een soortgelijke reputatie.

De boodschap die Rwanda uitstuurt, komt hierop neer: je kan doen wat je wilt en je kan alles bereiken! Kansen voor vrouwen en jongeren voeren de boventoon, zowel in het overheidsbeleid als in de private sector. In de meeste Afrikaanse rondom maar zeker ook in Europese landen hebben jongeren het veel moeilijker om hun plaats te veroveren. Tegelijk appelleert het voorbeeld van Rwanda aan de mentaliteit die bij Afrikaanse jongeren overal ter wereld de laatste jaren opgang maakt: een nieuw goed gevoel van zelfvertrouwen, de wil om hun eigen verhaal te schrijven. Dit verhaal is helemaal anders dan dat van de ouders. Op vele plekken in Afrika hebben jongeren geen oorlog meegemaakt, de jonge generatie Afrikaanse jongeren in Europa heeft de migratie niet doorgemaakt. Het leven van deze generatie op beide continenten staat niet in het teken van overleven maar, zoals bij jongeren overal ter wereld, van ambitie: opklimmen, geld verdienen, reizen, de vrijheid hebben, het eigen leven in te richten, een bedrijf starten.
Rwanda's keuze voor hightech is een kernpunt van het Vision 2020-programma dat Kagame in 2000 afkondigde als antwoord op de internationale druk op zijn regime naar aanleiding van de voortdurende inmenging in het oosten van Congo. Tegen volgend jaar moet Rwanda zich dus ontwikkeld hebben van een landbouweconomie tot een toonaangevende kenniseconomie.

Er wordt te makkelijk uit het oog verloren welke rol de media speelden in het veroorzaken van de genocide. Dan kan je niet verwachten van het regime dat het die media vrij spel geeft, ook al neemt ze de laatste jaren toe.
Rwanda wordt tegenwoordig bewonderd, juist doordat er echt een nieuwe samenleving is opgebouwd. Wat nu bereikt is, had niemand vijfentwintig jaar terug kunnen voorspellen. Het regime is erin geslaagd korte metten te maken met het tribalisme. Voor 1994 was discriminatie geïnstitutionaliseerd, het aantal Tutsi's op universiteiten werd sterk beperkt en geen van hen maakte een kans op een baan in overheidsinstellingen. Het huidige regime is erin geslaagd dat weg te vagen. Niemand vraagt je om je etniciteit als je je inschrijft aan de universiteit: Rwandezen zien zichzelf niet langer in de eerstte plaats als Hutu of Tutsi.
Rwanda laat zien dat er veel meer nodig is dan democratie alleen om vooruit te gaan. Een staat die veiligheid kan garanderen en die infrastructuur, gezondheidszorg en onderwijs aanbiedt: daar is Rwanda, ondanks zijn zogenaamd ondemocratisch karakter, in geslaagd.
Een fundamentele kanttekening bij het succesverhaal is wel het feit dat de massale investeringen in IT en ondernemerschap momenteel vooral de midden- en bovenklasse ten goede komen -10% van de gehele bevolking. De massa's werklozen op het platteland blijven aangroeien met honderdduizenden per jaar. Is er ook plaats voor hen in de blitse wereld van Kigali?

De volkstribunalen (gacaca's)
Na de genocide was er één duidelijke winnaar: het Rwandees Patriottisch Front (RPF) van Paul Kagame. Die overwinnaar bepaalde hoe er met de genocide zou worden omgegaan. Er werd voor gekozen om iedereen die een rol had in de genocide, te berechten. Maar met het klassieke rechtssysteem zou het 100 jaar duren vooraleer iedereen een proces had gehad.
Daarom koos men ervoor om de gacaca's of volkstribunalen opnieuw in te voeren. Dat was een inheems mechanisme uit de pre-koloniale tijd om conficten te beslechten en harmonie te herstellen. De gacaca's werden sterk hervormd met elementen uit het klassieke rechtssysteem, zodat ze ook in staat waren om met de genocide om te gaan. Ze kenmerkten zich door drie elementen: schuldbekentenis (als je schuld bekende, kreeg je strafvermindering), decentralisatie (ze vonden tot in de verste uithoeken van de maatschappij plaats) en categorisering (per rol in de genocide was er een aparte strafmaat).
De gacaca's liepen van 2005 tot 2012 en behandelden bijna twee miljoen zaken. Hoewel deze volkstribunalen heel wat spanningen onder de bevolking veroorzaakten, niet altijd even objectief en professioneel waren en soms misbruikt werden om persoonlijke actuele vetes uit te vechten, verkozen de meeste Rwandezen het gacaca-systeem boven het klassieke rechtssysteem. Inderdaad situeerden de volkstribunalen zich in hun natuurlijke socioculturele habitat. Het is twijfelachtig of de gacaca's echt veel verzoening hebben gebracht, maar ze hebben wel aan een ongelooflijke snelheid aan massajustitie gedaan.

