|
|
Z W E D E N |
|
|
Zweden is een Scandinavisch koninkrijk in Noord-Europa en wordt omringd door Noorwegen in het westen en noorden, Finland in het noordoosten, het Skagerrak en het Kattegat in het zuidwesten, de Oostzee in het zuidoosten en de Botnische Golf in het oosten. Ook de eilanden Öland en Gotland in de Oostzee behoren tot Zweden.
Het land is voor het grootste deel bedekt met uitgestrekte naaldbossen, met name in het noordelijk deel. Het zuidelijk en oostelijk deel is vlak tot glooiend, waarbij de binnenlanden die aan Noorwegen grenzen, steeds meer reliëf vertonen en in het Scandinavisch Gebergte overgaan. Het hoogste punt van Zweden is de Kebnekaise met 2111 m.
Verder is Zweden werkelijk bezaaid met meren: ruim 96.000.
Politiek
Zweden is een van de rijkste en welvarendste landen ter wereld en sinds 1995 lid van de Europese Unie.
Het staatshoofd is geen lid van de regering. De functie is louter ceremonieel. Zo worden bijvoorbeeld internationale verdragen niet ondertekend namens het staatshoofd maar namens de regering, in tegenstelling tot bij alle andere leden van de EU.
Sinds 19 september 1973 is koning Karel XVI Gustaaf van Zweden staatshoofd. Hij zal worden opgevolgd door prinses Victoria Ingrid Alice Desiree (geboren op 14 juli 1977).
De premier, in Zweden staatsminister genoemd, wordt gekozen door het parlement. Hij benoemt de ministers, die in Zweden staatsraden heten. Sinds 5 oktober 2006 is Fredrik Reinfeldt regeringsleider. Op 17 september 2006 won hij de parlementsverkiezingen.
De Zweedse politiek wordt gekenmerkt door een sterk liberaal karakter gecombineerd met een sterke nationale drang tot het scheppen van gelijke kansen voor ieder individu. Het land staat meestal zeer hoog genoteerd in de index van de menselijke ontwikkeling van de Verenigde Naties.
De regering wordt sinds 5 oktober 2006 gevormd door de vier partijen van de rechtse Alliantie voor Zweden: Moderaterna (de gematigden), Centerpartiet (de centrumpartij), Folkpartiet (de volkspartij) en Kristdemokraterna (de christendemocraten).
De Samen (zie ook: Noorwegen)
Het noordwesten van Zweden maakt deel uit van Lapland of Sápmi, het woongebied van de Samen (Sami), die de oorspronkelijke bewoners van Noord-Scandinavië zijn.
De Samen beschikken wel over meerdere eigen talen (de Samische talen), maar niet over een eigen staat. Lapland strekt zich namelijk uit over het meest noordelijke gedeelte van Noorwegen, Zweden, Finland en Rusland (het noordelijk deel van het schiereiland Kola).
De naam "Lappen" wordt door de Samen als onbeleefd, zelfs ietwat beledigend ervaren. Ze geven de voorkeur aan de naam "Samen".
Rendieren leveren de Samen melk, vlees, bot en huiden en doen bovendien dienst als trekdier voor de slede. Tegenwoordig worden er sneeuwscooters gebruikt zodat ze de rendieren beter bijeen kunnen houden.
Een deel van de Samen woonde vroeger in tenten (lavvu, oorspronkelijk gemaakt van rendierhuiden) die gemakkelijk af te breken en te vervoeren zijn. Want om in leven te blijven konden de Samische herders niets anders doen dan hun rendierkudden volgen in hun jaarlijkse voedseltrek. Later kwamen de karakteristieke koepelvormige hutten (goadi) en nog later gewone huizen. De lavvu en de goadi zijn nog in gebruik in zomerkampen op afgelegen plaatsen in de bergen.
De afgelopen eeuw kwamen de Samen dus steeds nauwer in contact met de Scandinavische cultuur. De meesten hebben hun nomadenbestaan opgegeven en zich als visser, landbouwer of zelfstandige ondernemer gevestigd of hebben een reguliere baan. Sommigen van de Samen zijn volledig opgegaan in de Scandinavische samenleving en hun leven verschilt tegenwoordig in weinig opzichten van dat van andere Scandinaviërs, maar een belangrijk deel van hen streeft ernaar om de eigen cultuur en taal te ontwikkelen.
Wel is er meer respect en bescherming gekomen voor de Samische bevolking, hun leefwijze, hun cultuur en hun talen, hetgeen bevorderd wordt door de Samische parlementen in Zweden, Noorwegen en Finland. In het gebied lopen ook projecten voor natuurherstel van Rewilding Europe.
Doordat deze regio rijk is aan gezochte metalen, worden het land en de traditionele levenswijze steeds meer overspoeld door allerlei mijnbouwbedrijven. Zo zijn er de controversiële plannen van het Britse Beowulf mining voor een ijzermijn, die mogelijk in de buurt van het stadje Jokkmokk komt. Zweden is Europa's belangrijkste producent van ijzererts, een mineraal dat nodig is voor de productie van staal, een essentiële grondstof voor de energietransitie (windmolens, opslag van energie, electriciteitsnet). De geplande mijn zal evenwel veel schade toebrengen aan het milieu en de gezondheid. En met de plaatselijke bevolking wordt heel weinig rekening gehouden. Van overal willen investeerders dit "onontwikkeld" land inpalmen op zoek naar ijzer, lithium, grafiet, nikkel en kobalt.