De genocide heeft uiteraard een ongelooflijke impact gehad. Per kind is er meer dan een jaar scholing verloren gegaan. De helft van de veestapel ging verloren, de koffieproductie kwam tot stilstand en een groot aantal koffiebomen gingen verloren. Doordat er minder mannen waren dan vrouwen, bleven sommige vrouwen officieel ongetrouwd (polygamie was bij wet verboden) en andere vrouwen geraakten in een zwakke onderhandelingspositie.

Jonge vrouw onterecht in detentie!
Jackie Umuhoza zit in de gevangenis op verdenking van verraad, spionage en terrorisme. Sinds haar arrestatie op 27 november 2019 is ze nog geen enkele keer voor de rechtbank verschenen.
Jackie Umuhoza is de dochter van Deo Nyirigira, de priester van de Agapa-gemeenschapskerk. Hij ontvluchtte Rwanda samen met zijn familie in 2001 uit angst om vervolgd te worden voor vermeende banden met de oppositiegroep RNC.
Net zoals haar zussen Lilian Umutoni en Axelle Umutesi keerde Jackie Umuhoza na haar studies terug naar Rwanda. Ook haar twee zussen werden al meerdere malen opgepakt en ondervraagd door de politie.

Gerechtigheid voor verdwenen personen (2021)!
Verschillende Rwandese politieke opposanten verdwenen de afgelopen jaren. Onder andere Illuminée Iragena, Boniface Twagirimana, Eugène Ndereyimana van FDU-Ikingi en Jean-Damascène Munyeshyaka van de Democratic Green Party of Rwanda zijn vermist.
Hoewel de Rwandese autoriteiten zich engageerden om een onderzoek te starten, is er geen nieuws over enige vooruitgang in de onderzoeken naar deze personen die vermoedelijk slachtoffer zijn van gedwongen verdwijning, wat een internationaal en voortdurend misdrijf is.
De Rwandese autoriteiten zijn de verdwenen personen en hun families en vrienden de waarheid en gerechtigheid verschuldigd.

Conflict met Congo
Nadat de Europese Unie in maart 2025 sancties genomen had tegen Rwandese topmilitairen en de Congolese rebellen van M23, verbrak Rwanda alle diplomatieke betrekkingen met België. Minister van Buitenlandse Zaken Maxime Prévot (Les Engagés) betreurde de beslissing, maar verklaarde tegelijk dat de Rwandese diplomaten hier niet langer gewenst waren. Dat het regime van president Kagame net nu besliste om de banden met België te verbreken, was geen toeval: de Europese ministers van Buitenlandse Zaken hadden net beslist om individuele sancties op te leggen aan toplui van het Rwandese leger en aan M23. Zij mogen niet langer naar de Europese Unie reizen. Hun eventuele activa op Europees grondgebied en die van het Rwandese goudraffinagebedrijf worden geblokkeerd.
Volgens Rwanda had België te eenzijdig partij gekozen in het regionale conflict. De Rwandese regering vindt ook dat ons land systematisch tegen Rwanda mobiliseert op het internationale toneel, en dat het daarbij leugens en manipulatie gebruikt om een ongerechtvaardigde vijandige houding tegen Rwanda te creëren.

Een Groot Rwanda?
Afrikaanse landen kregen meestal kunstmatig en willekeurig getrokken grenzen bij hun onafhankelijkheid in de jaren '50 en '60. De koloniale machten hadden het continent met brute pennentrekken onder elkaar verdeeld, zonder rekening te houden met bestaande bestuursstructuren of culturele en taalkundige gemeenschappen. De inname van Goma en Bukavu door M23 past wellicht ook in het prekoloniale idee over het Grote Rwandese Koninkrijk. Vooralsnog zijn er wel geen duidelijke historische argumenten om de grens tussen Congo en Rwanda te hertekenen.
Het hertekenen van het grondgebied gebeurde ook in de regio van de Grote Meren. Duitsland en België kwamen in 1910 tot een akkoord over de grens die vandaag nog steeds Congo, Rwanda, Burundi en Oeganda van elkaar scheidt. Die grens maakte zowel etnische als nationale identiteiten onbuigzamer en exclusiever. Historische en hedendaagse banden tussen gemeenschappen in het grensgebied blijven evenwel nauw met elkaar verweven. Het is duidelijk dat het Belgische kolonialisme mee aan de basis ligt van de huidige situatie: die Congolezen die Kinyarwanda spreken, voelen zich als 'eeuwige immigranten' in Congo, omdat zij de taal van Rwanda spreken. Nu is het wel zo er binnen de bredere gemeenschap van Kinyarwandasprekers groepen zijn die zich autonoom of onafhankelijk opstellen.
Kaarten van vóór de Conferentie van Berlijn (1884-1885) suggereren dat de Kivu-provincies historisch tot het Rwandese koninkrijk behoorden. Die prekoloniale geschiedenis wordt door de Rwandese politici aangehaald om inmenging in Congo te legitimeren. Bovendien maakt die visie sinds 2014 deel uit van het Rwandese onderwijs, in de vorm van burgerschapslessen in de middelbare scholen.
Het idee van een Groot Rwanda dat ook delen van Congo zou omvatten, is niet nieuw. Het dook al op tijdens de Eerste Congolese Oorlog (1996-1997), maar zeker ook in periodes waar er geen militaire inmenging was van Rwanda.
In 1964 besloten de jonge Afrikaanse staten, via de voorlopers van de Afrikaanse Unie, de koloniale grenzen niet in vraag te stellen uit vrees voor nieuwe conflicten. De focus lag toen op eenheid en samenwerking.

M23: folteringen en andere schendingen in Oost-Congo!
De door Rwanda gesteunde gewapende groepering M23 heeft gevangenen gedood, gefolterd en aan gedwongen verdwijning onderworpen in detentiecentra in Goma en Bukavu in het oosten van de Democratische Republiek Congo. De misdaden komen neer op oorlogsmisdaden.
Amnesty International eist de onmiddellijke vrijlating van arbitrair vastgehouden burgers in Noord- en Zuid-Kivu. M23 moet ook de mensen die aan gedwongen verdwijning worden onderworpen vrijlaten en kenbaar maken waar zij zich bevinden.
M23 moet gevangenen humaan behandelen en hen toegang geven tot een advocaat en tot hun familie. Ook moeten ze toestaan dat detentiesites worden bezocht door onafhankelijke toezichtsorganen.
In december 2024 mislukten bemiddelingspogingen tussen de DRC en Rwanda. In januari 2025 veroverde M23 Goma, de hoofdstad van de provincie Noord-Kivu. M23 rukte verder op en bezet nu ook Bukavu, de hoofdstad van Zuid-Kivu, waar ze angst zaaien onder de bevolking.
Amnesty International heeft schendingen van het internationaal humanitair recht gedocumenteerd, waaronder handelingen die kunnen neerkomen op oorlogsmisdaden en misdaden tegen de menselijkheid door zowel M23 als hun bondgenoten, waaronder de rebellengroep Alliance Fleuve Congo, en het Congolese leger.

WK wielrennen
In september 2025 ging het wereldkampioenschap wielrennen voor de allereerste keer door op het Afrikaanse continent. Maar ook al hing de oorlog in Oost-Congo als een schaduw over dat evenement, was er van een boycot of verhuis nooit echt sprake.
Afrikaanse sportlui willen uiteraard dat er een einde komt aan het bloedvergieten, maar anderzijds zijn ze ook trots dat een internationaal sportevenement naar hun continent komt.
Nochtans deed de oorlog tussen Congo en Rwanda de kritiek aanzwellen, onder meer van het Europees Parlement. Dat nam een resolutie aan waarin het de internationale wielerbond (UCI) vroeg om dit WK te annuleren, als Rwanda niet de steun aan M23 zou stopzetten. Volgens VN-experts en -waarnemers hebben aan de aanval op Goma en Bukavu meer dan 6000 Rwandese soldaten deelgenomen.
Rwanda bleef elke betrokkenheid ontkennen, maar toonde zich uiteindelijk dan toch bereid om met Congo te onderhandelen, onder bemiddeling van de Verenigde Staten. Het ondertekend vredesakkoord ten spijt blijft Rwanda wel een strategisch deel van Oost-Congo bezetten, via M23 en de politieke vleugel AFC. Op het terrein is dus weinig te merken van een kentering.
Ondanks de oproep van het Europees Parlement was een verhuis van het kampioenschap nooit echt aan de orde. En dat is problematisch, vindt mensenrechtenactiviste Denise Zaneza: door het WK wielrennen te laten doorgaan gaf men het verkeerde signaal.
De veiligheid van de toeristen en de wielrenners, daar lag ook de hoofdbezorgdheid bij Vlaams minister van Sport Annick De Ridder (N-VA) toen ze een brief schreef aan de bond. UCI-voorzitter David Lappartient antwoordde dat ze zich over de veiligheid geen zorgen moest maken en voegde daaraan toe dat sport politiek neu­traal moet zijn.
Het is nochtans een goede zaak dat een sportevenement leidt tot politieke debatten. Sport is volgens velen echt wel politiek. In 1976 bijv. trok het rugbyteam van Nieuw-Zeeland naar Zuid-Afrika om er tegen een volledig wit team te spelen, in een land waar de apartheid de zwarte bevolking niet als volwaardige burgers beschouwde. Dat leidde toen tot de grootste sportieve boycot aller tijden. Tweeëntwintig Afrikaanse en zeven Aziatische landen stuurden toen geen Olympische delegatie naar de Spelen in Montreal of trokken spe­lers kort na de opening terug.
Zulke acties worden stilaan ondenk­baar, helaas. Sport is steeds vaker een manier om het imago op te poetsen als je land een slechte repu­tatie heeft op het vlak van mensenrechten. En naast deze sportswashing is er natuurlijk ook sprake van financieel gewin, al dan niet via buitenlandse steun.
Dat Rwanda als eerste Afrikaans land het WK wielrennen mocht organiseren, kwam niet uit de lucht gevallen. Met de Ronde van Rwanda had het land al bewezen dat het een wielerevenement op hoog niveau kan organiseren en tegelijk de oorlog onzichtbaar kan maken.
Visit Rwanda, de merknaam van het Rwandese agentschap voor toeris­me, duikt sindsdien steeds vaker op in de sport­wereld. De toeristische dienst sloot de afgelopen jaren, ook in navolging van de Golfstaten, sponsordeals in de voetbalwereld.
'Kom en ontdek het land van de duizend heuvels' luidt de boodschap die Rwanda de wereld wil insturen. In 2023 was toerisme goed voor meer dan 500 miljoen dollar aan inkomsten. In 2025 moet de kaap van 700 miljoen overstegen worden. Het WK wielrennen moest daartoe bijdragen.
Het WK had een platform kunnen zijn om een bood­schap over te brengen. Maar als er al politieke boodschappen langs de kant van de weg hadden gestaan, dan was de kans dat ze ook in beeld waren gebracht, heel klein geweest.

Victoire Ingabire
Victoire Ingabire, oppositielid en voorzitter van de politieke partij Ontwikkeling en Vrijheid voor Allen, werd net als acht leden van haar partij en een journalist willekeurig aangehouden. Ze worden beschuldigd van ondermijning van de staat, louter omwille van hun legitieme, vreedzame politieke activiteiten.
Victoire Ingabire werd in juni 2025 opgepakt en beschuldigd van samenzwering met de anderen en zij werden al aangehouden tussen oktober en december 2021. De autoriteiten beschuldigen hen van onder andere “het vormen of deelnemen aan een criminele organisatie, samenzwering om misdaden tegen de regering te begaan en het aanzetten tot onrust of wanorde bij de bevolking”.
Amnesty wil dat de autoriteiten alle tien onmiddellijk vrijlaten omdat ze enkel en alleen worden vastgehouden voor het vreedzaam uitoefenen van hun mensenrechten.
Victoire Ingabire leefde jarenlang in Nederland als politiek vluchteling. In 2010 keerde ze terug naar Rwanda om deel te nemen aan de presidentsverkiezingen, maar ze werd gearresteerd en veroordeeld. Ze zat bijna acht jaar in de cel. En in 2025 werd ze dus opnieuw aangehouden voor haar werk als oppositiepolitica.
Op 10 september 2025 stelde een resolutie van het Europees Parlement dat de aanhouding van Victoire Ingabire deel uitmaakt van een grootscheepse repressieve campagne tegen de politieke oppositie, journalisten en het maatschappelijk middenveld. Zij worden ernstig beperkt in hun vrijheid van meningsuiting, vereniging en vreedzame vergadering en zijn het slachtoffer van bedreigingen, willekeurige aanhoudingen, vervolging op basis van verzonnen aanklachten, dodingen (moord en doodslag) en gedwongen verdwijningen.
Het is niet veilig voor familieleden om naar Rwanda te reizen. Telefoneren zou dus een mooie oplossing zijn, maar zelfs dat laten de autoriteiten niet toe. Ook haar broodnodige medicatie krijgt ze maar af en toe. Ze wordt dus zeker benadeeld ten opzichte van andere gevangenen. Als er bijvoorbeeld geld wordt opgestuurd voor bepaalde aankopen, komt dat niet aan, hoewel er geen probleem is voor andere gevangenen. Ze krijgt ook geen toestemming om naar de kerk te gaan, iets wat heel belangrijk is voor haar, en ook hier geldt die regel niet voor anderen.